ન્યૂયોર્ક: અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે રજૂ કરેલા શાંતિ પ્રસ્તાવને ઈરાને સત્તાવાર રીતે ફગાવી દીધો છે. ઈરાને અમેરિકા સાથે કોઈપણ પ્રકારની વાતચીત કરવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરી દીધો છે અને ભૂતકાળના સંઘર્ષ તથા લાદવામાં આવેલા કડક આર્થિક પ્રતિબંધોના કારણે થયેલા આર્થિક અને જાનમાલના વ્યાપક નુકસાન માટે અમેરિકા પાસે ભારે વળતરની માંગણી કરી છે. આ કડક વલણને પગલે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે કાચા તેલના પુરવઠાને લઈને ગંભીર ચિંતા વધતા વૈશ્વિક તેલ બજારમાં અચાનક મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.

મધ્ય પૂર્વમાં પ્રવર્તતી અત્યંત તંગદિલી વચ્ચે એક મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ દ્વારા બંને દેશો વચ્ચે મધ્યસ્થી અને શાંતિ સ્થાપવા માટે એક પ્રસ્તાવ રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. જોકે, ઈરાનના ટોચના નેતૃત્વએ આ પ્રસ્તાવને સખત શબ્દોમાં અને સંપૂર્ણપણે નકારી કાઢ્યો છે. ઈરાન સરકારનું સ્પષ્ટ કહેવું છે કે જ્યાં સુધી અમેરિકા દ્વારા લાદવામાં આવેલા આકરા પ્રતિબંધો અને અગાઉના ઘર્ષણોમાં ઈરાનને જે માળખાગત તેમજ આર્થિક નુકસાન સહન કરવું પડ્યું છે તેનું પૂરેપૂરું અને યોગ્ય વળતર ચૂકવવામાં ન આવે, ત્યાં સુધી કોઈપણ પ્રકારની કૂટનીતિક મંત્રણા શક્ય જ નથી.

વિવિધ આંતરરાષ્ટ્રીય માધ્યમોના અહેવાલ મુજબ, ઈરાને અમેરિકાની નીતિઓને દબાણયુક્ત અને અન્યાયી ગણાવી છે. આ સત્તાવાર નિવેદનો સ્પષ્ટ કરે છે કે ઈરાન હવે જરા પણ નમતું જોખવાના મૂડમાં નથી. અમેરિકા સાથેની મંત્રણાના આ સીધા ઇનકારની સૌથી મોટી અને ત્વરિત અસર વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર પડી રહી છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય કાચા તેલ બજારમાં રોકાણકારો અને વેપારીઓમાં ભયનો માહોલ ફેલાયો છે. ઈરાન વિશ્વના સૌથી મોટા તેલ ઉત્પાદક દેશોમાંનો એક હોવાથી, ભવિષ્યમાં કાચા તેલનો વૈશ્વિક પુરવઠો ખોરવાઈ જવાની પ્રબળ આશંકાએ બજારમાં ભારે ઉછાળો નોંધાયો છે. માત્ર ગણતરીના કલાકોમાં જ કાચા તેલના ભાવ આસમાને પહોંચી ગયા છે, જેના કારણે ભારત સહિતના વિકાસશીલ દેશોના અર્થતંત્ર પર ભવિષ્યમાં મોંઘવારીનું દબાણ વધવાની શક્યતાઓ સેવાઈ રહી છે. 

બંને દેશો વચ્ચેની આ રાજદ્વારી મડાગાંઠ આગામી દિવસોમાં વૈશ્વિક રાજકારણ અને અર્થવ્યવસ્થા માટે વધુ પડકારજનક બની શકે છે.*