નવી દિલ્‍હી તા.૨૮: ભારતમાં રોકાણ તરીકે સોનું ખરીદવાનું વલણ ઝડપથી વધ્‍યું છે. ૨૦૨૫ માં કુલ સોનાના વપરાશના લગભગ ૪૦% રોકાણ તરીકે ખરીદવામાં આવશે, જે ઘણા વર્ષોમાં સૌથી વધુ છે. ગોલ્‍ડ ETF એ આમાં મુખ્‍ય ભૂમિકા ભજવી હતી, જેમાં ૩૭.૫ ટન સોનું એકલા રોકાણ કરવામાં આવ્‍યું હતું, જે છેલ્‍લા ૧૦ વર્ષમાં કુલ રોકાણ કરતાં વધુ છે. વિશ્વભરમાં ચાલી રહેલા તણાવ અને રેકોર્ડ સોનાના ભાવને કારણે, લોકો હવે ઘરેણાં કરતાં રોકાણ તરફ વધુ વળ્‍યા છે. CareEdge Ratings ના તાજેતરના અહેવાલમાં આ માહિતી બહાર આવી છે.

રેટિંગ એજન્‍સીનો અંદાજ છે કે ૨૦૨૭ સુધી આ રોકાણ માંગ ૩૫-૪૦% ની ઊંચી રહેશે. આનું કારણ એ છે કે લોકો તેમના રોકાણોને સુરક્ષિત રાખવા માટે સોનાને પસંદ કરી રહ્યા છે. વધુમાં, મધ્‍યસ્‍થ બેંકો પણ સતત સોનાની ખરીદી કરી રહી છે. ૨૦૨૬ સુધી સોનાના ભાવ ઊંચા રહેવાની ધારણા છે, જોકે તેમાં ક્‍યારેક ક્‍યારેક વધઘટ થઈ શકે છે.

૨૦૨૫ માં ઘરેણાંની માંગમાં ઘટાડો થયો છે, પરંતુ સુરક્ષિત રોકાણ તરીકે ગોલ્‍ડ ETF અને સિક્કા અને બારમાં રોકાણકારોનો રસ રેકોર્ડ સ્‍તરે પહોંચી ગયો છે. વૈશ્વિક સ્‍તરે, ગોલ્‍ડ ETF હોલ્‍ડિંગમાં ૮૦૧ મેટ્રિક ટન (MT)નો વધારો થયો છે. કુલ સોનાના વપરાશમાં ETF નો હિસ્‍સો ૨૦૨૪ માં લગભગ શૂન્‍યથી વધીને ૨૦૨૫ માં ૧૬% થયો છે.

ઘરેણાંની માંગમાં ઘટાડો થયો છે. વૈશ્વિક સ્‍તરે, ઘરેણાંનો હિસ્‍સો વાર્ષિક ધોરણે ૧૯% ઘટીને ૩૩% થયો છે. ભારતમાં, ઘરેણાંનો વપરાશ પણ સરેરાશ ૭૦% થી ઘટીને ૬૦% ની નીચે આવી ગયો છે.

૨૦૨૫માં વૈશ્વિક રોકાણ માંગ ૨,૧૭૫ મેટ્રિક ટન સુધી પહોંચી, જે ૨૦૨૦માં ૧,૮૦૫ મેટ્રિક ટનનો રેકોર્ડ હતો.

ભારતમાં કુલ સોનાના વપરાશમાં રોકાણનો હિસ્‍સો ૨૦૨૪માં ૨૯% થી વધીને ૨૦૨૫માં ૪૨% થયો છે. ૨૦૨૫માં જ ભારતીયોએ ETFમાં ૩૭.૫ ટન સોનું ઉમેર્યું, જે છેલ્‍લા ૧૦ વર્ષમાં કુલ રોકાણ કરતાં વધુ છે.

સોનાના વપરાશના દાખલા બદલાઈ રહ્યા છે. ભૂરાજકીય અનિﾍતિતા અને પોર્ટફોલિયો વૈવિધ્‍યકરણને કારણે રોકાણની માંગ વધતી રહેશે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૭ સુધીમાં કુલ સોનાના વપરાશમાં રોકાણનો હિસ્‍સો ૩૫ થી ૪૦% રહેવાનો અંદાજ છે.

સોનાના ભાવમાં વધારો થવાથી ગ્રાહકોનું વર્તન બદલાયું છે. ભારતના ઘરેણાં ખર્ચમાં ૧૦% (રૂા.૪.૮ લાખ કરોડ)નો વધારો થયો છે, પરંતુ વજન (વોલ્‍યુમ) દ્વારા તેમાં ૧૫%નો ઘટાડો થયો છે. ઊંચી કિમતોને કારણે, લોકો હવે ઓછા કેરેટ અથવા ઓછા વજનવાળા ઘરેણાં ખરીદવાનું પસંદ કરી રહ્યા છે. દરમિયાન, ભૂ-રાજકીય અનિﾍતિતા વચ્‍ચે, કેન્‍દ્રીય બેંકોએ સતત ચોથા વર્ષે સોનાના ભંડારમાં વધારો કરવાનું ચાલુ રાખ્‍યું છે.

કેરએજ રેટિંગ્‍સના સહાયક નિર્દેશક રૌનક મોદીના જણાવ્‍યા અનુસાર, નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬ માં સંગઠિત જ્‍વેલરી રિટેલર્સની આવકમાં ૩૫% થી વધુ વૃદ્ધિ થવાની ધારણા છે. આ મુખ્‍યત્‍વે ક્ષેત્રના ઔપચારિકરણ અને નવા સ્‍ટોર્સ ખોલવાને કારણે છે. જો કે, આ વૃદ્ધિ ૨૦૨૭ માં સામાન્‍ય થઈને ૨૦-૨૫% થઈ શકે છે.