કોલકાતા, : પશ્ચિમ બંગાળના રાજકારણમાં ૨૦૨૬ની ચૂંટણી બાદ ભારે ગરમાવો જોવા મળી રહ્યો છે. પોતાની વિધાનસભા બેઠક અને સત્તા ગુમાવ્યા બાદ પણ મમતા બેનર્જીના તેવર નરમ પડ્યા નથી. તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, મમતા બેનર્જીએ ચૂંટણી પરિણામોમાં ગેરરીતિનો આક્ષેપ કરતા જણાવ્યું છે કે જરૂર પડશે તો તેઓ આ મામલાને ઇન્ટરનેશનલ કોર્ટ ઓફ જસ્ટિસ (ICJ) સુધી લઈ જશે. એટલું જ નહીં, તેમણે એલાન કર્યું છે કે જો રાજ્યમાં રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાદવામાં આવશે તો પણ તેઓ રાજીનામું આપશે નહીં. તેમના આ નિવેદને દેશભરના રાજકીય વિશ્લેષકોમાં ચર્ચા જગાવી છે.
શું મમતા બેનર્જી ICJ માં કેસ કરી શકે?
કાયદાકીય દૃષ્ટિકોણથી જોઈએ તો, કોઈ પણ રાજ્યના મુખ્યમંત્રી કે વ્યક્તિગત નેતા સીધા ઇન્ટરનેશનલ કોર્ટમાં અરજી કરી શકતા નથી. ICJ એ સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સર્વોચ્ચ ન્યાયિક સંસ્થા છે, જ્યાં માત્ર સાર્વભૌમ દેશો (રાષ્ટ્રો) જ પક્ષકાર બની શકે છે. એટલે કે, પશ્ચિમ બંગાળમાં હારનો મામલો મમતા બેનર્જી સીધો આંતરરાષ્ટ્રીય અદાલતમાં લઈ જઈ શકે તેવી કોઈ કાયદાકીય જોગવાઈ નથી. આ કોર્ટ માત્ર બે દેશો વચ્ચેના વિવાદો ઉકેલવાનું કામ કરે છે.
શું છે ICJ અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?
ઇન્ટરનેશનલ કોર્ટ ઓફ જસ્ટિસની સ્થાપના ૧૯૪૫માં થઈ હતી અને તેનું મુખ્ય મથક નેધરલેન્ડના 'ધ હેગ' માં પીસ પેલેસ ખાતે આવેલું છે. તેને 'વર્લ્ડ કોર્ટ' પણ કહેવામાં આવે છે. આ કોર્ટમાં ૧૫ જજ હોય છે, જેમની પસંદગી ૯ વર્ષ માટે સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સામાન્ય સભા અને સુરક્ષા પરિષદ દ્વારા કરવામાં આવે છે. ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના 'કુલભૂષણ જાદવ' કેસમાં આ કોર્ટે મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી, જેમાં ભારત એક રાષ્ટ્ર તરીકે પાકિસ્તાન વિરુદ્ધ કેસ લડ્યું હતું.
ચુકાદાની અસરો અને અમલીકરણ
ICJ નો ચુકાદો અંતિમ માનવામાં આવે છે અને તેની સામે કોઈ અપીલ કરી શકાતી નથી. જોકે, આ કોર્ટ પાસે ચુકાદાનો અમલ કરાવવા માટે પોતાની કોઈ પોલીસ કે સેના હોતી નથી. જો કોઈ દેશ આ ચુકાદો માનવાની ના પાડે, તો મામલો સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UN Security Council) સુધી પહોંચી શકે છે. આમ, મમતા બેનર્જીનું નિવેદન કાયદાકીય રીતે અશક્ય હોવા છતાં, તેને ૨૦૨૬ના પરિણામો સામે એક મોટા રાજકીય સંદેશ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. પશ્ચિમ બંગાળની જનતા અને વિપક્ષ હવે દીદીના આગામી કદમ પર નજર રાખી રહ્યા છે.