નવી દિલ્હી, તા.૨૧: સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC) માં બિન-કાયમી સભ્ય તરીકે આઠ-આઠ સફળ કાર્યકાળ પૂરા કર્યા હોવા છતાં, ભારતે વૈશ્વિક મંચ પર કાયમી બેઠક મેળવવાની પોતાની દાયકાઓ જૂની માંગણીને વધુ તીવ્ર બનાવી છે. વર્ષ ૧૯૯૪ માં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાના ૪૯મા સત્રમાં ભારતે ઔપચારિક રીતે પોતાની દાવેદારી નોંધાવી હતી. ભારતનું સ્પષ્ટ માનવું છે કે તેના વિશાળ કદ, વધતા વૈશ્વિક પ્રભાવ અને સુદ્રઢ લોકશાહીને જોતાં માત્ર કામચલાઉ સભ્યપદ દેશના મોભા માટે પૂરતું નથી.

૧૯૪૫ માં સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સ્થાપના થઈ ત્યારથી અત્યાર સુધીમાં વૈશ્વિક રાજકારણ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગયું છે, પરંતુ સુરક્ષા પરિષદની પાંચ કાયમી બેઠકો (ચીન, ફ્રાન્સ, રશિયા, બ્રિટન અને અમેરિકા) અને તેમની પાસે રહેલો વિશેષ 'વીટો' (નિષેધાધિકાર) પાવર જરાય બદલાયો નથી. નવી દિલ્હીનું તર્ક છે કે ૨૦૨૬ ની વાસ્તવિકતાઓ ૮૧ વર્ષ જૂની વૈશ્વિક વ્યવસ્થા કરતાં સાવ જુદી છે. માત્ર બિન-કાયમી બેઠકો વધારવાથી મૂળભૂત સત્તાના માળખામાં ફેરફાર થશે નહીં; એશિયા, આફ્રિકા અને લેટિન અમેરિકા જેવા 'ગ્લોબલ સાઉથ' ના દેશોને સમાન પ્રતિનિધિત્વ આપવું અનિવાર્ય બન્યું છે.

શાંતિ રક્ષા મિશનમાં ભારતનું અપ્રતિમ યોગદાન

ભારતના દાવેદારીના અભિયાનને સૌથી વધુ મજબૂતી સંયુક્ત રાષ્ટ્રના શાંતિ રક્ષા (Peacekeeping) મિશન્સમાંથી મળે છે. વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે ૨૦૨૮-૨૯ ના કાર્યકાળ માટે બિન-કાયમી સભ્યપદનું નવું અભિયાન શરૂ કરતી વખતે રેખાંકિત કર્યું હતું કે, ભારતે અત્યાર સુધીમાં લગભગ ૫૦ થી વધુ શાંતિ રક્ષા મિશન્સમાં ૩,૦૦,૦૦૦ જેટલા ભારતીય જવાનો મોકલ્યા છે અને હાલમાં પણ વિવિધ ૧૦ મિશન્સમાં ૪,૩૦૦ થી વધુ સૈનિકો સેવા આપી રહ્યા છે. આટલું મોટું ભૌગોલિક અને સૈન્ય યોગદાન આપનાર દેશ કાયમી નિર્ણયોની પ્રક્રિયાથી દૂર રહે તે આંતરરાષ્ટ્રીય ન્યાય સંગત નથી.