નવી દિલ્હી : ભારત અને ચીન વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા સરહદી તણાવ અને દ્વિપક્ષીય સંબંધો અંગે પૂર્વ વિદેશ સચિવ અને રાજ્યસભાના સાંસદ હર્ષ વર્ધન શ્રિંગલા દ્વારા એક મહત્વપૂર્ણ વક્તવ્ય આપવામાં આવ્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે બંને દેશોના સૈન્ય કમાન્ડરો વચ્ચે થયેલી પચીસ રાઉન્ડની સઘન વાતચીતને કારણે વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા (LAC) પર સૈન્ય પાછા ખેંચવાની પ્રક્રિયા સફળ રહી છે, પરંતુ સંબંધો સંપૂર્ણપણે સામાન્ય ત્યારે જ થઈ શકે છે જ્યારે સરહદ પર કાયમી શાંતિ સ્થપાય.

'એશિયા સોસાયટી' દ્વારા આયોજિત વિશેષ ચર્ચા દરમિયાન શ્રિંગલાએ જણાવ્યું હતું કે ૨૦૨૦માં સરહદ પર સર્જાયેલા સંઘર્ષ બાદ ભારતે ખૂબ જ મક્કમ અને દ્રઢ વલણ અપનાવ્યું હતું. ભારતે શરૂઆતથી જ સ્પષ્ટ કરી દીધું હતું કે જ્યાં સુધી પૂર્વવત સ્થિતિ અને વિવાદિત મુદ્દાઓનું યોગ્ય સમાધાન નહીં આવે, ત્યાં સુધી દ્વિપક્ષીય સંબંધો સામાન્ય પટરી પર ફરી શકે નહીં અને દેશે પોતાના આ موقف પર અડગ રહીને સફળતા મેળવી છે.

આ તણાવને ઉકેલવામાં લશ્કરી કમાન્ડરોની ભૂમિકાને રેખાંકિત કરતા તેમણે ઉમેર્યું કે રાજધાનીઓના સ્તરે રાજદ્વારીઓ કે નેતાઓની સીધી ચર્ચાને બદલે જમીની સ્તરના કમાન્ડરોને જવાબદારી સોંપવાથી મામલો વણસતો અટક્યો હતો. ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ સુધીમાં સૈન્ય પાછા ખેંચવાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થવાથી બંને પક્ષોને સંતોષ મળ્યો છે અને સીધી ફ્લાઈટ્સ, વિઝા રાહતો તથા તીર્થયાત્રાઓ પુનઃ શરૂ થવાથી સંબંધોમાં એક ચોક્કસ સ્તર સુધી સ્થિરતા આવી છે.

તેમ છતાં, આર્થિક મોરચે ચિંતા વ્યક્ત કરતા શ્રિંગલાએ જણાવ્યું હતું કે ભારત અને ચીન વચ્ચેનું વેપાર અસંતુલન એક મોટો પડકાર છે. બંને દેશો વચ્ચે આશરે ૧૫૦ અબજ ડોલરનો વેપાર થાય છે સામે ચીનમાં ભારતની નિકાસ માત્ર ૨૦ અબજ ડોલર જ છે, જેને કારણે સતત વેપાર ખાધ વધી રહી છે, જોકે પાછલા ત્રિમાસિક ગાળામાં નિકાસમાં ૩૬ ટકાનો વધારો થયો હોવા છતાં માળખાકીય સુધારાઓની જરૂર છે.

અમેરિકા સાથેના વેપાર અને ઊર્જા સુરક્ષાના મુદ્દાઓ પર વાત કરતા તેમણે ટેરિફ નીતિઓ અને રશિયન તેલની આયાત અંગે પણ મહત્વના મુદ્દાઓ ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે રશિયન તેલની આયાત અચાનક બંધ કરી દેવાથી દેશમાં ફુગાવા અને વૈશ્વિક ઉર્જા બજાર પર ગંભીર નકારાત્મક અસરો પડી શકે છે, કારણ કે ભારત પોતાની ઉર્જા જરૂરિયાતો માટે મોટા પ્રમાણમાં આયાત પર નિર્ભર છે.

આગામી સમયમાં ભારત અને ચીન વચ્ચેના સંબંધોને વધુ પારદર્શક અને મજબૂત બનાવવા માટે સરહદ પર સતત સતર્કતા અને બજાર પ્રવેશ બાબતે પરસ્પર સહયોગ અનિવાર્ય છે. આ બેઠક અને ચર્ચાઓ દેશના ભૌગોલિક-રાજકીય ભવિષ્ય અને આંતરરાષ્ટ્રીય કૂટનીતિની દ્રષ્ટિએ અત્યંત દૂરગામી પરિણામો લાવનારી સાબિત થશે.