નવી દિલ્હી | તા. 26: ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે મંગળવારે એક એવા વ્યૂહાત્મક કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે, જે આવનારા દાયકાઓમાં વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને ભૌગોલિક રાજનીતિની દિશા બદલી નાખશે. 'ક્રિટિકલ મિનરલ્સ ફ્રેમવર્ક' તરીકે ઓળખાતો આ સોદો માત્ર કાગળ પરની સમજૂતી નથી, પરંતુ ઇલેક્ટ્રિક વાહનો, સેમિકન્ડક્ટર, સ્વચ્છ ઉર્જા અને અદ્યતન સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ માટે જરૂરી કાચા માલની સુરક્ષા માટેનું એક કવચ છે.
ચીનની ઈજારાશાહીને ટક્કર
વર્તમાન સમયમાં લિથિયમ, કોબાલ્ટ, નિકલ અને દુર્લભ પૃથ્વી તત્વો (Rare Earth Elements) ના પ્રોસેસિંગ અને રિફાઇનિંગ પર ચીનનું એકહથ્થુ વર્ચસ્વ છે. ભારત અત્યાર સુધી આ ખનિજો માટે અન્ય દેશો પર નિર્ભર હતું, પરંતુ આ કરાર બાદ સ્થિતિ બદલાવાની શક્યતા છે. અમેરિકા સાથેની આ ભાગીદારી ભારતને તેના પુરવઠાના સ્ત્રોતોમાં વૈવિધ્ય લાવવામાં અને ઘરેલુ પ્રોસેસિંગ ક્ષમતાઓને મજબૂત બનાવવામાં મદદ કરશે. આ પગલું ભારતના 'આત્મનિર્ભર ભારત' અને 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' મિશનને નવી ગતિ આપશે.
અમેરિકાનું 30 અબજ ડોલરનું રોકાણ
આ કરારનું સૌથી મહત્વનું પાસું અમેરિકા દ્વારા આપવામાં આવતું આર્થિક પીઠબળ છે. યુએસ સરકાર વૈશ્વિક સ્તરે મહત્વપૂર્ણ ખનિજ પુરવઠા શૃંખલાઓને સુરક્ષિત કરવા માટે $30 બિલિયનથી વધુના રોકાણ, લોન અને ખાનગી ક્ષેત્રના પ્રોત્સાહન એકત્રિત કરી રહી છે. વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે આ કરારને બંને દેશો વચ્ચેના વધતા વિશ્વાસનું પ્રતિક ગણાવતા કહ્યું કે, આ સમજૂતી ભારતને વૈશ્વિક સંસાધનોના અસરકારક સંચાલનમાં સક્ષમ બનાવશે.
વ્યૂહાત્મક મહત્વ અને લાંબા ગાળાની અસર
અમેરિકી સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભારત હવે વોશિંગ્ટન માટે અનિવાર્ય ભાગીદાર છે. જોકે, નિષ્ણાતો માને છે કે આ કરાર રાતોરાત પરિણામ નહીં આપે. તે એક લાંબા ગાળાનું વ્યૂહાત્મક પગલું છે, જેના દ્વારા ભારત ઓસ્ટ્રેલિયા અને આર્જેન્ટિના જેવા દેશો સાથે પણ સહયોગ વધારી રહ્યું છે. ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર અને સંયુક્ત પ્રોજેક્ટ્સ દ્વારા ભારત આગામી સમયમાં મહત્વપૂર્ણ ખનિજોના વૈશ્વિક હબ તરીકે ઉભરી શકે છે.
આ કરાર માત્ર એક વ્યાપારી સોદો નથી, પરંતુ બદલાતી વૈશ્વિક વ્યવસ્થામાં ભારતની સ્થિતિને વધુ મજબૂત બનાવવાનો એક પ્રયાસ છે. ચીનના વધતા પ્રભાવ સામે એક સુરક્ષિત અને સ્થિતિસ્થાપક સપ્લાય ચેઇન તૈયાર કરીને ભારતે સાબિત કર્યું છે કે તે વૈશ્વિક ટેકનોલોજીના મેદાનમાં નિર્ણાયક ખેલાડી બનવા માટે તૈયાર છે.