ટોક્યો:  વૈશ્વિક આર્થિક મહાસત્તા ગણાતા જાપાનમાંથી અત્યારે એક અત્યંત ચિંતાજનક આર્થિક ઘટનાક્રમ સામે આવી રહ્યો છે, જેની સીધી નકારાત્મક અસર સમગ્ર વિશ્વના શેરબજારો અને અર્થતંત્ર પર પડી શકે છે. જાપાનમાં સરકારી બોન્ડના વ્યાજદરો (Bond Yields) અચાનક ઉછળીને છેલ્લા ૪૦ વર્ષની સૌથી સર્વોચ્ચ સપાટી પર પહોંચી ગયા છે. આ અણધાર્યા આર્થિક ઝટકા પાછળ જાપાનના નવનિર્વાચિત વડાપ્રધાન સનાઈ તાકાઈચી ભાઈની સરકાર દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલી નવી બજેટ નીતિઓ અને દેશ પર સતત વધી રહેલા સરકારી દેવાની ગંભીર ચિંતાઓને મુખ્ય કારણ માનવામાં આવી રહ્યું છે. બોન્ડ યીલ્ડમાં થયેલા આ તોતિંગ વધારાના કારણે વૈશ્વિક રોકાણકારો અને આર્થિક વિશ્લેષકોમાં ભારે ફફડાટ ફેલાયો છે.

 બજેટ અને દેવાના બોજથી આર્થિક સંતુલન ખોરવાયું

પ્રાપ્ત વિગતો અનુસાર, વડાપ્રધાન સનાઈ તાકાઈચી ભાઈના નેતૃત્વ હેઠળની જાપાન સરકારે દેશના આર્થિક વિકાસને વેગ આપવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે તાજેતરમાં જ એક મોટું પ્રોત્સાહક બજેટ જાહેર કર્યું હતું. જોકે, આ બજેટને કારણે દેશની રાજકોષીય ખાધ અને સરકારી દેવામાં જંગી વધારો થવાની આશંકાઓ મજબૂત બની છે. અર્થશાસ્ત્રીઓના મતે, જાપાન પહેલાથી જ તેના જીડીપી (GDP) ના પ્રમાણમાં વિશ્વમાં સૌથી વધુ દેવું ધરાવતા દેશોમાં સામેલ છે, અને નવી લોન તેમજ આક્રમક સરકારી ખર્ચની નીતિઓએ બજારના સેન્ટિમેન્ટને ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું છે. સરકારની આ રાજકોષીય નીતિઓ સામે બજારે નકારાત્મક પ્રતિક્રિયા આપતા બોન્ડના ભાવો તૂટ્યા છે અને તેની સામે વ્યાજના દરો ૪૦ વર્ષના રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયા છે.

 યેન સંકટ અને વ્યાજદરો વધારવાનું દબાણ

આ આર્થિક કટોકટીની બીજી સૌથી મોટી આડઅસર જાપાનના સત્તાવાર ચલણ 'યેન' (Yen) પર જોવા મળી રહી છે. અમેરિકી ડોલરની સરખામણીએ જાપાનીઝ યેનના મૂલ્યમાં ઐતિહાસિક કડાકો નોંધાયો છે, જેના કારણે જાપાન માટે આયાત થતી ચીજવસ્તુઓ અને ઈંધણ અત્યંત મોંઘા બન્યા છે. ચલણના ઘટી રહેલા મૂલ્યને બચાવવા અને મોંઘવારી પર કાબૂ મેળવવા માટે હવે જાપાનની સેન્ટ્રલ બેંક 'બેંક ઓફ જાપાન' (BOJ) પર વ્યાજદરોમાં આકરો વધારો કરવાનું ભારે દબાણ ઊભું થયું છે. જો સેન્ટ્રલ બેંક વ્યાજદરો વધારે છે, તો દેશમાં હોમ લોન, બિઝનેસ લોન સહિતની તમામ વહીવટી ક્રેડિટ મોંઘી થઈ જશે, જે આર્થિક ગ્રોથને રૂંધી શકે છે. વૈશ્વિક સ્તરે આ ટ્રેન્ડ ચાલુ રહેશે તો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ કેપિટલ ફ્લો પ્રભાવિત થવાની પૂરેપૂરી સંભાવના છે.