નાગપુર, તા.૨૪: ભારતે સંરક્ષણ ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભરતા તરફ વધુ એક ઐતિહાસિક અને ટેકનોલોજીકલ સફળતા હાંસલ કરી છે. દુશ્મન દેશોના સશસ્ત્ર ડ્રોન અને ખતરનાક ડ્રોન ટોળા (Swarm Drones) ના વધતા ખતરાનો સામનો કરવા માટે સોલર ડિફેન્સ એન્ડ એરોસ્પેસ લિમિટેડ (SDAL) દ્વારા સંપૂર્ણ સ્વદેશી મલ્ટી-લેયર કાઉન્ટર-ડ્રોન સિસ્ટમ ‘ભાર્ગવસ્ત્ર’ (Bhargavastra) વિકસાવવામાં આવી છે. મહારાષ્ટ્રના નાગપુર ખાતે ભારતીય સેનાના ઉચ્ચ સ્તરીય પ્રતિનિધિમંડળની સમક્ષ આ પ્રણાલીનું સફળતાપૂર્વક પ્રદર્શન અને પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું.
‘ભાર્ગવસ્ત્ર’ એ વાહન-માઉન્ટેડ (Vehicle-Mounted) સિસ્ટમ છે, જે યુદ્ધભૂમિમાં દુશ્મનના સ્વાયત્ત ડ્રોન્સ, છૂટાછવાયા દારૂગોળા અને ડ્રોન હુમલાઓ સામે અત્યંત ચોક્કસ, કિલર અને ખર્ચ-અસરકારક રક્ષણ પૂરું પાડે છે.
૫,૦૦૦ મીટરની ઊંચાઈ અને અદ્યતન માઇક્રો-મિસાઇલ્સ ટેકનોલોજી
આ સિસ્ટમ ભારતીય ઓપરેશનલ પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને ખાસ ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે:
•    વિષમ ભૂપ્રદેશમાં તૈનાતી: ‘ભાર્ગવસ્ત્ર’ સમુદ્ર સપાટીથી માંડીને ૫,૦૦૦ મીટર સુધીની ઊંચાઈ ધરાવતા રણ, મેદાની વિસ્તારો અને પહાડી પ્રદેશોમાં સરળતાથી તૈનાત કરી શકાય છે, જે ચીન અને પાકિસ્તાન સરહદે દેશની સુરક્ષા મજબૂત કરશે.
•    હાર્ડ-કિલ સોલ્યુશન: જામિંગ કે સ્પૂફિંગ જેવી સોફ્ટ-કિલ સિસ્ટમ્સ ઘણીવાર સ્વાયત્ત ડ્રોન સામે નિષ્ફળ જાય છે, જ્યારે ‘ભાર્ગવસ્ત્ર’ માઇક્રો-મિસાઇલ્સ અને અનગાઇડેડ રોકેટ્સનો ઉપયોગ કરીને દુશ્મન ડ્રોનનો સીધો નાશ (Hard-Kill) કરે છે.
•    C4I નેટવર્ક સંકલન: આ પ્રણાલી ભારતીય સશસ્ત્ર દળોના કમાન્ડ, કંટ્રોલ, કોમ્યુનિકેશન અને ઇન્ટેલિજન્સ (C4I) નેટવર્ક સાથે સીધી રીતે જોડાઈ શકે છે.
૧૦ કિમી દૂરથી જ ડ્રોનને શોધી કાઢશે અદ્યતન સેન્સર્સ
કમાન્ડ-એન્ડ-કંટ્રોલ સેન્ટરમાં ૧૦ કિમી સુધીના ડ્રોનને ટ્રેક કરી શકતા અદ્યતન રડાર, ઇલેક્ટ્રો-ઓપ્ટિકલ/ઇન્ફ્રારેડ (EO/IR) સર્વેલન્સ સિસ્ટમ્સ અને RF સેન્સર્સ લગાવાયા છે. આ સિસ્ટમ હવામાં આવતા જોખમને ઓળખીને ઓપરેટરોને ત્વરિત રિસ્પોન્સ આપવા માટે સજ્જ કરે છે.
ભારતીય સેના સામે સફળ ટાર્ગેટ ટ્રેકિંગનું પ્રદર્શન
૨૪ જુલાઈ, ૨૦૨૬ ના રોજ ભારતીય સેનાની ટીમે ‘મેક-II’ પ્રોજેક્ટ હેઠળ SDAL પ્લાન્ટની મુલાકાત લીધી હતી. પ્રદર્શન દરમિયાન SDAL એ અનેક ડ્રોન એકસાથે હવામાં ઉડાડ્યા હતા, જેમને ‘ભાર્ગવસ્ત્ર’ના રડાર અને સેન્સર્સે તરત જ ડિટેક્ટ કરીને કમાન્ડ વાહનને વોર્નિંગ જારી કરી હતી. તે પછી સિસ્ટમે આપોઆપ લોન્ચર વાહનને ટાર્ગેટ સોંપીને ફાયરિંગ સીક્વન્સનું સફળ પ્રદર્શન કર્યું હતું. સેનાના અધિકારીઓએ આ અદ્યતન સ્વદેશી ટેકનોલોજીની ભારે પ્રશંસા કરી હતી.