નવી દિલ્હી : કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા ભારતની વીઝા વ્યવસ્થાને સંપૂર્ણપણે સરળ અને પારદર્શક બનાવવા માટે એક ઐતિહાસિક નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. આ અંતર્ગત દેશની મુખ્ય વીઝા શ્રેણીઓને તેરથી ઘટાડીને નવ કરી દેવામાં આવી છે, જ્યારે ઉપ-શ્રેણીઓને ઓગણપચાસથી ઘટાડીને તેવીસ કરી દેવામાં આવી છે. ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા બુધવારે જારી કરવામાં આવેલા એક સત્તાવાર નિવેદનમાં આ માહિતી આપવામાં આવી છે. સરકારનું આ પગલું દેશમાં વિદેશી પ્રવાસીઓના આગમનને વેગ આપવા, મેડિકલ વેલ્યુ ટ્રાવેલને પ્રોત્સાહન આપવા અને વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ માટે ભારત આવવાની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવાના ઉદ્દેશ્યથી લેવામાં આવ્યું છે.

આ વ્યાપક સુધારાના ભાગરૂપે ગૃહ મંત્રાલયે વીઝા અરજી ફોર્મને પણ અત્યંત સરળ બનાવી દીધા છે. તમામ તેવીસ વીઝા ઉપ-શ્રેણીઓમાં અરજી ફોર્મના ખાનાઓ કે ક્ષેત્રોમાં પાંસઠથી સિત્તેર ટકા સુધીનો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. આ ફેરફારથી વિવિધ શ્રેણીઓ વચ્ચેની ઓવરલેપિંગ સમાપ્ત થશે અને પ્રવાસીઓ, દર્દીઓ, વિદ્યાર્થીઓ, સંશોધકો, રોકાણકારો તેમજ વ્યવસાયિક વ્યાવસાયિકો માટે વીઝા માળખાને સમજવું અને નેવિગેટ કરવું ખૂબ જ સરળ બનશે. ભારતની નવી વીઝા વ્યવસ્થામાં હવે કુલ નવ પ્રાથમિક શ્રેણીઓનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં બિઝનેસ વીઝા, ડિપ્લોમેટિક વીઝા, વર્ક વીઝા, જર્નાલિસ્ટ વીઝા, મેડિકલ વીઝા, ઓફિશિયલ વીઝા, સ્ટુડન્ટ વીઝા, વિઝિટર વીઝા અને મિસેલેનિયસ વીઝા મુખ્ય છે.

જૂની પ્રવાસી વીઝા વ્યવસ્થામાં મોટો ફેરફાર કરતા ટૂરિસ્ટ વીઝાનું નામ બદલીને હવે વિઝિટર વીઝા કરી દેવામાં આવ્યું છે. આ નવું નામ પરંપરાગત પર્યટનથી આગળ વધીને મંજૂર પ્રવૃત્તિઓના વ્યાપક દાયરાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. મંત્રાલયના નિવેદન અનુસાર આ નવી શ્રેણીને વી-વન અને વી-ટૂ નામના બે ઉપ-શ્રેણીઓમાં વ્યવસ્થિત કરવામાં આવી છે, જેથી અરજદારો તેમની મુલાકાતના સ્વરૂપ અને સમયગાળા અનુસાર યોગ્ય વીઝા પસંદ કરી શકે. વી-વન વીઝા મલ્ટીપલ એન્ટ્રી સાથે ત્રીસ દિવસ માટે આપવામાં આવે છે અને તેમાં વ્યવસાયિક બેઠકો, તબીબી પરામર્શ, વેલનેસ રીટ્રીટ, ટૂંકા ગાળાની તબીબી સારવાર અને ભારતીય ભાષાઓ, સંગીત, કલા અને શિલ્પના શોર્ટ-ટર્મ કોર્સ સામેલ છે.

જ્યારે બીજી બાજુ વી-ટૂ વીઝા લાંબા ગાળાની મુલાકાતો માટે છે, જેની માન્યતા એક, પાંચ કે દસ વર્ષ સુધી હોઈ શકે છે. તેમાં વી-વન હેઠળ આવતી પ્રવૃત્તિઓ ઉપરાંત પર્વતારોહણનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. પર્વતારોહણ માટે મલ્ટીપલ એન્ટ્રી સાથે છ મહિનાનો વીઝા આપવામાં આવશે. સરકારનું માનવું છે કે આ વ્યવસ્થાથી પ્રવાસીઓને પોતાની મુલાકાતનું આયોજન કરવામાં ઘણી સગવડ મળશે. આ ઉપરાંત બિઝનેસ વીઝાને પણ બી-વન અને બી-ટૂમાં વિભાજિત કરવામાં આવ્યા છે, જ્યાં બી-વન લાંબા ગાળાની લાયસન્સ-આધારિત વ્યવસાયિક પ્રવૃત્તિઓ માટે છે અને બી-ટૂ ટૂંકા ગાળાની કરાર-આધારિત પ્રવૃત્તિઓ માટે છે.

વિદ્યાર્થી વીઝા શ્રેણીને પણ એકત્રિત કરીને એસ-વન અને એસ-ટૂ નામના બે ઉપ-શ્રેણીઓમાં વહેંચવામાં આવી છે. એસ-વન વીઝા શાળા, સ્નાતક અને અનુસ્નાતક શિક્ષણને આવરી લે છે, જ્યારે એસ-ટૂ વીઝા પીએચડી, સંશોધન વિદ્વાનો, મુલાકાતી ફેકલ્ટી અને ઇન્ટર્નશિપ માટે છે. સ્ટડી ઇન્ડિયા પોર્ટલના માધ્યમથી આવતા વિદેશી વિદ્યાર્થીઓને પાંચ વર્ષ સુધીનો ઇ-એસ-વન વીઝા મળી શકે છે. આ તમામ સુધારાઓથી ભારતમાં વિદેશી નાગરિકોનું આગમન વધુ સરળ બનશે.