નવી દિલ્હી : સમગ્ર વિશ્વમાં એક નવો વૈશ્વિક ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે, જ્યાં નવી પેઢી એટલે કે 'જનરેશન ઝેડ' (Gen Z) પોતાના અધિકારો અને ઉજ્જવળ ભવિષ્ય માટે અવાજ ઉઠાવવામાં સૌથી આગળ છે. ભારતથી લઈને મેડાગાસ્કર સુધીના યુવાનો હવે રાજકીય અને સામાજિક બદલાવના મુખ્ય સૂત્રધાર બની રહ્યા છે. ભારતમાં પેપર લીક, ભરતી પરીક્ષાઓમાં અનિયમિતતા અને બેરોજગારી સામે વિદ્યાર્થીઓનો આક્રોશ હોય કે પછી બાંગ્લાદેશ, ઇન્ડોનેશિયા, કેન્યા અને સર્બિયામાં સરકારો સામે યુવાનોના વિરોધ પ્રદર્શનો હોય—જનરેશન ઝેડ હવે સત્તાધીશો પાસેથી સીધા જવાબ માંગી રહી છે.

સ્ટેટિસ્ટાના તાજેતરના આંકડા અનુસાર, ૨૦૨૪ થી ૨૦૨૬ વચ્ચે વિશ્વના ૧૦ થી વધુ દેશોમાં મોટા પાયે યુવા સંચાલિત આંદોલનો નોંધાયા છે. ભારત, નેપાળ, ફિલિપાઇન્સ, મોરોક્કો અને પેરુ જેવા દેશોમાં સ્થાનિક મુદ્દાઓ ભલે અલગ-અલગ હોય, પરંતુ તમામ આંદોલનોનો મુખ્ય સૂર એક જ છે: ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ, રોજગારીની તકો, ભ્રષ્ટાચારમુક્ત વહીવટ અને પારદર્શક લોકશાહી શાસન.

ઇન્ટરનેટ અને ડિજિટલ યુગમાં ઉછરેલી આ પેઢીએ વિરોધ પ્રદર્શનનું એક નવું જ મોડેલ વિકસાવ્યું છે. ભારતમાં વિદ્યાર્થીઓ માત્ર રસ્તા પરના ધરણાં સુધી સીમિત નથી રહ્યા, પરંતુ મીમ્સ, ટ્રેન્ડિંગ હેશટેગ્સ અને સોશિયલ મીડિયા કેમ્પેઇન દ્વારા પોતાના મુદ્દાઓને રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચાના કેન્દ્રમાં લાવી રહ્યા છે. સ્માર્ટફોન અને જાગૃત વિચારસરણીથી સજ્જ આ પેઢી હવે માત્ર મતદાન કરવા પૂરતી સીમિત ન રહેતા સરકારોની નીતિઓને પણ સીધી રીતે પ્રભાવિત કરી રહી છે.

નિષ્ણાતોના મતે, આ કોઈ એક ચોક્કસ દેશની ઘટના નથી પરંતુ વૈશ્વિક સ્તરે યુવાનોની બદલાતી માનસિકતાનું પ્રતીક છે. એશિયા, આફ્રિકા, યુરોપ અને લેટિન અમેરિકામાં પહેલીવાર વોટ આપી રહેલા આ યુવાનો પોતાના ભવિષ્ય સાથે કોઈ પણ જાતનું સમાધાન કરવા તૈયાર નથી. 'Gen Z' નું આ ચળવળ એ સ્પષ્ટ સંદેશ છે કે સરકારો અને સંસ્થાઓએ હવે યુવા પેઢી પ્રત્યે વધુ જવાબદાર અને પારદર્શક બનવું જ પડશે.