નવી દિલ્હી, તા. 18 જૂન 2026: તમે જ્યારે કોઈ આલીશાન રેસ્ટોરન્ટ કે હોટલમાં જઈને મનપસંદ વાનગીનો સ્વાદ માણો છો, ત્યારે શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે રસોડામાં તે ખોરાકને કાપવા માટે વપરાતી છરી કેટલી સુરક્ષિત છે? ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્ય અને ખાદ્ય સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતના ફૂડ રેગ્યુલેટર FSSAI (ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા) એ એક અત્યંત મહત્વનો આદેશ જારી કર્યો છે. દેશભરની તમામ રેસ્ટોરાં, હોટલો અને ફૂડ વ્યવસાયોને રસોડામાં કાટ લાગેલા અને ક્ષતિગ્રસ્ત છરીઓ કે બ્લેડનો ઉપયોગ તાત્કાલિક બંધ કરવા માટે કડક સૂચના આપવામાં આવી છે.
રસોડામાં માત્ર 'ફૂડ-ગ્રેડ' સાધનો જ ચાલશે
FSSAI દ્વારા જારી કરાયેલી નવી એડવાઇઝરી મુજબ, હોટલ, કેટરર્સ, ફૂડ પ્રોસેસર્સ અને પેકેજિંગ એકમો સહિત તમામ ફૂડ બિઝનેસ ઓપરેટરો (FBOs) એ હવે માત્ર ફૂડ-ગ્રેડ અને કાટ-પ્રતિરોધક (Rust-resistant) છરીઓ તેમજ કટીંગ ટૂલ્સનો જ ઉપયોગ કરવો પડશે. તાજેતરમાં કરાયેલા વિવિધ નિરીક્ષણો દરમિયાન સામે આવ્યું હતું કે હજુ પણ ઘણી નામાંકિત સંસ્થાઓમાં જૂના, કાટવાળા અને કલર ઉખડી ગયેલા સાધનોથી શાકભાજી કે માંસ કાપવામાં આવી રહ્યું છે, જે ફૂડ સેફ્ટી એક્ટ, 2011ના નિયમોનું સરેરાશ ઉલ્લંઘન છે.
કાટ લાગેલી છરી કેમ છે ગંભીર ખતરો?
ખાદ્ય સુરક્ષા નિષ્ણાતોના મતે, કાટ લાગેલી કે તિરાડવાળી છરી માત્ર દેખાવમાં જ ખરાબ નથી હોતી, પરંતુ તે ખોરાકમાં ભૌતિક, રાસાયણિક અને બેક્ટેરિયલ પ્રદૂષણ ફેલાવે છે. કાટના ઝીણા કણો અથવા ધાતુના ટુકડા અજાણતા જ ભોજનમાં ભળી શકે છે. આ ઉપરાંત, છરીની તિરાડો અને કાટવાળી જગ્યાઓ હાનિકારક બેક્ટેરિયા માટે આશ્રયસ્થાન બની જાય છે, જે ગમે તેટલી સફાઈ છતાં સરળતાથી દૂર થતા નથી. આનાથી ગ્રાહકોને ફૂડ પોઈઝનિંગ કે અન્ય ગંભીર બીમારીઓ થવાનું જોખમ રહે છે.
આગામી દિવસોમાં સરપ્રાઈઝ ચેકિંગ અને દંડની તૈયારી
FSSAI એ ખાદ્ય વ્યવસાયોને સ્પષ્ટ આદેશ આપ્યો છે કે:
•    તમામ કટીંગ સાધનો કાટ, તિરાડો અને પેઇન્ટથી મુક્ત હોવા જોઈએ.
•    ક્ષતિગ્રસ્ત કે અયોગ્ય સાધનોને તાત્કાલિક રસોડામાંથી દૂર કરી નવા સાધનો વસાવવાના રહેશે.
•    સાધનોનું નિયમિત સેનિટાઇઝેશન અને વંધ્યીકરણ (Sterilization) કરવું ફરજિયાત રહેશે.
રેગ્યુલેટરે તમામ રાજ્યોના ફૂડ સેફ્ટી કમિશનરો અને પ્રાદેશિક અધિકારીઓને હોટલોના કિચનમાં જઈને કડક નિરીક્ષણ કરવાના આદેશ આપ્યા છે. જો કોઈ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરતું ઝડપાશે, તો ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ એક્ટ, 2006 હેઠળ તેનું લાયસન્સ રદ કરવા સહિતની કડક કાનૂની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. ગ્રાહકોની સુરક્ષા માટે ફૂડ સેક્ટરમાં સ્વચ્છતાના ધોરણોને વધુ મજબૂત કરવા તરફનું આ એક મોટું અને આવકારદાયક પગલું છે.