<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Thursday, 19th November 2026

મધ્યપ્રદેશમાં રૂ. ૧૧,૫૦૦ કરોડના ખર્ચે દેશની સૌથી મોટી જળબેટરી : ગાંધીસાગર ખાતે ૧,૯૨૦ મેગાવોટનો પ્રોજેક્ટ

મુખ્યમંત્રી મોહન યાદવે પ્રથમ યુનિટનું ઉદ્ઘાટન કર્યું : વીજળીની વધુ માંગ વખતે સતત છ કલાક પુરવઠો આપી શકશે

ભોપાલ: મધ્યપ્રદેશના ગાંધીસાગર વિસ્તારમાં આશરે રૂ. ૧૧,૫૦૦ કરોડના ખર્ચે વિશાળ પમ્પ્ડ હાઇડ્રો સ્ટોરેજ પ્રોજેક્ટ વિકસાવવામાં આવી રહ્યો છે. ગ્રીનકો ગ્રુપ દ્વારા તૈયાર થતી આ જળબેટરીની કુલ ક્ષમતા ૧,૯૨૦ મેગાવોટ હશે. મુખ્યમંત્રી મોહન યાદવે ૧૮ નવેમ્બરે પ્રોજેક્ટના પ્રથમ યુનિટનું ઉદ્ઘાટન કર્યું છે. સમગ્ર પ્રોજેક્ટનું વ્યાપારી સંચાલન જૂન ૨૦૨૭ સુધીમાં શરૂ કરવાનો લક્ષ્યાંક છે.

 

આ પ્રોજેક્ટ નીમચ જિલ્લાના રામપુરા તાલુકાના ખેમલા વિસ્તારમાં આશરે ૪૧૪ હેક્ટર જમીનમાં વિકસાવવામાં આવી રહ્યો છે.

 

તેને જળબેટરી કહેવાનું મુખ્ય કારણ એ છે કે આ પ્રોજેક્ટમાં પાણીનો ઉપયોગ વીજળી સંગ્રહવા અને જરૂરિયાત સમયે ફરી વીજળી મેળવવા માટે કરવામાં આવે છે.

 

દિવસ દરમિયાન સૂર્યઊર્જા કે પવનઊર્જાથી વધારાની વીજળી ઉપલબ્ધ હોય ત્યારે તેનો ઉપયોગ કરીને નીચેના જળાશયમાંથી પાણી ઉપરના જળાશયમાં પમ્પ કરવામાં આવશે. જ્યારે સાંજે કે અન્ય સમયે વીજળીની માંગ વધી જાય ત્યારે ઉપરનું પાણી નીચે છોડીને ટર્બાઇન ચલાવવામાં આવશે અને વીજળી ઉત્પન્ન કરવામાં આવશે.

 

આ રીતે પાણી વારંવાર ઉપર–નીચે ફરતું રહેશે. પ્રોજેક્ટમાં લગભગ ૨.૪ ટીએમસી પાણીનો પુનઃઉપયોગ કરવામાં આવશે. પાણીના પ્રવાહ માટે આશરે ૧૨૨ મીટરનો ઊંચાઈનો તફાવત ઉપયોગમાં લેવાશે.

 

આ પ્રોજેક્ટમાં કુલ નવ ટર્બાઇન રહેશે અને સંપૂર્ણ ક્ષમતા કાર્યરત થયા બાદ સતત છ કલાક સુધી ૧,૯૨૦ મેગાવોટ વીજળી આપી શકાશે. તેની અંદાજિત રાઉન્ડ-ટ્રિપ કાર્યક્ષમતા ૮૦ ટકા છે. અર્થાત્ પાણી ઉપર ચડાવવા માટે વપરાયેલી વીજળીનો લગભગ ૮૦ ટકા હિસ્સો ફરી મેળવી શકાશે.

 

પ્રોજેક્ટના બાંધકામ દરમિયાન આશરે ૪,૦૦૦ લોકોને રોજગારી મળી છે અને સંચાલન તથા જાળવણી માટે આશરે ૨૦૦ કાયમી રોજગારીની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી છે.

 

આ યોજના સૌર અને પવનઊર્જાની વધારાની વીજળીનો ઉપયોગ કરી વીજળીની અછતના સમયે પુરવઠો ઉપલબ્ધ કરાવવામાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે. જોકે પ્રથમ યુનિટના ઉદ્ઘાટનનો અર્થ સમગ્ર ૧,૯૨૦ મેગાવોટનો પ્રોજેક્ટ કાર્યરત થઈ ગયો એવો નથી. 

(11:36 PM IST)