નવી દિલ્હી, તા.૦૨: ભારતમાં આ વર્ષે ઘઉંના રેકોર્ડબ્રેક ઉત્પાદન અને કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા નિકાસ નીતિઓમાં કરવામાં આવેલા મહત્વપૂર્ણ ઉદારીકરણને કારણે વૈશ્વિક કૃષિ બજારમાં ભારત માટે $૧.૫ બિલિયન (અંદાજે ₹૧૨,૫૦૦ કરોડ) થી વધુની નિકાસ તકોના દ્વાર ખૂલી ગયા છે. ઉદ્યોગ મંડળ એસોચેમ (ASSOCHAM) ના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, સરકારે ચોક્કસ ઘઉંની જાતો, ઘઉંનો લોટ, રવો અને મેંદા જેવા ઉત્પાદનોને "પ્રતિબંધિત" શ્રેણીમાંથી હટાવીને "મુક્ત" (Free) શ્રેણીમાં મુક્યા છે, જેનાથી સ્થાનિક પ્રોસેસરો અને ખેડૂતોને વૈશ્વિક સ્તરે મોટો ફાયદો થશે.

વૈશ્વિક સ્તરે રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ અને હવામાનના ફેરફારોને કારણે ઘઉંની ભારે અછત સર્જાઈ છે. યુએસડીએ (USDA) ના અંદાજ મુજબ વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ માં વિશ્વભરમાં ઘઉંનું ઉત્પાદન ૮૪૪ MMT થી ઘટીને ૮૧૯ MMT થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં દક્ષિણ એશિયા, મધ્ય પૂર્વ અને પૂર્વ એશિયાના દેશો માટે ભારત એક અત્યંત વિશ્વસનીય અને આર્થિક રીતે કિફાયતી વિકલ્પ બનીને ઉભર્યું છે. ઇજિપ્ત, ઇન્ડોનેશિયા, બાંગ્લાદેશ, અલ્જેરિયા અને ફિલિપાઇન્સ જેવા દેશો ભારતીય ઘઉંના મુખ્ય ખરીદદાર બનવાની મજબૂત સંભાવના છે.

બફર સ્ટોક અને કિંમતોમાં ભારત મજબૂત સ્થિતિમાં

ભારતે વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ માં ૧૨૧ MMT ઘઉંનું રેકોર્ડ ઉત્પાદન કર્યું હતું, જેની સામે સ્થાનિક વપરાશ ૧૧૧ MMT જેટલો છે. ૨૮ મે, ૨૦૨૬ ના રોજ સેન્ટ્રલ પૂલમાં ઘઉંનો સ્ટોક ૫૧.૩ MMT નોંધાયો હતો, જે ૧ જુલાઈ માટે નિર્ધારિત ૨૭.૫ MMT ના સરકારી બફર ધોરણ કરતાં ઘણો વધારે છે.

આ ઉપરાંત, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ઘઉંનો ભાવ પ્રતિ ટન લગભગ $૩૦૩ ચાલી રહ્યો છે, જ્યારે ભારતની ટેકાની કિંમત (MSP) પ્રતિ ટન $૨૬૮ ની આસપાસ છે. આ ભાવ તફાવત અને ટૂંકા દરિયાઈ માર્ગોને કારણે ભારતીય ઘઉં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં અન્ય દેશોની સરખામણીએ અત્યંત સ્પર્ધાત્મક સાબિત થઈ રહ્યા છે.