નવી દિલ્હી: પાકિસ્તાન દ્વારા પ્રાયોજિત સરહદ પારના આતંકવાદ સામે ભારતે હવે વૈશ્વિક મંચ પર અત્યંત આક્રમક વલણ અખત્યાર કર્યું છે. ભારતે શનિવારે નેધરલેન્ડના હેગ સ્થિત આર્બિટ્રેશન કોર્ટ (Court of Arbitration) દ્વારા સિંધુ જળ સંધિ (IWT) ને લઈને જારી કરાયેલા તાજેતરના ચુકાદાને સરેઆમ ફગાવી દીધો છે. નવી દિલ્હીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જાહેર કર્યું છે કે તે આ "ગેરકાયદેસર રીતે રચાયેલી" ટ્રિબ્યુનલને કોઈ માન્યતા આપતું નથી અને તેના દ્વારા લેવાયેલો કોઈપણ નિર્ણય કાયદાકીય રીતે શૂન્ય સમાન છે. ભારત સરકારે ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે ૧૯૬૦ ની સિંધુ જળ સંધિને સ્થગિત રાખવાનો ભારતનો નિર્ણય અત્યારે પણ સખત રીતે અમલમાં રહેશે.

હેગ કોર્ટનો કહેવાતો ચુકાદો ભારત માટે માત્ર કાગળનો ટુકડો

વિદેશ મંત્રાલય (MEA) ના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે મીડિયાના પ્રશ્નોના કડક જવાબો આપતાં જણાવ્યું હતું કે, આ કહેવાતી આર્બિટ્રેશન કોર્ટે (CoA) ૧૫ મેના રોજ સંધિના અર્થઘટન અને "મહત્તમ પાણીના જથ્થા" અંગે એક એવોર્ડ (ચુકાદો) જારી કર્યો હતો. જયસ્વાલે ભારતનું વલણ સ્પષ્ટ કરતાં કહ્યું, "ભારત હાલના આ કહેવાતા ચુકાદાને સ્પષ્ટપણે અને સંપૂર્ણપણે નકારે છે, જેમ તેણે ભૂતકાળમાં પણ આ ગેરકાયદેસર કોર્ટની તમામ ઘોષણાઓને ફગાવી દીધી છે. ભારતે આ કોર્ટની સ્થાપનાને ક્યારેય સ્વીકારી નથી, તેથી તેના દ્વારા લેવાયેલી કોઈપણ પ્રક્રિયા, ચુકાદો કે આદેશ સંપૂર્ણપણે રદબાતલ છે."

પહલગામ આતંકવાદી હુમલો અને ભારતનો માસ્ટર સ્ટ્રોક

ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે પાણીની વહેંચણીનો આ વિવાદ એપ્રિલ ૨૦૨૫ માં જમ્મુ-કાશ્મીરના પહલગામમાં થયેલા કાયરતાપૂર્ણ આતંકવાદી હુમલા બાદ ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે. આ ઘાતક આતંકવાદી હુમલા બાદ ભારતે પાકિસ્તાનને પાઠ ભણાવવા માટે સિંધુ જળ સંધિને તાત્કાલિક ધોરણે સ્થગિત (Suspend) કરવાની સત્તાવાર જાહેરાત કરી દીધી હતી. વિદેશ મંત્રાલયે હમણાં જ પુનરોચ્ચાર કર્યો છે કે, જ્યાં સુધી પાકિસ્તાન વિશ્વસનીય, કાયમી અને અટલ રીતે સરહદ પરથી આતંકવાદને ટેકો આપવાનું બંધ નહીં કરે, ત્યાં સુધી આ પાણીની સંધિ સ્થગિત જ રહેશે, કારણ કે "વાતચીત અને આતંકવાદ ક્યારેય એકસાથે ચાલી શકે નહીં."

શું છે સિંધુ જળ સંધિ? જેના પર પાકિસ્તાનનું અસ્તિત્વ ટકેલું છે

વર્ષ ૧૯૬૦ માં વિશ્વ બેંક (World Bank) ની મધ્યસ્થતા દ્વારા ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સિંધુ નદી પ્રણાલીના પાણીની વહેંચણી માટે આ ઐતિહાસિક કરાર કરવામાં આવ્યો હતો. આ સંધિના નિયમો અનુસાર:

• પશ્ચિમી નદીઓ: સિંધુ, જેલમ અને ચિનાબ નદીઓના પાણી પર પાકિસ્તાનને મુખ્ય અધિકારો આપવામાં આવ્યા છે.
• પૂર્વીય નદીઓ: રાવી, બિયાસ અને સતલજ નદીઓના પાણી પર ભારત સંપૂર્ણ નિયંત્રણ ધરાવે છે.

આ સંધિ એટલી ઉદાર શરતો પર આધારિત હતી કે તે પાકિસ્તાનને સિંધુ નદી પ્રણાલીના લગભગ ૮૦ ટકા જેટલા પાણીનો મફત વપરાશ કરવાની મંજૂરી આપે છે, જ્યારે ભારતના હિસ્સામાં માત્ર ૨૦ ટકા પાણી જ રહે છે. ભારત પાસે પશ્ચિમી નદીઓ પર માત્ર સિંચાઈ, વીજળી ઉત્પાદન (હાઈડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ) અને બિન-વપરાશ જેવા મર્યાદિત અધિકારો છે. હવે ભારત આ સંધિને કડક રીતે સ્થગિત કરીને પાકિસ્તાનની આર્થિક અને ભૌગોલિક કમર તોડવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે.