મુંબઈ, તા.૨૨: ભારતના કોર્પોરેટ અને શેરબજારના ઈતિહાસમાં એક બહુ મોટું પરિવર્તન જોવા મળી રહ્યું છે. વિશ્વની સૌથી શક્તિશાળી અને પ્રતિષ્ઠિત ઇન્વેસ્ટમેન્ટ મેનેજમેન્ટ કંપનીઓમાંની એક, ‘કેપિટલ ગ્રુપ’ (Capital Group) ભારતના બે સૌથી મોટા બિઝનેસ સામ્રાજ્યો પ્રત્યે પોતાનો દ્રષ્ટિકોણ બદલી રહી છે. લોસ એન્જલસ સ્થિત આ વૈશ્વિક મની મેનેજરે એશિયાના સૌથી ધનિક ઉદ્યોગપતિ મુકેશ અંબાણીની કંપની રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ લિમિટેડ (RIL) માં પોતાનું હોલ્ડિંગ નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડી દીધું છે અને તેના બદલે ગૌતમ અદાણીના અદાણી ગ્રુપની કંપનીઓમાં પોતાનો હિસ્સો આક્રમક રીતે વધાર્યો છે. આ આખી વ્યૂહાત્મક હિલચાલ ભારતીય બજારમાં વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FIIs) ની બદલાતી પસંદગીનો સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે.
તાજેતરના સપ્તાહોમાં અદાણીની ત્રણ કંપનીઓમાં મોટો સટ્ટો
આ હાઈ-પ્રોફાઈલ રોકાણ પ્રક્રિયાથી વાકેફ સુત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, કેપિટલ ગ્રુપે તાજેતરના અઠવાડિયામાં અદાણી ગ્રુપની ત્રણ પ્રમુખ કંપનીઓમાં $૨ બિલિયન (આશરે ૧૬,૬૦૦ કરોડ રૂપિયા) થી વધુનો જંગી હિસ્સો ખરીદ્યો છે. મુંબઈ શેરબજાર (BSE) ના બ્લોક-ડીલ ડેટા દર્શાવે છે કે, ગત ૫ મેના રોજ કેપિટલ ગ્રુપે ઓપન-માર્કેટ ટ્રાન્ઝેક્શન (ખુલ્લા બજાર) દ્વારા ‘અદાણી પોર્ટ્સ એન્ડ સ્પેશિયલ ઇકોનોમિક ઝોન લિમિટેડ’ (APSEZ) માં આશરે ૨ ટકા હિસ્સો ₹૭૪.૮૬ બિલિયન ($૭૭૬ મિલિયન) માં ખરીદ્યો હતો.
$૩.૩ ટ્રિલિયનની સંપત્તિ સંભાળતા ફંડની એન્ટ્રી
વૈશ્વિક સ્તરે $૩.૩ ટ્રિલિયન (આશરે ૨૭૪ લાખ કરોડ રૂપિયા) થી વધુની મિલકતોનું સંચાલન કરનાર આ જાયન્ટ રોકાણકારે માત્ર પોર્ટ્સ જ નહીં, પરંતુ પાવર સેક્ટરમાં પણ મોટો દાવ ખેલ્યો છે. બજારના સુત્રોના મતે, આ ફંડે ઓપન માર્કેટમાંથી ‘અદાણી પાવર લિમિટેડ’ અને ‘અદાણી ગ્રીન એનર્જી લિમિટેડ’ માં પણ ૧.૫ ટકાથી લઈને ૨ ટકા સુધીનો મોટો હિસ્સો ધીમે-ધીમે એકઠો કરી લીધો છે. માહિતી ખાનગી હોવાના કારણે આ સોદા સાથે જોડાયેલા લોકોએ પોતાની ઓળખ જાહેર ન કરવાની શરતે આ વિગતો આપી છે.
ગ્રીન એનર્જી અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બન્યા આકર્ષણનું કેન્દ્ર
વૈશ્વિક સ્તરે હાલમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના લીધે પરંપરાગત બજારો પ્રત્યે રોકાણકારોનો મોહભંગ થઈ રહ્યો છે, ત્યારે અદાણી ગ્રુપની કંપનીઓ વૈશ્વિક રોકાણકારો માટે ભારતના માળખાગત વિકાસ (Infrastructure), ઊર્જા સંક્રમણ (Energy Transition) અને મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરમાં કમાણી કરવા માટેનું સૌથી મોટું અને મજબૂત માધ્યમ બનીને ઉભરી છે. છેલ્લા એક વર્ષના પ્રદર્શન પર નજર કરીએ તો અદાણી પાવરના શેરમાં ૯૪ ટકા, અદાણી ગ્રીનમાં ૩૫ ટકા અને અદાણી પોર્ટ્સના શેરમાં ૨૫ ટકાનો બમ્પર ઉછાળો નોંધાયો છે.
કાનૂની વિવાદોમાંથી બહાર આવતા અદાણી પર વધ્યો ભરોસો
અદાણીના શેરો તરફ વિદેશી રોકાણકારોનો આ ઝુકાવ લાંબા મહિનાઓની નિયામકીય તપાસ અને બજારની ભારે અસ્થિરતા પછી રોકાણકારોના પુનઃ સ્થાપિત થયેલા અજોડ વિશ્વાસને દર્શાવે છે. તાજેતરમાં જ યુએસ જસ્ટિસ ડિપાર્ટમેન્ટે ગૌતમ અદાણી સામેના ફોજદારી આરોપો પડતા મૂકવાનો પ્રયાસ કર્યો, જેના કારણે આ સમૂહ એક મોટી વૈશ્વિક કટોકટીમાંથી સફળતાપૂર્વક બહાર આવી ગયો છે. આ કાનૂની રાહતને કારણે અબજોપતિ સ્થાપક ગૌતમ અદાણી પોતાના પોર્ટ-ટુ-પાવર સામ્રાજ્યના ભવિષ્યને સુરક્ષિત કરવાની વધુ નજીક પહોંચ્યા છે.
રિલાયન્સના શેરમાં સતત વેચવાલી કેમ?
બીજી તરફ, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં કેપિટલ ગ્રુપનું રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ સાથેનું જોડાણ સતત નબળું પડ્યું છે. બ્લૂમબર્ગના ડેટા અનુસાર, માર્ચ ૨૦૨૬ ના અંતમાં આ ફંડ પાસે રિલાયન્સના માત્ર ૧૪૨ મિલિયન શેર બચ્યા હતા, જે છ વર્ષ પહેલાં આશરે ૫૦૦ મિલિયન અને માર્ચ ૨૦૧૭ માં ૭૫૫ મિલિયનની સર્વોચ્ચ સપાટીએ હતા. જો કે રિલાયન્સ આજે પણ ગ્લોબલ ફંડ્સ માટે ભારતની સૌથી વધુ ટ્રેક થતી કંપની છે, પરંતુ ટેલિકોમ્યુનિકેશન (Jio), રિટેલ અને પરંપરાગત ઓઇલ બિઝનેસમાં વર્ષોના આક્રમક વિસ્તરણ પછી હવે તેની કમાણીની વૃદ્ધિ અને સ્ટોક પર્ફોર્મન્સ થોડું ધીમું પડ્યું છે. વિતેલા એક વર્ષમાં રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના શેરમાં ૮.૩૬ ટકાનો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, જે ફંડોને અદાણી તરફ વળવા માટે મજબૂર કરી રહ્યો છે.