નવી દિલ્‍હી,તા.૧૭: ભારતનું અર્થતંત્ર ઝડપથી વિકસી રહ્યું છે અને હવે તે વધુ એક મોટી છલાંગ લગાવે તેવી અપેક્ષા છે. તાજેતરના આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (IMF) ના અંદાજ મુજબ, ભારત ૨૦૨૭માં જાપાનને પાછળ છોડીને વિશ્વનું ચોથું સૌથી મોટું અર્થતંત્ર બની શકે છે. વૈશ્વિક અનિﾍતિતાઓ, મોંઘી ઉર્જા અને આંતરરાષ્ટ્રીય તણાવ છતાં, IMF ને અપેક્ષા છે કે ભારતનો આર્થિક વિકાસ મજબૂત રહેશે.

IMF એ ૨૦૨૬ માટે ભારતના આર્થિક વિકાસનો અંદાજ વધારીને ૭% કર્યો છે. આ અંદાજ એશિયા અને પેસિફિક ક્ષેત્રની આર્થિક સંભાવનાઓ પરના તેના તાજેતરના અહેવાલમાં બહાર પાડવામાં આવ્‍યો હતો. જોકે, ભારતનો ચોથા સ્‍થાને પહોંચવાનો અંદાજ હજુ પણ ભવિષ્‍યની શક્‍યતા છે. તેનું વાસ્‍તવિક ચિત્ર આગામી વર્ષોમાં આર્થિક વૃદ્ધિ અને વ્‍યક્‍તિગત અર્થતંત્રોના કદ પર આધારિત રહેશે.

વિશ્વની સૌથી મોટી અર્થવ્‍યવસ્‍થાઓમાં, યુનાઇટેડ સ્‍ટેટ્‍સ પ્રથમ ક્રમે, ચીન બીજા ક્રમે અને જર્મની ત્રીજા ક્રમે છે. ભારતીય અર્થતંત્રના સતત વધતા કદ અને જાપાનના ધીમા આર્થિક વિકાસ દરને જોતાં, IMF એ ૨૦૨૭ માં ચોથા ક્રમે સ્‍થળાંતરની આગાહી કરી છે. ભારત ૨૦૨૭ માં જાપાનને પાછળ છોડીને વિશ્વની ચોથી સૌથી મોટી અર્થવ્‍યવસ્‍થા બની શકે છે. આ પરિવર્તનનો અર્થ ફક્‍ત વૈશ્વિક આર્થિક રેન્‍કિંગમાં એક સ્‍તર ઉપર જ નહીં, પરંતુ તે વૈશ્વિક આર્થિક પ્રવૃત્તિઓમાં ભારતની વધતી જતી ભૂમિકાને પણ પ્રતિબિબિત કરશે.

મોટી અર્થવ્‍યવસ્‍થા રાખવાથી વૈશ્વિક રોકાણ, વેપાર અને આર્થિક નિર્ણયોમાં દેશનું મહત્‍વ વધી શકે છે. જો કે, અર્થતંત્રનું કુલ કદ અને માથાદીઠ આવક અલગ અલગ માપદંડ છે. તેથી, ઉચ્‍ચ રેન્‍કિંગને દરેક નાગરિકની આવક અથવા જીવનધોરણમાં સુધારા સાથે સીધી રીતે સરખાવી શકાય નહીં.

જાપાનનો ધીમો આર્થિક વિકાસ ભારતની કદની દ્રષ્ટિએ વિશ્વની ચોથી સૌથી મોટી અર્થવ્‍યવસ્‍થા બનવાની સંભાવના પાછળનું મુખ્‍ય કારણ છે. IMFના અંદાજ મુજબ, ૨૦૨૬માં જાપાનનું અર્થતંત્ર માત્ર ૦.૭% વાર્ષિક દરે વૃદ્ધિ પામી શકે છે. જાપાન લાંબા સમયથી ડિફલેશનનો સામનો કરી રહ્યું છે, પરંતુ ૨૦૨૨ થી ત્‍યાં ગ્રાહક ભાવ સતત વધી રહ્યા છે.

ઊર્જાના ઊંચા ભાવોએ પણ જાપાન પર દબાણ વધાર્યું છે. ઈરાન સાથેના યુદ્ધ અને વૈશ્વિક ઉર્જા બજારમાં ઉથલપાથલને કારણે ઉર્જા ખર્ચમાં વધારો થવાની ધારણા છે. વધુમાં, ડોલર સામે યેનના નબળા પડવાથી જાપાન માટે આયાત વધુ મોંઘી થઈ રહી છે. જાપાનની વૃદ્ધ વસ્‍તી પણ એક મહત્‍વપૂર્ણ પડકાર ઉભો કરે છે, જે કામ કરતા લોકોની ઉપલબ્‍ધતા અને આર્થિક પ્રવૃત્તિને અસર કરે છે.

કૃત્રિમ બુદ્ધિ (AI) માં વધતું રોકાણ જાપાનના અર્થતંત્રને થોડો ટેકો પૂરો પાડી રહ્યું છે. IMFના એશિયા અને પેસિફિક વિભાગના ડિરેક્‍ટર કૃષ્‍ણ શ્રીનિવાસને આ ક્ષેત્રમાં જાપાનના રોકાણની નોંધ લીધી. જોકે, તેમણે જણાવ્‍યું હતું કે જાપાનને એશિયાના અન્‍ય કેટલાક અર્થતંત્રોની તુલનામાં AI રોકાણોથી થતા ફાયદા મર્યાદિત છે. AI અને નવી ટેકનોલોજીમાં રોકાણ આગામી વર્ષોમાં દેશોની ઉત્‍પાદકતા અને આર્થિક વૃદ્ધિને અસર કરી શકે છે. ભારત માટે, ટેકનોલોજી, ડિજિટલ સેવાઓ અને મજબૂત સ્‍થાનિક માંગ પણ આર્થિક વિસ્‍તરણ માટે મુખ્‍ય પરિબળો હોઈ શકે છે.IMF એ ભારતની GDP ગણતરી પદ્ધતિમાં થયેલા ફેરફારોનું સ્‍વાગત કર્યું છે. કૃષ્‍ણ શ્રીનિવાસને આને સકારાત્‍મક પરિવર્તન ગણાવ્‍યું અને આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય (MOSPI) ના પ્રયાસોની પ્રશંસા કરી. તેમણે જણાવ્‍યું હતું કે આ ફેરફારો IMF ની ભલામણો સાથે સુસંગત છે