નવી દિલ્હી, તા.15: ભારત અને યુકે વચ્ચેના મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) ને લઈને ચારેબાજુ ઉત્સાહ છે, પરંતુ આ કરારના અસલી ફાયદાઓ માત્ર નિકાસના આંકડાઓમાં નહીં, પણ ભારતીય ઉદ્યોગોની બદલાતી ક્ષમતાઓમાં છુપાયેલા છે. સામાન્ય રીતે FTA ની ચર્ચા ટેરિફ ઘટાડા અને નિકાસમાં થનારા વધારા સુધી સીમિત રહે છે, પરંતુ આ કરારની ખરી તાકાત તો ભારતના વિશાળ 'નિકાસકાર આધાર'ને વિસ્તૃત કરવામાં રહેલી છે. જો હજારો એવા ઉત્પાદકો જે અત્યાર સુધી ફક્ત સ્થાનિક બજારો પૂરતા સીમિત હતા, તેઓ આ કરારના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નિકાસ કરતા થાય, તો તે ભારત માટે યુકેમાં શિપમેન્ટ વધારવા કરતાં અનેકગણું મોટું વળતર સાબિત થઈ શકે છે.

કરાર અમલમાં આવતાની સાથે જ ટેરિફના અવરોધો દૂર થશે, જે કંપનીઓ માટે પ્રવેશનું દ્વાર ખોલશે. પરંતુ, માત્ર ડ્યુટી-મુક્ત પ્રવેશથી કામ નહીં ચાલે. ગ્લોબલ ટ્રેડ રિસર્ચ ઇનિશિયેટિવ (GTRI) ના અહેવાલ મુજબ, ભારતીય નિકાસકારોએ આ તકનો મહત્તમ લાભ લેવા માટે ઉત્પાદન ધોરણો, પ્રમાણપત્ર પ્રણાલીઓ (Certification), પરીક્ષણ માળખાકીય સુવિધાઓ અને વૈશ્વિક લોજિસ્ટિક્સમાં મોટા સુધારા કરવાની જરૂર છે. આ અવરોધોને શરૂઆતમાં પડકાર તરીકે જોવામાં આવે છે, પરંતુ આ ક્ષમતા નિર્માણ એક કાયમી સંપત્તિ સમાન છે. એકવાર નિકાસકારે યુકેના કડક ગુણવત્તાના ધોરણો પૂરા કરવાનું શીખી લીધું, પછી તે જ જ્ઞાનનો ઉપયોગ તે ઓસ્ટ્રેલિયા, યુએઈ કે યુરોપના અન્ય બજારોમાં પણ કરી શકશે.

ખાસ કરીને કાપડ, ચામડું, ફૂટવેર, સીફૂડ અને જ્વેલરી જેવા ક્ષેત્રોના નાના અને મધ્યમ કદના સાહસો (SME) માટે આ કરાર એક ગેમ-ચેન્જર બની શકે છે. ઘણા ઉત્પાદકો માટે જે અગાઉ નિકાસ કરવી ખર્ચાળ અને અપ્રાકૃતિક લાગતી હતી, તેમના માટે હવે ટેરિફ ઘટવાથી નફાનું ગણિત બદલાઈ જશે. નિકાસમાં સૌથી મુશ્કેલ કામ 'પ્રથમ ડગલું' ભરવાનું છે. એકવાર કંપની દસ્તાવેજીકરણ, ગુણવત્તાના નિયમો અને આંતરરાષ્ટ્રીય ગ્રાહકો સાથે વ્યવહાર કરવાનું શીખી જાય, પછી તે પ્રક્રિયા લાંબા ગાળા માટે સ્થાયી બની જાય છે.

યુકે બજાર ભારત માટે માત્ર એક શરૂઆત છે. ભારત હાલમાં જે રીતે ઓસ્ટ્રેલિયા, યુએઈ અને આગામી સમયમાં યુરોપિયન યુનિયન સાથે વેપાર કરારો કરી રહ્યું છે, તે જોતા સ્પષ્ટ છે કે જે ઉત્પાદક યુકે માટે તૈયાર થશે, તે સમગ્ર વિશ્વ માટે તૈયાર થઈ જશે. આમ, ભારત-યુકે FTA નો વારસો એ નહીં હોય કે આપણે બ્રિટનને કેટલી વસ્તુઓ વેચી, પણ એ હશે કે કેટલી વધુ ભારતીય કંપનીઓએ વૈશ્વિક સ્તરે વેપાર કરવાનું કૌશલ્ય પ્રાપ્ત કર્યું. લાંબા ગાળે, આ કરાર ભારતીય ઉદ્યોગને એક વધુ પરિપક્વ, સ્પર્ધાત્મક અને વૈશ્વિક નિકાસ ઇકોસિસ્ટમ તરફ લઈ જઈ શકે છે.