રાજકોટ: આકાશમાં બનતી ખગોળીય ઘટનાઓમાં સૂર્યગ્રહણ હંમેશા આકર્ષણનું કેન્દ્ર રહ્યું છે. વર્ષ 2026 માં ખગોળ પ્રેમીઓ માટે 12 ઓગસ્ટનો દિવસ ખાસ રહેવાનો છે, કારણ કે આ દિવસે વર્ષનું બીજું અને અંતિમ સૂર્યગ્રહણ થવા જઈ રહ્યું છે. આ કુદરતી ઘટના ત્યારે બને છે જ્યારે ચંદ્ર પૃથ્વી અને સૂર્યની વચ્ચે આવી જાય છે, જેનાથી થોડા સમય માટે સૂર્યનો પ્રકાશ ધરતી પર પડતો અટકે છે. વૈજ્ઞાનિકો આ દિવસને સૂર્યના બાહ્ય વાતાવરણ એટલે કે 'કોરોના'નો અભ્યાસ કરવા માટે એક ઉત્તમ તક માની રહ્યા છે.

ભારત માટે શું છે સ્થિતિ?

સૌથી મહત્વનો પ્રશ્ન જે દરેકના મનમાં છે તે એ છે કે શું આ સૂર્યગ્રહણ ભારતમાં જોવા મળશે? ખગોળીય ગણતરીઓ મુજબ, આ ગ્રહણ ભારતમાં ક્યાંય પણ દ્રશ્યમાન થશે નહીં. આ કારણે, ભારતભરના લોકો માટે આ ગ્રહણ ખગોળીય દ્રષ્ટિએ માત્ર એક ઘટના જ રહેશે, તેની કોઈ ધાર્મિક અસર પડશે નહીં. ધાર્મિક શાસ્ત્રો અને જ્યોતિષીય માન્યતાઓ અનુસાર, જ્યારે કોઈ પણ ગ્રહણ જે-તે ભૌગોલિક ક્ષેત્રમાં દેખાતું ન હોય, ત્યારે ત્યાં 'સૂતક કાળ' પણ માન્ય ગણાતો નથી. તેથી, ભારતીયોએ આ અંગે કોઈ પણ પ્રકારની ગભરાટ કે અંધશ્રદ્ધા રાખવાની જરૂર નથી.

સુરક્ષા અને સાવચેતી: કેમ નરી આંખે જોવું જોખમી?

સૂર્યગ્રહણ એ અદભૂત ઘટના હોવા છતાં, તેને જોતી વખતે વિશેષ સાવધાની રાખવી અનિવાર્ય છે. નિષ્ણાતોની સ્પષ્ટ ચેતવણી છે કે સૂર્યને ક્યારેય પણ નરી આંખે જોવો જોઈએ નહીં, કારણ કે તેમાંથી નીકળતા અલ્ટ્રાવાયોલેટ અને ઇન્ફ્રારેડ કિરણો આંખના રેટીનાને કાયમી નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.

·         શું કરવું અને શું ન કરવું:

·         સૂર્યગ્રહણ નિહાળવા માટે હંમેશા પ્રમાણિત 'સોલર ફિલ્ટર' કે ખાસ ગ્રહણ ચશ્માનો જ ઉપયોગ કરવો.

·         સામાન્ય સનગ્લાસ, એક્સ-રે ફિલ્મ કે જૂના કેમેરાના નેગેટિવનો ઉપયોગ કરવો અત્યંત હાનિકારક છે.

·         જો વિદ્યાર્થીઓ ટેલિસ્કોપથી આ ઘટનાનો અભ્યાસ કરવા માંગતા હોય, તો તેની આગળ યોગ્ય ફિલ્ટર લગાવવું અનિવાર્ય છે.

આ ઘટના વિજ્ઞાન જગત માટે સૂર્યની પ્રક્રિયાઓને સમજવાની એક અમૂલ્ય તક છે. ભલે ભારતીયો આકાશમાં આ નજારો જોઈ શકશે નહીં, પરંતુ વિશ્વના અન્ય ભાગોમાં રહેલા લોકો માટે આ એક યાદગાર ઘટના બની રહેશે.