નવી દિલ્હી : ભારત અને ચીને ૨૦૨૬માં કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા ફરી શરૂ કરવાનો નિર્ણય લેતાની સાથે જ નેપાળે ફરી એકવાર લિપુલેખ રૂટ સામે વાંધો ઉઠાવ્યો છે. આ વિવાદના જવાબમાં ભારત સરકારે બુધવારે સ્પષ્ટતા કરી છે કે ઉત્તરાખંડના લિપુલેખ પાસ દ્વારા થતી આ પવિત્ર યાત્રા કોઈ નવો વિકાસ નથી. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જાયસ્વાલે જણાવ્યું હતું કે આ યાત્રા માર્ગ છેક ૧૯૫૪થી કાર્યરત છે અને તે ભારતનું અભિન્ન અંગ છે.
પરંપરાગત માર્ગ પર રાજકીય વિવાદ
હિંદુ ધર્મમાં અત્યંત પવિત્ર ગણાતી કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા પરંપરાગત રીતે લિપુલેખ પાસ દ્વારા કરવામાં આવે છે. નેપાળ આ વિસ્તારને પોતાનો હોવાનો દાવો કરે છે અને ૧૮૧૬ની 'સુગૌલી સંધિ'નો હવાલો આપે છે. જોકે, ભારત આ દાવાઓને 'પાયાવિહોણા' ગણાવીને ફગાવી રહ્યું છે. વિદેશ મંત્રાલયે કહ્યું કે આ વ્યૂહાત્મક ટ્રાઈ-જંકશન વિસ્તાર પર ભારતનું સાર્વભૌમત્વ સ્પષ્ટ છે અને તે ઐતિહાસિક તથ્યો પર આધારિત છે.
વ્યૂહાત્મક અને ભૌગોલિક મહત્વ
લિપુલેખ પાસ દ્વારા કૈલાશ માનસરોવર જવું એ ભારતીય શ્રદ્ધાળુઓ માટે સૌથી સુલભ અને ટૂંકો રસ્તો માનવામાં આવે છે. ૨૦૨૬માં જ્યારે ભારત અને ચીને આ રૂટ ફરીથી ખોલવાની સંમતિ આપી છે, ત્યારે નેપાળમાં આ મામલે નવેસરથી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. ભારતે ફરી એકવાર મીડિયા સમક્ષ પુનરોચ્ચાર કર્યો છે કે જે માર્ગ દાયકાઓથી ઉપયોગમાં લેવાઈ રહ્યો છે, તેને વિવાદમાં ખેંચવો અયોગ્ય છે.
ભવિષ્યની યાત્રા માટે ભારત સજ્જ
લિપુલેખ વિવાદ લાંબા સમયથી ભારત અને નેપાળ વચ્ચે એક જટિલ મુદ્દો રહ્યો છે. પરંતુ, ભારત અહીં માર્ગ નિર્માણ અને સુરક્ષા વ્યવસ્થા મજબૂત કરીને પોતાની પકડ જાળવી રહ્યું છે. વિદેશ મંત્રાલયે એમ પણ સૂચવ્યું કે આ અંગેના સત્તાવાર નિવેદનો અગાઉ જારી કરી દેવામાં આવ્યા છે અને ભારતની સ્થિતિમાં કોઈ ફેરફાર થયો નથી. શ્રદ્ધાળુઓ માટે સુરક્ષિત અને સરળ યાત્રા સુનિશ્ચિત કરવી એ ભારતની પ્રાથમિકતા છે.