નવી દિલ્‍હી તા.૩૦: સોનાની આયાત ઘટાડવા માટે, સરકારે તાજેતરમાં આયાત ડ્‍યુટીમાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો છે. આના કારણે દેશમાં સોનાના વેચાણમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. ઉદ્યોગના અંદાજ મુજબ, ૨૭ મેના રોજ પૂરા થયેલા પખવાડિયામાં સોનાની માંગ ઘટીને ૭.૫ ટન થઈ ગઈ છે, જે એક વર્ષ પહેલા લગભગ ૨૫ ટન હતી. ૧૩ મેના રોજ, સરકારે સોના પરની આયાત ડ્‍યુટી ૬% થી વધારીને ૧૫% કરી.

ET ના એક અહેવાલમાં ઇન્‍ડિયા બુલિયન એન્‍ડ જ્‍વેલર્સ એસોસિએશન (IBJA) ના રાષ્ટ્રીય સચિવ સુરેન્‍દ્ર મહેતાને ટાંકીને કહેવામાં આવ્‍યું છે કે આયાત ડ્‍યુટી વધારવામાં આવ્‍યા પછી સોનાની માંગમાં ૭૦% ઘટાડો થયો છે. તેમણે સમજાવ્‍યું કે કુલ વેપારના લગભગ ૬૫% હિસ્‍સો ધરાવતા અસંગઠિત વેપારને સૌથી વધુ અસર થઈ છે. ભારતનો વાર્ષિક સોનાનો વપરાશ ૮૦૦ થી ૮૫૦ ટન છે. શુક્રવારે, મુંબઈ હાજર બજારમાં ૯૯૯ શુદ્ધતાનું સોનું GST સિવાય, રૂા.૧.૫૭ લાખ પ્રતિ ૧૦ ગ્રામના ભાવે ટ્રેડ થઈ રહ્યું હતું.

સોનાના દાગીના રિટેલ ચેઇન જોયાલુક્કાસના ચેરમેન જોય અલુક્કાસ કહે છે કે સોનાની માંગમાં ઘટાડો થવા પાછળ ઘણા કારણો છે. તેમણે કહ્યું, ૅસોનાની માંગ ફક્‍ત આયાત ડ્‍યુટીમાં વધારાથી પ્રભાવિત નથી. એક વર્ષ માટે સોનું ખરીદવાથી દૂર રહેવાની વડા પ્રધાન નરેન્‍દ્ર મોદીની અપીલની પણ અસર થઈ છે. જોયાલુક્કાસની માંગમાં ૩૫્રુ થી વધુનો ઘટાડો થયો છે. તે સ્‍પષ્ટ નથી કે વધુ ઘટાડો થશે કે નહીં.

IBJA ના મહેતાએ જણાવ્‍યું હતું કે સોના પર આયાત ડ્‍યુટીમાં વધારા ઉપરાંત, પેટ્રોલ અને ડીઝલ અને ખાદ્ય ચીજવસ્‍તુઓના ભાવમાં વધારાથી પણ ગ્રાહકોની ભાવના પર અસર પડી છે, કારણ કે તેઓ હાલમાં સોનું ખરીદવા માટે અનિચ્‍છા ધરાવે છે. ડ્‍યુટી વધારા બાદ, સોના પરનો અસરકારક કર ૯.૧૮% થી વધીને ૧૮.૪૫% થયો છે. રૂપિયાના મૂલ્‍યમાં ઘટાડો, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારો અને વિશ્વના ઘણા ભાગોમાં વધતા તણાવના પ્રતિભાવમાં સરકારે સોના પરની આયાત ડ્‍યુટીમાં વધારો કર્યો હતો.

ફક્‍ત આયાત ડ્‍યુટીમાં વધારાથી સોનાની માંગ પર કોઈ અસર થઈ નથી. એક વર્ષ માટે સોનું ખરીદવાથી દૂર રહેવાની વડા પ્રધાન નરેન્‍દ્ર મોદીની અપીલની પણ અસર પડી છે. જોયાલુક્કાસ ખાતે માંગમાં ૩૫% થી વધુનો ઘટાડો થયો છે. હજુ સુધી સ્‍પષ્ટ નથી કે વધુ ઘટાડો થશે કે નહીં.

સરકારે સોના પરની આયાત ડ્‍યુટી ૬%  થી વધારીને ૧૫% કરી.

સોના પર GST લાગતા, અસરકારક કર ૯.૧૮% થી વધીને ૧૮.૪૫% થયો.

માંગ બે અઠવાડિયામાં ઘટીને માત્ર ૭.૫ ટન થઈ ગઈ, જે એક વર્ષ પહેલા ૨૫ ટન હતી.

અધિક માસને કારણે લોકો પણ સોનું ખરીદવાથી દૂર રહી રહ્યા છે.

ભારતનો કુલ વાર્ષિક સોનાનો વપરાશ આશરે ૮૦૦ થી ૮૫૦ ટન છે.

મહેતાએ કહ્યું કે હાલમાં સોનું લોકોની પ્રાથમિકતા યાદીમાં નથી. વધુમાં, અધિક માસની મોસમ છે, જે દરમિયાન લોકો કિમતી વસ્‍તુઓ ખરીદવાનું ટાળે છે. સૌથી આﾍર્યજનક વાત એ છે કે સોનાની રોકાણ માંગમાં પણ ઘટાડો થયો છે. ઝવેરીઓ કહે છે કે પ્રથમ ક્‍વાર્ટરમાં સોનાની મજબૂત માંગ હતી, પરંતુ બીજા ક્‍વાર્ટરમાં તે ઘટી શકે છે. માર્ચ ક્‍વાર્ટરમાં ભારતમાં બાર અને સિક્કાની માંગ ૬૨.૩ ટન રહી, જે એક વર્ષ અગાઉ કરતા ૩૪ ટકા વધુ છે.