મેલબોર્ન :ભારતની મહત્વાકાંક્ષી પરમાણુ ઊર્જા યોજનાઓ માટે એક સીમાચિહ્નરૂપ સફળતા મળી છે. મેલબોર્નમાં આયોજિત ભારત-ઓસ્ટ્રેલિયા વાર્ષિક સમિટ દરમિયાન, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ઓસ્ટ્રેલિયાના વડાપ્રધાન એન્થોની અલ્બેનીસ વચ્ચે દાયકાઓથી પેન્ડિંગ રહેલા યુરેનિયમ નિકાસ કરારને અમલમાં મૂકવાની ઔપચારિક મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ કરાર ભારત માટે ગેમ ચેન્જર સાબિત થશે, કારણ કે તે વિશ્વના સૌથી મોટા યુરેનિયમ ભંડાર ધરાવતા દેશ ઓસ્ટ્રેલિયાથી શાંતિપૂર્ણ નાગરિક ઉપયોગ માટે સતત ઇંધણ પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરશે.

ભારત અત્યારે તેના ઝડપી વિકાસ અને સ્વચ્છ ઊર્જા તરફના સંક્રમણ માટે મોટા પાયે પરમાણુ ઊર્જા પર નિર્ભર થવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. ૨૦૪૭ સુધીમાં ૧૦૦ ગીગાવોટ (GW) પરમાણુ ઊર્જા ક્ષમતા હાંસલ કરવાનું સરકારનું લક્ષ્ય છે, જે હાલની ૮.૭૮ ગીગાવોટની ક્ષમતા કરતા અનેકગણું વધારે છે. જોકે, ભારત પાસે થોરિયમનો વિપુલ ભંડાર હોવા છતાં, કુદરતી યુરેનિયમની મર્યાદિત ઉપલબ્ધતા એક મોટો પડકાર હતી. હવે ઓસ્ટ્રેલિયા સાથેના આ કરારથી ઈંધણ સુરક્ષાના તમામ અવરોધો દૂર થશે અને દેશના પરમાણુ રિએક્ટર્સને નવી ગતિ મળશે.

કેમ છે આ કરાર ભારત માટે ખાસ?

·         વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી: ઓસ્ટ્રેલિયા વિશ્વના કુલ યુરેનિયમ ભંડારના આશરે ૨૮% થી ૩૩% ધરાવે છે. આ કરાર ઇંધણના સ્ત્રોતોમાં વિવિધતા લાવશે.

·         સ્વચ્છ ઊર્જા મિશન: ૨૦૭૦ સુધીમાં 'નેટ-ઝીરો' ઉત્સર્જનના લક્ષ્યને હાંસલ કરવા માટે પરમાણુ ઊર્જા એ સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને કાર્બન-મુક્ત સ્ત્રોત છે.

·         સુરક્ષા અને વિશ્વાસ: આ નિકાસ આંતરરાષ્ટ્રીય અણુ ઊર્જા એજન્સીની કડક સુરક્ષા અને અપ્રસાર નિયમો હેઠળ કરવામાં આવશે, જે ભારતની પરમાણુ વિશ્વસનીયતાને પણ મજબૂત બનાવે છે.

હાલમાં ભારત સાત સ્થળોએ ૨૪ પરમાણુ રિએક્ટર્સ ચલાવી રહ્યું છે. સરકારની વિસ્તરણ યોજના મુજબ ૨૦૩૧-૩૨ સુધીમાં આ ક્ષમતા ૨૨ ગીગાવોટ સુધી પહોંચવાની ધારણા છે, જે આગળ જતાં ૧૦૦ ગીગાવોટના મોટા મિશનનો પાયો બનશે. તમિલનાડુના કલ્પક્કમમાં કાર્યરત થયેલું ૫૦૦ MWe પ્રોટોટાઇપ ફાસ્ટ બ્રીડર રિએક્ટર (PFBR) આ દિશામાં એક મોટું પગલું છે. ઓસ્ટ્રેલિયા સાથેની આ નવી મિત્રતા માત્ર ઊર્જાના ક્ષેત્રમાં જ નહીં, પરંતુ બંને દેશો વચ્ચેના વ્યૂહાત્મક અને આર્થિક સંબંધોને પણ નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જશે. આ કરાર પરમાણુ સુરક્ષા અને અપ્રસારને લઈને વર્ષોથી ચાલી આવતી ચિંતાઓને પૂર્ણવિરામ મૂકીને ભારતની પરમાણુ મહત્વાકાંક્ષાઓને વાસ્તવિકતામાં બદલશે.