નવી દિલ્હી, તા.30: ભારતમાં ઈ-કોમર્સ, FMCG, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને ફૂડ પ્રોસેસિંગ ક્ષેત્રે આવેલી અભૂતપૂર્વ ક્રાંતિના કારણે પેકેજિંગ ઉત્પાદન ક્ષેત્રે જબરદસ્ત ઉછાળો જોવા મળી રહ્યો છે. આજે પેકેજિંગ માત્ર પ્રોડક્ટ સુરક્ષિત રાખવાનું સાધન નથી રહ્યું, પરંતુ બ્રાન્ડિંગ અને શેલ્ફ અપીલનું મુખ્ય માધ્યમ બની ગયું છે. આ ગતિશીલ બજારમાં ભારતીય કંપનીઓ સાથે વિદેશી રોકાણ ધરાવતી કંપનીઓ પણ મોખરાનું સ્થાન ધરાવે છે.
દેશમાં માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન (માર્કેટ કેપ) ની દ્રષ્ટિએ પ્રથમ ક્રમે રહેલી કંપની EPL લિમિટેડ છે, જેનું મૂલ્યાંકન આશરે ₹7,444 કરોડ છે. 1982માં સ્થપાયેલી આ કંપની મુંબઈમાં મુખ્ય મથક ધરાવે છે અને તે અમેરિકાની પ્રખ્યાત રોકાણ પેઢી 'બ્લેકસ્ટોન ગ્રુપ' (Blackstone Group) ની માલિકી હેઠળ ચાલે છે. FMCG અને ફાર્મા ક્ષેત્ર માટે લેમિનેટેડ પ્લાસ્ટિક ટ્યુબ ઉત્પાદનમાં EPL નો વૈશ્વિક સ્તરે દબદબો છે.
બીજા ક્રમે ₹3,433 કરોડના માર્કેટ કેપ સાથે 'Uflex' સ્થાન ધરાવે છે. 1985માં શરૂ થયેલી યુફ્લેક્સ ભારતની સૌથી મોટી બહુરાષ્ટ્રીય ફ્લેક્સિબલ પેકેજિંગ સોલ્યુશન્સ આપતી કંપની છે. ફ્લેક્સિબલ પેકેજિંગ ફિલ્મો ઉપરાંત, આ કંપની એસેપ્ટિક લિક્વિડ પેકેજિંગ અને સ્પેશિયલિટી કેમિકલ્સના ઉત્પાદનમાં મોખરે છે.
ત્રીજા અને ચોથા સ્થાને અનુક્રમે 'TCPL પેકેજિંગ' (માર્કેટ કેપ ₹2,865 કરોડ) અને 'જિંદાલ પોલી ફિલ્મ્સ' (માર્કેટ કેપ ₹2,758 કરોડ) નો સમાવેશ થાય છે. TCPL ભારતની સૌથી મોટી સ્વતંત્ર પેપરબોર્ડ કન્વર્ટર કંપની છે જે ફોલ્ડિંગ કાર્ટન બનાવે છે. જ્યારે 1974માં શરૂ થયેલી જિંદાલ પોલી ફિલ્મ્સ (B.C. જિંદાલ ગ્રુપ) BOPET અને BOPP ફિલ્મોની દેશની સૌથી મોટી ઉત્પાદક કંપની છે, જે નાસિક ખાતે પોતાનો મોટો પ્લાન્ટ ધરાવે છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, 1983માં સ્થપાયેલી બેંગલુરુ સ્થિત 'મંજુશ્રી ટેક્નોપેક' કઠોર (Rigid) પ્લાસ્ટિક પેકેજિંગમાં દેશમાં અગ્રણી છે, જે વાર્ષિક 1.75 લાખ મેટ્રિક ટન કરતાં વધુ પ્રોડક્શન ક્ષમતા ધરાવે છે. શેરબજારમાંથી ડી-લિસ્ટ થયા બાદ અનલિસ્ટેડ બજારમાં તેનું મૂલ્યાંકન ₹7,940 કરોડ હોવાનો અંદાજ છે. ઝડપથી વધતા ભારતીય વપરાશકર્તા બજારને કારણે આગામી સમયમાં પણ આ ક્ષેત્રમાં જંગી વૃદ્ધિની શક્યતાઓ જોવા મળી રહી છે.