વિજયવાડા : આગામી સંસદીય સીમાંકન (Delimitation) ની પ્રક્રિયાને લઈને ભારતીય રાજકારણમાં એક મોટું તોફાન સર્જાયું છે. લોકસભાની બેઠકોમાં ૫૦% જેટલો પ્રસ્તાવિત વધારો એ લોકશાહીમાં પ્રતિનિધિત્વ અને વસ્તીના સંતુલનને લઈને મોટી બંધારણીય ચર્ચા છેડી દીધી છે. કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ સાંસદ શશી થરૂરે આ મુદ્દે આંધ્રપ્રદેશના મુખ્યમંત્રી એન. ચંદ્રબાબુ નાયડુની સરકારની ટીકા કરતા પ્રાદેશિક અસમાનતાનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો, જેના જવાબમાં ટીડીપીના રાષ્ટ્રીય કાર્યકારી પ્રમુખ નારા લોકેશે આક્રમક વલણ અપનાવતા થરૂરના તર્કને સદંતર નકારી કાઢ્યો છે.

થરૂરની અર્થશાસ્ત્રીય સમાનતા સામે લોકેશનો પ્રહાર

શશી થરૂરે બેઠકો વધારવાની પ્રક્રિયાને 'પગારમાં વધારા' જેવી સમાનતા સાથે સરખાવી હતી, જેમાં તેમણે કહ્યું હતું કે જો ૨ લાખ કમાતા માલિક અને ૨૦ હજાર કમાતા ડ્રાઈવર બંનેને ૫૦% વધારો મળે, તો પણ તેમની વચ્ચેની સંપત્તિની ખાઈ તો વધશે જ. આ દલીલનો વળતો જવાબ આપતા નારા લોકેશે ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ સ્વ. પ્રણવ મુખર્જીના વિચારોને ટાંક્યા હતા. લોકેશે ભારપૂર્વક કહ્યું કે, "પ્રણવ દાએ તો લોકસભાની સભ્ય સંખ્યા વધારીને ૧,૦૦૦ સુધી લઈ જવાની હિમાયત કરી હતી, તો શું કોંગ્રેસ હવે તેમના નેતાને ખોટા ઠેરવી રહી છે?"

વસ્તી વધારો અને લોકશાહીની જરૂરિયાત

નારા લોકેશે આંકડાકીય સત્ય રજૂ કરતા જણાવ્યું કે, ૧૯૭૧ માં ભારતની વસ્તી ૫૫ કરોડ હતી જે આજે ૧૪૬ કરોડને વટાવી ગઈ છે. પરિણામે, એક સાંસદ અત્યારે અઢી ગણા વધારે નાગરિકોનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા મજબૂર છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે, "આ કોઈ રાજકીય પસંદગી નથી, પરંતુ લોકશાહીની અનિવાર્ય જરૂરિયાત છે." લોકેશે દાવો કર્યો કે પ્રસ્તાવિત ૫૦% બ્લુપ્રિન્ટ એ તમામ રાજ્યો માટે સંતુલિત અભિગમ છે, જે વસ્તી નિયંત્રણ નીતિઓ અમલમાં મૂકનારા રાજ્યોનું સંપૂર્ણ રક્ષણ કરશે.

શું કોંગ્રેસ પાસે કોઈ વિકલ્પ છે?

ટીડીપીના રાષ્ટ્રીય પ્રવક્તા નીલયપાલેમ વિજય કુમારે કોંગ્રેસ પર પ્રહાર કરતા પૂછ્યું કે, જો તેઓ આ પ્રસ્તાવિત સીમાંકનનો વિરોધ કરી રહ્યા છે, તો તેમની પાસે આ માળખાગત સમસ્યા ઉકેલવા માટે કોઈ રચનાત્મક વિકલ્પ છે ખરો? તેમણે મલ્કજગીરી જેવા વિસ્તારોનું ઉદાહરણ આપતા કહ્યું કે જ્યાં એક સાંસદ ૨૦ લાખ લોકોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, ત્યાં વહીવટી દેખરેખ વ્યવહારિક રીતે અશક્ય છે. પ્રતિનિધિત્વનો વિસ્તાર કરવો એ સામાન્ય સમજદાર શાસનનો ભાગ છે, જેને રાજકીય મુદ્રા (Political Posturing) દ્વારા રોકવું હિતાવહ નથી.

દક્ષિણ ભારતની ચિંતાઓ અને ફેડરલ અસંતુલનનો મુદ્દો

બીજી તરફ, આંધ્ર પ્રદેશ કોંગ્રેસ સમિતિ (APCC) ના ઉપપ્રમુખ કોલાનુકોંડા શિવાજીએ દક્ષિણ ભારતની ચિંતાઓ વ્યક્ત કરતા કહ્યું કે આ સીમાંકનથી ઉત્તર અને દક્ષિણ વચ્ચેની બેઠકોનો તફાવત ૬૦ થી વધીને ૯૦ સુધી પહોંચી જશે. તેમણે દલીલ કરી કે દક્ષિણના રાજ્યો કેન્દ્રીય પૂલમાં આર્થિક યોગદાન વધુ આપે છે, પરંતુ રાજકીય શક્તિ ગુમાવી રહ્યા છે. કોંગ્રેસનું માનવું છે કે એકધારો વધારો એવા રાજ્યોને દંડિત કરે છે જેમણે જવાબદારીપૂર્વક વસ્તી નિયંત્રણ કર્યું છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે NDA સરકાર આ જટિલ બંધારણીય ગૂંચને કેવી રીતે ઉકેલે છે.