નવી દિલ્હી: ભારતીય ન્યાયતંત્રને 21મી સદીની જરૂરિયાતો મુજબ સજ્જ કરવા માટે સુપ્રીમ કોર્ટે એક ઐતિહાસિક ડગલું ભર્યું છે. ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્ય કાંતે દેશભરની અદાલતોના આધુનિકીકરણ અને માળખાગત સુવિધાઓના સુધારા માટે એક 'ન્યાયિક માળખાગત સલાહકાર સમિતિ'ની રચના કરવાની જાહેરાત કરી છે. આ પ્રોજેક્ટ માટે સરકાર પાસેથી 40 થી 50 હજાર કરોડ રૂપિયાની માતબર રકમ મેળવીને અદાલતોનો નકશો બદલી નાખવાની બ્લુપ્રિન્ટ તૈયાર કરવામાં આવશે.

નિષ્ણાતોની ટીમ અને મજબૂત નેતૃત્વ

સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશ અરવિંદ કુમાર આ હાઈ-લેવલ સમિતિના અધ્યક્ષ રહેશે. આ પેનલમાં કલકત્તા, પંજાબ-હરિયાણા અને બોમ્બે હાઈકોર્ટના પ્રતિષ્ઠિત ન્યાયાધીશો—દેવાંગસુ બસાક, અશ્વની કુમાર મિશ્રા અને સોમશેખર સુંદરેશનનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત, સેન્ટ્રલ પબ્લિક વર્ક્સ ડિપાર્ટમેન્ટના ડિરેક્ટર જનરલ અને સુપ્રીમ કોર્ટના સેક્રેટરી જનરલ પણ આ પ્રક્રિયામાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવશે.

7 મુખ્ય ક્ષેત્રો પર વિશેષ ધ્યાન

આ સમિતિ માત્ર બિલ્ડિંગો બનાવવા પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે સાત મહત્વના પાસાઓ પર કામ કરશે:

· સિસ્ટમની અડચણો: કેસોમાં વિલંબ કરાવતા અવરોધોને ઓળખવા.

· વકીલો અને અરજદારો માટે સુવિધા: કોર્ટ સંકુલમાં સામાન્ય જનતા અને વકીલો માટે અત્યાધુનિક વ્યવસ્થા ઉભી કરવી.

· ટેકનોલોજીનો અમલ: આધુનિક સોફ્ટવેર અને AI દ્વારા કેસોના નિકાલની પ્રક્રિયાને વેગ આપવો.

· ઇ-કોર્ટ પહેલ: ડિજિટલ વિભાજનને દૂર કરી છેવાડાના માનવી સુધી ન્યાય પહોંચાડવો.

ઓગસ્ટ સુધીમાં સોંપાશે રિપોર્ટ

આ સમિતિને 31 ઓગસ્ટ, 2026 સુધીમાં પોતાનો વિગતવાર અહેવાલ અને ભંડોળની જરૂરિયાતો અંગેની માહિતી પ્રધાનમંત્રી આર્થિક સલાહકાર પરિષદના સભ્ય સંજીવ સાન્યાલને સોંપવા માટે સૂચના આપવામાં આવી છે. આ પહેલનો મુખ્ય હેતુ એવા આધુનિક કોર્ટ સંકુલ બનાવવાનો છે જે માત્ર ન્યાયનું પ્રતીક જ નહીં, પરંતુ સુવિધા અને પારદર્શિતાનું પણ કેન્દ્ર બને.

આ મોટા ફેરફાર બાદ અપેક્ષા રાખવામાં આવી રહી છે કે લાખો પેન્ડિંગ કેસોના ભાર હેઠળ દબાયેલી ભારતીય અદાલતોમાં હવે ન્યાયની પ્રક્રિયા વધુ ઝડપી, સરળ અને હાઈટેક બનશે.