સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ:  પશ્ચિમ એશિયામાં શાંતિ સ્થાપવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડના બર્ગેનસ્ટોકમાં શરૂ થયેલી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની મહામંત્રણા પ્રથમ તબક્કામાં જ ગંભીર અવરોધોનો સામનો કરી રહી છે. બંને દેશોના ઉચ્ચ સ્તરીય પ્રતિનિધિઓ ટેબલ પર સામસામે આવતાની સાથે જ લેબનોન સંકટ, વ્યૂહાત્મક હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પરનું નિયંત્રણ અને યુરેનિયમ સંવર્ધન જેવા વિવાદાસ્પદ મુદ્દાઓ પર જૂના મતભેદો ફરી સપાટી પર આવ્યા છે. ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાને જોકે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેમનો દેશ પરમાણુ બોમ્બ બનાવવા માંગતો નથી અને તે માટે લેખિત ગેરંટી આપવા પણ તૈયાર છે, પરંતુ તેઓ યુરેનિયમ સમૃદ્ધ કરવાનો પોતાનો સાર્વભૌમ અધિકાર છોડવા બિલકુલ રાજી નથી. બીજી તરફ, અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આકરો આદેશ આપ્યો છે કે કોઈ પણ સત્તાવાર કરાર પહેલાં ઈરાને તેના પ્રાદેશિક પ્રોક્સી સંગઠનો પર સંપૂર્ણ અંકુશ મેળવવો પડશે.

આ વૈશ્વિક મડાગાંઠ વચ્ચે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (દરિયાઈ માર્ગ) સાર્વજનિક ચર્ચાનો સૌથી સંવેદનશીલ મુદ્દો બન્યો છે. ઈરાનના પ્રથમ ઉપરાષ્ટ્રપતિ મોહમ્મદ રેઝા આરેફે મીડિયાને જણાવ્યું છે કે ઈરાને ઐતિહાસિક રીતે આ દરિયાઈ માર્ગની સુરક્ષા માટે ભારે બલિદાન આપ્યા છે અને તેને વૈશ્વિક શરતો પર હળવાશથી મુક્ત કરી શકાય નહીં. ઈરાની પ્રશાસને શરત મૂકી છે કે જ્યાં સુધી લેબનોનમાં સંપૂર્ણ યુદ્ધવિરામ ન થાય અને ઈરાનના તેલ નિકાસ પરના આકરા અમેરિકી પ્રતિબંધો સંપૂર્ણપણે હટાવવામાં ન આવે, ત્યાં સુધી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનો વ્યૂહાત્મક માર્ગ વ્યાપારી જહાજો માટે સંપૂર્ણપણે ખોલવામાં આવશે નહીં. અમેરિકા આ પ્રકારની બ્લેકમેલિંગ શરતો સ્વીકારવા તૈયાર ન હોવાથી કતારની બેંકમાં ફસાયેલા ઈરાનના $6 બિલિયન પરત મેળવવાની પ્રક્રિયા પણ હાલ પૂરતી અટકી ગઈ છે.

આ સમગ્ર રાજકીય હલચલ વચ્ચે પાકિસ્તાનની ભીખારી અને ખુશામતખોર નીતિ ફરી એકવાર આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર ખુલ્લી પડી ગઈ છે. પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શાહબાઝ શરીફે આ મંત્રણાના બહાને અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના 'દૂરંદેશી અને સક્રિય નેતૃત્વ' ના જાહેરમાં ભારોભાર વખાણ કરવાનું શરૂ કર્યું છે, જેને રાજકીય નિષ્ણાતો માત્ર આર્થિક મદદ મેળવવાની ખુશામતખોરી ગણાવી રહ્યા છે. ભલે કતાર અને પાકિસ્તાન આ 60-દિવસીય સંવાદ પ્રક્રિયામાં મધ્યસ્થી તરીકે જોર લગાવી રહ્યા હોય, પરંતુ દાયકાઓ જૂનો સૈન્ય મુકાબલો, આર્થિક પ્રતિબંધો અને ગાઝા-લેબનોનમાં ઇઝરાયેલ વિરોધી ઈરાની હિતોને જોતાં આ શાંતિ કરાર હાલના તબક્કે એક દૂરનું સ્વપ્ન જ દેખાઈ રહ્યો છે.