નવી દિલ્હી: વૈશ્વિક બજારોની અત્યંત પડકારજનક અને અનિશ્ચિત પરિસ્થિતિઓ વચ્ચે પણ ભારતીય દરિયાઈ ઉત્પાદનો (સીફૂડ) એ નવો ઇતિહાસ રચ્યો છે. વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ દરમિયાન ભારતે ૧૯ લાખ મેટ્રિક ટનથી વધુ સીફૂડની નિકાસ કરીને રૂ. ૭૩,૮૯૦ કરોડથી વધુનું જંગી વિદેશી હુંડિયામણ કમાઈને એક સર્વકાલીન ઉચ્ચતમ સ્તર (All-time high) હાંસલ કર્યું છે. મરીન પ્રોડક્ટ્સ એક્સપોર્ટ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી (MPEDA) ના ચેરમેન પી. જવાહરે આ સિદ્ધિ પર ગર્વ વ્યક્ત કરતા જણાવ્યું હતું કે, આ આંકડા વોલ્યુમ અને મૂલ્ય બંને દ્રષ્ટિએ ભારત માટે સીમાચિહ્નરૂપ છે.
નિકાસના મુખ્ય સ્તંભો અને આંતરરાષ્ટ્રીય માગ
ભારતીય સીફૂડની આંતરરાષ્ટ્રીય માર્કેટમાં માગ દિન-પ્રતિદિન વધી રહી છે. આ સમગ્ર વેપારમાં 'ફ્રોઝન ઝીંગા' (Frozen Shrimp) નિકાસનું સૌથી મોટું અને મજબૂત માધ્યમ બનીને ઉભર્યું છે, જેણે એકલા હાથે રૂ. ૪૯,૦૦૦ કરોડથી વધુનું યોગદાન આપીને ભારતની નિકાસ ગાથામાં સિંહફાળો આપ્યો છે. આ ઉપરાંત, 'ફ્રોઝન માછલી' પણ નિકાસના લિસ્ટમાં બીજા ક્રમે રહી છે, જેણે રૂ. ૫,૬૫૮ કરોડથી વધુની કમાણી કરાવી છે. આ સફળતા પાછળ ભારતીય માછીમારી ઉદ્યોગમાં અપનાવવામાં આવેલી આધુનિક ટેકનોલોજી અને ગુણવત્તા નિયંત્રણનું મોટું યોગદાન છે.
અમેરિકા અને ચીન પર આધિપત્ય
ભારતીય દરિયાઈ ઉત્પાદનોના સૌથી મોટા આયાતકાર દેશોમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (USA) અને ચીન મોખરે રહ્યા છે. આ દેશોમાં ભારતીય સીફૂડની વધતી જતી લોકપ્રિયતા દર્શાવે છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભારતીય માલની ગુણવત્તા વિશ્વસ્તરીય છે. વૈશ્વિક લોજિસ્ટિક્સ અને અન્ય આર્થિક પડકારો છતાં, ભારતીય નિકાસકારોએ પોતાની સપ્લાય ચેઈન જાળવી રાખીને આ સિદ્ધિ મેળવી છે.
ભવિષ્યની દિશા
આ ઐતિહાસિક સફળતા ભારતના મત્સ્યોદ્યોગ અને દરિયાઈ નિકાસ ક્ષેત્ર માટે આત્મવિશ્વાસ વધારનારી છે. સરકારના પ્રોત્સાહન અને ઉદ્યોગ સાહસિકોના અથાગ પ્રયત્નોને કારણે ભારતે હવે વિશ્વના અગ્રણી સીફૂડ નિકાસકાર તરીકે પોતાની પકડ મજબૂત બનાવી છે. નિષ્ણાતો માને છે કે જો આ જ ગતિએ કામગીરી ચાલુ રહેશે, તો આવનારા વર્ષોમાં ભારત નિકાસના નવા વિક્રમો સ્થાપિત કરશે અને દરિયાઈ ઉત્પાદનોના વેપારમાં વિશ્વના નંબર વન દેશ તરીકે ઉભરી આવશે.