મુંબઈ : ભારતીય અર્થતંત્ર જ્યારે ૨૦ ટ્રિલિયન ડોલરનું લક્ષ્ય હાંસલ કરવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે, ત્યારે કોર્પોરેટ જગતમાં એક મોટું વૈચારિક યુદ્ધ છેડાયું છે. નવમ કેપિટલના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર રાજીવ મંત્રીએ ભારતીય વ્યાપાર ગૃહો પર આકરા પ્રહાર કરતા તેમને '૨૧મી સદીના જમીનદારો' ગણાવ્યા છે. તેમણે દલીલ કરી છે કે ભારતનો એક મોટો વ્યવસાયિક હિસ્સો નાના અને પરસ્પર જોડાયેલા પારિવારિક નેટવર્ક દ્વારા નિયંત્રિત છે, જે ભારતની પ્રગતિમાં અવરોધરૂપ છે.
પારિવારિક રાજવંશો અને જૂની માનસિકતા
રાજીવ મંત્રીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ 'X' પર પોસ્ટ કરતા લખ્યું કે, ભારતીય વ્યવસાયો એવા ઉચ્ચ વર્ગના બંધ વર્તુળ દ્વારા સંચાલિત છે જે લગ્ન સંબંધોથી એકબીજા સાથે જોડાયેલા છે. તેમણે આ સંસ્થાઓની કાર્યપદ્ધતિને જૂના જમાનાના જમીનદારો જેવી ગણાવી છે. મંત્રીના મતે, આ કોર્પોરેટ માળખું ભારતની વિશાળ આર્થિક મહત્વાકાંક્ષાઓને ટેકો આપવા માટે સક્ષમ નથી. તેમણે એવી ચેતવણી પણ આપી હતી કે ઘણી કંપનીઓની 'હિંસક માનસિકતા' અને જૂના જમાનાની લાઇસન્સ રાજ જેવી ચાલાકી ભારતની સાચી પ્રગતિમાં સૌથી મોટો અવરોધ છે.
શું આર્થિક ઉદારીકરણ પછી પણ બદલાવ નથી આવ્યો?
નવમ કેપિટલના એમડીએ એક રસપ્રદ અવલોકન કરતા કહ્યું કે, ૩૦ વર્ષ પહેલાં જે કંપનીઓએ જૂના કોર્પોરેટ દિગ્ગજોને વિસ્થાપિત કર્યા હતા, આજે તે કંપનીઓ પોતે જ નવી સત્તાધીશ અને 'જૂના રક્ષકો' જેવી બની ગઈ છે. પ્રવેશમાં અવરોધો અને નવા સ્ટાર્ટઅપ્સને વધવા ન દેવાની વૃત્તિને કારણે આ કોર્પોરેટ વર્ચસ્વ લાંબા સમયથી ટકી રહ્યું છે. તેમણે વધુ સ્પર્ધા અને નવા ઉદ્યોગસાહસિકો માટે રસ્તો સાફ કરવાની હિમાયત કરી હતી.
ઉદય કોટકના નિવેદન બાદ ગરમાયું વાતાવરણ
આ ટિપ્પણી કોટક બેંકના સ્થાપક ઉદય કોટકના એક મહત્વના નિવેદનના બીજા જ દિવસે આવી છે. કોટકે ભારતીય ઇન્કને ગૂગલના ઉદાહરણ દ્વારા ચેતવણી આપી હતી કે જો ભવિષ્યમાં ટકી રહેવું હોય તો આક્રમક રોકાણ કરવું પડશે. ગૂગલે હાલમાં જ AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે ૮૦ બિલિયન ડોલર એકત્ર કરવાની જાહેરાત કરી છે, જેની સરખામણી કોટકે ભારતની તમામ લિસ્ટેડ કંપનીઓના કુલ નફા સાથે કરી હતી. મંત્રીના મતે, હવે સમય આવી ગયો છે કે ભારત સરકાર એવા સુધારા લાવે જેનાથી નવા ઉદ્યોગસાહસિકો આ થાકેલા અને મૂર્ખ અધિકારીઓ તેમજ વર્ચસ્વ ધરાવતી કંપનીઓને પડકારી શકે અને દેશના વિકાસને નવી ગતિ મળે.