તેહરાન: મધ્ય-પૂર્વના દરિયાકાંઠે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા યુદ્ધના તણાવ અને નાકાબંધી વચ્ચે ઈરાને એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ વ્યૂહાત્મક જાહેરાત કરી છે. ઈરાનના વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હોર્મુઝ વાણિજ્યિક જહાજો માટે ખુલ્લી રહેશે, પરંતુ તેની પાછળ એક મોટી શરત મૂકવામાં આવી છે. દરેક જહાજે આ માર્ગ પરથી પસાર થતી વખતે ઈરાની નૌકાદળ સાથે સંપૂર્ણ સહયોગ કરવો પડશે. જ્યારે અમેરિકી પ્રમુખ ટ્રમ્પ ચીનની મુલાકાતે છે, ત્યારે ઈરાનનો આ નિર્ણય વૈશ્વિક ઉર્જા માર્ગો પર પોતાનું પ્રભુત્વ સાબિત કરવાનો સંકેત મનાઈ રહ્યો છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ એ વિશ્વની તેલ અને લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) સપ્લાય ચેઈનની જીવાદોરી સમાન છે. સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ અને ઈરાક જેવા દેશોનું ક્રૂડ ઓઈલ આ સાંકડા માર્ગે થઈને જ એશિયા અને યુરોપના બજારોમાં પહોંચે છે. ઈરાનની આ 'સહયોગ' વાળી શરતે શિપિંગ કંપનીઓમાં ચિંતા પેદા કરી છે, કારણ કે હવે દરેક જહાજને પસાર થવા માટે ઈરાની મંજૂરી અથવા તેમના પ્રોટોકોલનું પાલન કરવું પડી શકે છે. આ અનિશ્ચિતતાને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય માર્કેટમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ અને જહાજોના વીમા પ્રીમિયમમાં તોતિંગ વધારો થવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે, જેની સીધી અસર ગ્રાહકોના ખિસ્સા પર પડશે.

ભારત માટે આ સમાચાર મિશ્ર પ્રતિસાદ સમાન છે. ભારત તેની જરૂરિયાતનું ૮૫% ક્રૂડ ઓઈલ આયાત કરે છે અને તેનો મોટો હિસ્સો આ જ રૂટ પરથી આવે છે. જો ઈરાની નૌકાદળના કડક નિયમોને કારણે સપ્લાયમાં વિલંબ થશે, તો ભારતના આયાત બિલમાં મોટો વધારો થઈ શકે છે. બીજી તરફ, જો જહાજોને સલામત માર્ગ મળશે તો અર્થતંત્રને રાહત થશે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે યુએસ નાકાબંધી વચ્ચે શિપિંગ કંપનીઓ ઈરાનના આ નવા 'સિક્યોરિટી પ્રોટોકોલ' ને કઈ રીતે સ્વીકારે છે અને વૈશ્વિક શિપિંગ ઉદ્યોગ આ ભૂ-રાજકીય દબાણ સામે કેવી રીતે ટકી રહે છે.