ગુરુગ્રામ : દિલ્હીની ભાગોળે આવેલા ગુરુગ્રામમાં એક એવું હાઈ-ટેક 'વોર રૂમ' ધબકી રહ્યું છે, જે ચીન જેવા આક્રમક દેશોના ઊંઘ ઉડાડી રહ્યું છે. હિંદ મહાસાગરમાં વિશ્વના 70 ટકા દરિયાઈ વેપાર પર પ્રભુત્વ જમાવવા માટે ચીન સતત પોતાના જાસૂસી જહાજો અને સબમરીન દ્વારા દાવપેચ રમી રહ્યું છે, પરંતુ ગુરુગ્રામ સ્થિત 'માહિતી વ્યવસ્થાપન અને વિશ્લેષણ કેન્દ્ર' (IMAC) અને 'માહિતી ફ્યુઝન કેન્દ્ર' (IFC-IOR) તેમની દરેક હિલચાલ પર બાજ નજર રાખી રહ્યા છે.
સમુદ્રની 'ત્રીજી આંખ': IMAC અને IFC-IOR ની અદભૂત તાકાત
2008ના મુંબઈ હુમલા બાદ ભારતની દરિયાકાંઠાની સુરક્ષાને અભેદ્ય બનાવવા માટે સ્થપાયેલું IMAC કેન્દ્ર હવે આધુનિક ટેકનોલોજીનું મધ્યબિંદુ બની ગયું છે. આ કેન્દ્ર ભારતીય નૌકાદળ અને કોસ્ટ ગાર્ડ દ્વારા સંયુક્ત રીતે સંચાલિત છે, જે 7,500 કિમી લાંબા દરિયાકાંઠાનું રક્ષણ કરે છે. દર વર્ષે અહીંથી 1,20,000 થી વધુ વાણિજ્યિક જહાજોના ડેટાને ટ્રેક કરવામાં આવે છે. અવકાશમાં રહેલા ઉપગ્રહો અને અદ્યતન રડાર સિસ્ટમ દ્વારા મેળવેલી માહિતી અહીં રીઅલ-ટાઇમમાં પ્રોસેસ થાય છે, જે સમુદ્રમાં બનતી દરેક ઘટનાની સ્પષ્ટ તસવીર રજૂ કરે છે.
ચીનની 'ડાર્ક શિપિંગ' અને 'સ્પૂફિંગ' યુક્તિઓ નિષ્ફળ
ચીન ઘણીવાર પોતાની ઓળખ છુપાવવા માટે AIS (ઓટોમેટિક આઇડેન્ટિફિકેશન સિસ્ટમ) બંધ કરીને 'ડાર્ક શિપિંગ' જેવી યુક્તિઓ અપનાવે છે, જેથી તે રડારની પકડમાંથી છટકી શકે. પરંતુ, ગુરુગ્રામનું આ કેન્દ્ર સેન્સર-સંચાલિત ટેકનોલોજી અને કૃત્રિમ બુદ્ધિ (AI) ની મદદથી આવા જહાજોને સેકન્ડોમાં શોધી કાઢે છે. જો કોઈ જહાજ તેના નિર્ધારિત માર્ગથી સહેજ પણ ભટકે અથવા ખોટી ઓળખ આપે, તો તરત જ રેડ એલર્ટ જારી કરવામાં આવે છે. આ કારણે જ હવે ચીની સબમરીનો માટે હિંદ મહાસાગરમાં છુપાઈ રહેવું લગભગ અશક્ય બની ગયું છે.
વૈશ્વિક સુરક્ષાનું નવું કેન્દ્ર: વોશિંગ્ટન અને કેનબેરા સાથે સીધું જોડાણ
આ કેન્દ્રની સૌથી મોટી તાકાત તેનું આંતરરાષ્ટ્રીય સંકલન છે. અહીં અમેરિકા, ઓસ્ટ્રેલિયા, જાપાન, ફ્રાન્સ, બ્રિટન અને ઇટાલી સહિત 15 થી વધુ દેશોના લશ્કરી અધિકારીઓ તૈનાત છે. જ્યારે પણ કોઈ શંકાસ્પદ ચીની ગતિવિધિ જોવા મળે, ત્યારે તેની માહિતી સેકન્ડોમાં વોશિંગ્ટન અને કેનબેરા (ઓસ્ટ્રેલિયા) જેવા વૈશ્વિક કેન્દ્રોમાં પહોંચી જાય છે. ક્વાડ દેશોની 'ઇન્ડો-પેસિફિક પાર્ટનરશિપ' કાર્યક્રમને કારણે આ કેન્દ્ર આજે વિશ્વનું સૌથી શક્તિશાળી મેરીટાઇમ સર્વેલન્સ સેન્ટર બની ગયું છે.
આ કેન્દ્ર માત્ર ચીનના દુઃસાહસને જ નહીં, પરંતુ ચાંચિયાગીરી, માનવ તસ્કરી અને ગેરકાયદેસર શસ્ત્રોની હેરાફેરી જેવી બાબતો પર પણ કડક નજર રાખે છે. ભારતીય નૌકાદળના બહાદુર સૈનિકો અને આધુનિક કમ્પ્યુટર સિસ્ટમ દ્વારા ચીનના દરેક દાવપેચને ડીકોડ કરીને ભારતે હિંદ મહાસાગરમાં પોતાની સર્વોપરિતા સાબિત કરી દીધી છે. ડ્રેગન ગમે તેટલા પ્રયત્નો કરે, ગુરુગ્રામની આ 'ત્રીજી આંખ'થી બચવું હવે તેમના માટે દિવાસ્વપ્ન સમાન છે.