નવી દિલ્હી : નેપાળમાં હાલમાં જ ત્રાટકેલા વિનાશક પૂર અને ભારે કુદરતી આફતોને પગલે ભારતે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે આબોહવા પરિવર્તનના મુદ્દે મોરચો ખોલતા ગ્રીનહાઉસ ગેસના ઉત્સર્જન માટે મુખ્યત્વે જવાબદાર ગણાતા વિકસિત દેશોને તાત્કાલિક ધોરણે આબોહવા ભંડોળ (ਕલાઇમેટ ફંડ) અને ઉત્સર્જન ઘટાડવાની પ્રક્રિયામાં આગેવાની લેવા માટે સ્પષ્ટ હાકલ કરી છે. ભારતીય પ્રતિનિધિમંડળે વૈશ્વિક મંચ પર પૂરગ્રસ્ત નેપાળની વર્તમાન કરૂણ સ્થિતિને ટાંકીને જણાવ્યું હતું કે આબોહવા પરિવર્તન એ સમગ્ર માનવજાતિ માટે એક સામાન્ય વૈશ્વિક પડકાર છે, જેનો સામનો કરવા માટે માત્ર વિકાસશીલ રાષ્ટ્રો પર બોજ નાખવાને બદલે ઐતિહાસિક રીતે ઉત્સર્જન માટે જવાબદાર સમૃદ્ધ દેશોએ આગળ આવીને આર્થિક અને તકનીકી સહાય પૂરી પાડવી અનિવાર્ય બની ગઈ છે.
નેપાળમાં થયેલી વ્યાપક જાનમાલની હાનિ અને આર્થિક નુકસાન પાછળ આબોહવા અસંતુલનને મુખ્ય કારણ ગણાવતા ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પર્યાવરણીય કટોકટી હવે માત્ર કોઈ એક દેશની સીમા પૂરતી મર્યાદિત નથી રહી પરંતુ તે હિમાલયન ક્ષેત્ર અને દક્ષિણ એશિયાઈ દેશોના અસ્તિત્વ સામે ગંભીર જોખમ ઊભું કરી રહી છે. ભારતીય સત્તાવાર નિવેદનોમાં ભારપૂર્વક જણાવવામાં આવ્યું છે કે જ્યાં સુધી વિકસિત દેશો તેમની ઐતિહાસિક જવાબદારી સ્વીકારીને પૂરતા પ્રમાણમાં નાણાકીય ભંડોળ પૂરું નહીં પાડે અને કાર્બન ઉત્સર્જનમાં ભારે ઘટાડો નહીં કરે, ત્યાં સુધી વિકાસશીલ અને ગરીબ રાષ્ટ્રો માટે આ કુદરતી આપત્તિઓ સામે રક્ષણ મેળવવું અત્યંત મુશ્કેલ બનશે.
આ ભયાનક પૂરની ઘટનાએ વૈશ્વિક સ્તરે આબોહવા ધિરાણ (ਕલાઇમેટ ફાઇનાન્સ) ના વાયદાઓ માત્ર કાગળ પર જ રહેતા હોવા સામે મોટો સવાલ ઊભો કર્યો છે, કારણ કે આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર ગ્રીન ફંડ આપવાની મોટી મોટી જાહેરાતો થવા છતાં વાસ્તવિક ધોરણે જરૂરિયાતમંદ દેશો સુધી સમયસર મદદ પહોંચતી નથી. ભારતે અગાઉ પણ પેરિસ કરાર અને અન્ય વૈશ્વિક પરિષદોમાં આ મુદ્દો જોરશોરથી उठाया છે કે વિકાસશીલ દેશો પાસે આબોહવા પરિવર્તનના દુષ્પરિણામો સામે લડવા માટે પૂરતા સંસાધનોનો અભાવ છે, અને તેથી જ વિકસિત રાષ્ટ્રોએ તેમની જવાબદારીમાંથી પીછેહઠ કરવાને બદલે નાણાકીય તેમજ તકનીકી હસ્તાંતરણમાં ઉદારતા દાખવવી પડશે.
ભૂતકાળમાં પણ હિમાલયી ક્ષેત્રોમાં થયેલા અનિયંત્રિત વિકાસ અને ગ્લોબલ વોર્મિંગના કારણે પૂર અને વાદળ ફાટવાની ઘટનાઓમાં ચિંતાજનક વધારો જોવા મળ્યો છે, જેને ધ્યાનમાં રાખીને હવે આગામી સમયમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ અને સંગઠનો દ્વારા પર્યાવરણીય નીતિઓની કડક સમીક્ષા કરવામાં આવશે તેવી અપેક્ષા છે. નેપાળને તાત્કાલિક રાહત પેકેજ અને પુનર્વસન માટે વૈશ્વિક સહયોગ વધારવાની દિશામાં દબાણ વધારવામાં આવી રહ્યું છે, જેથી ભવિષ્યમાં આવી હોનારતોથી પ્રભાવિત થતા વિસ્તારોને બચાવી શકાય અને આબોહવા ન્યાયની લડાઈને વધુ વેગ આપી શકાય.