નવી દિલ્હી: તા.14 દેશની ન્યાયિક પ્રણાલીમાં પડતર કેસોનો પહાડ સતત વધી રહ્યો છે, જેને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટે અત્યંત આકરી અને ચિંતાજનક ટિપ્પણી કરી છે. સુપ્રીમ કોર્ટે નોંધ્યું છે કે દેશભરમાં આશરે 7.95 લાખ જેટલી 'એક્ઝિક્યુશન પિટિશન' (ફાંસી/અમલીકરણની અરજીઓ) છેલ્લા 6 મહિનાથી વધુ સમયથી પેન્ડિંગ છે. આ ગંભીર વાસ્તવિકતાને કોર્ટે "ભયાનક અને નિરાશાજનક" ગણાવી છે.
શું છે આ 'ફાંસીની અરજીઓ' (Execution Petitions)?
અહીં 'ફાંસી'નો અર્થ માત્ર મૃત્યુદંડ નથી, પરંતુ કોર્ટના આદેશોનો અમલ કરાવવા માટેની અરજીઓ પણ છે. જસ્ટિસ જે.બી. પારડીવાલા અને જસ્ટિસ પંકજ મિથલની બેન્ચે અવલોકન કર્યું કે, કોર્ટ દ્વારા ચુકાદો આપી દીધા પછી પણ તેના અમલીકરણ માટે લાખો લોકો વર્ષો સુધી રાહ જોઈ રહ્યા છે, જે ન્યાયના મૂળ હેતુને જ પરાજિત કરે છે.
આંકડામાં સ્થિતિની ગંભીરતા
કોર્ટમાં રજૂ કરાયેલા ડેટા મુજબ, કેટલાક રાજ્યોમાં સ્થિતિ કાબૂ બહાર જઈ રહી હોય તેમ લાગે છે:
•    મહારાષ્ટ્ર (બોમ્બે હાઈકોર્ટ): સૌથી વધુ 3,95,960 અરજીઓ પેન્ડિંગ.
•    કર્ણાટક: 1,35,408 કેસ અટવાયેલા છે.
•    તમિલનાડુ (મદ્રાસ): 78,934 અરજીઓનો નિકાલ બાકી છે.
•    ગુજરાતના પાડોશી રાજ્ય મધ્યપ્રદેશમાં પણ 50,579 કેસ પેન્ડિંગ છે.
હાઈકોર્ટ પાસે માંગ્યો જવાબ
સુપ્રીમ કોર્ટે આ મામલે કડક વલણ અપનાવતા તમામ હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશોને નિર્દેશ આપ્યો છે કે, તેઓ પોતપોતાના જિલ્લા ન્યાયતંત્રોમાં આ કેસોના ઝડપી નિકાલ માટે કઈ પદ્ધતિ વિકસાવી રહ્યા છે તેની જાણકારી 7 ઓક્ટોબર, 2026 સુધીમાં આપે. ખાસ કરીને જ્યાં ઉચ્ચ અદાલતો દ્વારા સ્ટે (સ્થગિતતા) આપવામાં આવ્યો છે, તેવા કેસોની તપાસ કરવા વિનંતી કરી છે.
નિકાલની ગતિ છતાં પ્રવાહ મોટો
રેકોર્ડ મુજબ, માર્ચ 2025 થી એપ્રિલ 2026 દરમિયાન 7.69 લાખથી વધુ અરજીઓનો નિકાલ કરવામાં આવ્યો છે, તેમ છતાં નવા કેસોનો પ્રવાહ એટલો મોટો છે કે બેકલોગ ઘટવાનું નામ નથી લેતો. એકલા બોમ્બે હાઈકોર્ટમાં જ 76,019 નવી અરજીઓ દાખલ થઈ છે. સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો ન્યાય સમયસર નહીં મળે, તો સામાન્ય જનતાનો કાયદા પરથી વિશ્વાસ ઉઠી જશે.