નવી દિલ્હી: ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં સતત વધતી જતી સૈન્ય ગતિવિધિઓ અને તાજેતરમાં ભારતીય જહાજો પર થયેલા ગોળીબારના અહેવાલોએ વૈશ્વિક દરિયાઈ વેપારમાં ચિંતા જગાવી છે. આ ગંભીર પરિસ્થિતિને પહોંચી વળવા કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે એક વ્યૂહાત્મક નિર્ણય લેતા ₹12,980 કરોડના 'ભારત દરિયાઈ વીમા પૂલ' (BMIP) ની સ્થાપનાને મંજૂરી આપી દીધી છે. આ પગલાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારતીય જહાજોને યુદ્ધ જેવા જોખમો સામે નાણાકીય સુરક્ષા પૂરી પાડવાનો છે. નાણા મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, સરકાર આ ભંડોળ દ્વારા જહાજો માટે સતત વીમા કવચ સુનિશ્ચિત કરવા માટે ગેરંટી આપશે, જેથી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રવર્તતી અનિશ્ચિતતાની અસર ભારતના આયાત-નિકાસ પર ન પડે.

આ નવો વીમા પૂલ ભારતીય શિપિંગ કંપનીઓ માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થશે, કારણ કે તે માત્ર જહાજના એન્જિન અને માળખા (હલ અને મશીનરી) ને જ નહીં, પરંતુ તેમાં રહેલા કાર્ગો અને જહાજ માલિકની તમામ જવાબદારીઓને પણ આવરી લેશે. અત્યાર સુધી ભારતીય જહાજોએ યુદ્ધના જોખમો માટે મોંઘી વિદેશી વીમા કંપનીઓ પર નિર્ભર રહેવું પડતું હતું, જે સંઘર્ષના સમયે પ્રીમિયમમાં તોતિંગ વધારો કરી દેતી હતી. હવે, આ સ્વદેશી વીમા વ્યવસ્થા હેઠળ સંવેદનશીલ અથવા જોખમી જળસીમામાંથી પસાર થતા જહાજોને પણ ઓછા પ્રીમિયમ પર વ્યાપક સુરક્ષા મળશે, જે ભારતીય અર્થતંત્રના મહત્વના એવા દરિયાઈ વ્યાપારને સ્થિર રાખવામાં મદદરૂપ થશે.

સરકારના આ નિર્ણયની જરૂરિયાત એટલા માટે પણ હતી કારણ કે ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા અને વેપારનો મોટો હિસ્સો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ જેવા વ્યૂહાત્મક માર્ગો પરથી પસાર થાય છે. જો કોઈ સંઘર્ષ દરમિયાન જહાજને નુકસાન થાય, તો આ ભંડોળમાંથી તાત્કાલિક વળતરની ખાતરી મળવાથી શિપિંગ કંપનીઓનો આત્મવિશ્વાસ વધશે. આ માત્ર એક આર્થિક નિર્ણય નથી, પરંતુ ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ વચ્ચે ભારતની દરિયાઈ સાર્વભૌમત્વને મજબૂત કરવાનું એક મોટું કદમ છે. આ આધુનિક વીમા સુરક્ષા સાથે ભારત હવે વિશ્વના કોઈપણ ખૂણેથી પોતાના માલવાહક જહાજોને વધુ સુરક્ષિત અને નિર્ભય રીતે લાવી શકશે.