તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
વિદેશમાં અભ્યાસ કરતા ભારતીયો ઘરે પાછા ફરવા માંગતા નથી
૬૩% વિદ્યાર્થીઓ વિદેશોને પોતાનું કાયમી નિવાસસ્થાન બનાવી રહ્યા છે : ભારતમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે વિદેશ જવું સામાન્ય બની ગયું છેઃ દર વર્ષે લાખો વિદ્યાર્થીઓ વિશ્વભરના વિવિધ દેશોમાં અભ્યાસ કરવા માટે જાય છે. તેમાંથી કેટલાકનો પાછા ફરવાનો કોઈ પ્લાન નથી
નવી દિલ્હી,તા.૨૨: ભારતના ઉચ્ચ શિક્ષણના લેન્ડસ્કેપ પર એક અહેવાલ બહાર આવ્યો છે જે ખૂબ જ આﾍર્યજનક છે. સ્નાતક પ્રતિભા માટેની વૈશ્વિક સ્પર્ધામાં ભારત એક રસપ્રદ ઘટના જોઈ રહ્યું છે. જ્યારે ભારતમાં અભ્યાસ કરતા વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ સ્નાતક થયા પછી તેમના વતનમાં પાછા ફરે છે, ત્યારે વિદેશમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવતા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ સ્નાતક થયા પછી ત્યાં સ્થાયી થવામાં રસ ધરાવે છે. એટલું જ નહીં, પરંતુ તેમનો ધ્યેય ત્યાં કાયમી ધોરણે સ્થાયી થવાનો છે.
હકીકતમાં, સ્ટડીપોર્ટલ અને કેમ્બ્રિજ IELTS એ ટેલેન્ટ બિયોન્ડ બોર્ડર્સ નામનો એક અહેવાલ બહાર પાડ્યો છે. તેમાં જણાવાયું છે કે ભારતમાં અભ્યાસ કરતા ૪૭ ટકા વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ સ્નાતક થયા પછી તેમના વતનમાં પાછા ફર્યા. તેની તુલનામાં, વિદેશમાં અભ્યાસ કરનારા ૬૩ ટકા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ પોતાને રોકાણ કરનારા તરીકે વર્ણવે છે. આનો અર્થ એ છે કે તેઓ તેમની ડિગ્રી પૂર્ણ કર્યા પછી જે દેશમાં અભ્યાસ કર્યો હતો ત્યાં સ્થાયી થવાનો ઇરાદો ધરાવે છે.
આ પરિણામો વૈશ્વિક મંચ પર ટોચની પ્રતિભા જાળવી રાખવામાં ભારતની વિરોધાભાસી પરિસ્થિતિને પ્રકાશિત કરે છે. ભારત એક એવો દેશ બની ગયો છે જ્યાં વિદેશી સ્નાતકો તેમના દેશોમાં પાછા ફરે છે, પરંતુ તેના પોતાના વિદ્યાર્થીઓ પાછા ફરતા નથી.
પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે દરેક દેશ તેની ટોચની પ્રતિભા કેમ રહેવા માંગે છે, અથવા તેના વિદ્યાર્થીઓ કેમ રહેવા માંગે છે? આ પાછળ એક મહત્વપૂર્ણ આર્થિક કારણ છે. આ જ કારણ છે કે વિશ્વભરના દેશો ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને તેમના દેશોમાં પાછા ફરતા અટકાવવા માટે યોજનાઓ અમલમાં મૂકી રહ્યા છે. ચાલો હવે પ્રતિભા જાળવી રાખવાના ફાયદાઓ શોધીએ.
૨૦૨૪ માં, વિશ્વભરમાં સ્નાતક થયેલા વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ તેમના કાર્યકારી જીવન દરમિયાન તેમના દેશોની અર્થવ્યવસ્થામાં આશરે $૧.૭ ટ્રિલિયનનું યોગદાન આપી શકે છે.
આ યોગદાનમાંથી, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, બ્રિટન, કેનેડા અને ઓસ્ટ્રેલિયામાંથી આશરે $૧ ટ્રિલિયન આવવાની અપેક્ષા છે. આ એવા દેશો છે જ્યાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ કરે તેવી શક્યતા સૌથી વધુ છે.
ગ્રેજ્યુએટ રીટેન્શન રેટ દેશોમાં બદલાય છે. આ અભ્યાસમાં સમાવિષ્ટ દેશોની યાદીમાં કેનેડા સૌથી આગળ છે, જેમાં ૬૬ ટકા વિદેશી સ્નાતકો રહે છે.
કેનેડા પછી ઓસ્ટ્રેલિયા (૫૩ ટકા), જર્મની (૪૯ ટકા), આયર્લેન્ડ (૪૫ ટકા) અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (૪૪ ટકા) છે. ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ પણ ત્યાં અભ્યાસ કરી રહ્યા છે.
આ આંકડા દર્શાવે છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય શિક્ષણનો અવકાશ ટ્યુશન ફીમાંથી થતી આવક સુધી મર્યાદિત નથી. યજમાન દેશો માટે, વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ કુશળ શ્રમ, નવીનતા અને આર્થિક વિકાસનોસ્ત્રેત બની શકે છે. તેથી, આ સ્નાતકોને જાળવી રાખવા એ રાષ્ટ્રીય પ્રતિભા વ્યૂહરચનાનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ બની શકે છે.
ભારતના દ્રષ્ટિકોણથી, અહેવાલમાં આપેલા તારણો બે મુખ્ય પ્રશ્નો ઉભા કરે છેઃ પ્રથમ, આપણે ભારતમાં અભ્યાસ કરતા વિદેશી વિદ્યાર્થીઓને કેવી રીતે આકર્ષિત કરી શકીએ અને જાળવી શકીએ? અને બીજું, વિદેશમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવતા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે દેશની અંદર તકોને કેવી રીતે મજબૂત બનાવી શકીએ?
વિદ્યાર્થીઓ તેમના અભ્યાસ પછી તેમના ભવિષ્યને ક્યાં બનાવવાનું પસંદ કરે છે તે મોટાભાગે નોકરીના પ્રકાર, સારા પગાર, મજબૂત સંશોધન વાતાવરણ અને કારકિર્દી પ્રગતિની તકો પર આધારિત છે. આ ક્ષેત્રોને મજબૂત બનાવવાથી ભારત માત્ર વિદેશી પ્રતિભા માટે આકર્ષક સ્થળ બની શકતું નથી પરંતુ કુશળ વ્યાવસાયિકોના સ્થળાંતરને રોકવા માટે દેશની ક્ષમતામાં પણ સુધારો થઈ શકે છે.
જોકે, ભારતીય સ્થળાંતર ભારત માટે એકતરફી નુકસાન નથી. વિદેશમાં અભ્યાસ કર્યા પછી પાછા ફરતા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ તેમની સાથે વિશિષ્ટ અનુભવ, આંતરરાષ્ટ્રીય નેટવર્ક અને ઉચ્ચ-સ્તરીય સંશોધનની સમજ લાવે છે. વધુમાં, જેઓ વિદેશમાં રહે છે તેઓ સરહદ પાર સંશોધન, વ્યવસાયિક ભાગીદારી, રોકાણ અને જ્ઞાન આદાનપ્રદાન દ્વારા દેશના વિકાસમાં પણ ફાળો આપી શકે છે.
(10:10 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
