નવી દિલ્હી : આવકવેરા વિભાગે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ (આકારણી વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭) માટે ITR-1 અને ITR-4 ફોર્મ માટેની એક્સેલ યુટિલિટી અને ઓનલાઇન ફાઇલિંગ સુવિધા સત્તાવાર રીતે શરૂ કરી દીધી છે. ઇ-ફાઇલિંગ પોર્ટલ પર હવે પાત્રતા ધરાવતા કરદાતાઓ પોતાના આવકવેરા રિટર્ન ભરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી શકે છે. વિભાગે સોશિયલ મીડિયા પર આ અંગે જાણકારી આપતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઓનલાઇન અને ઓફલાઇન બંને માધ્યમથી રિટર્ન ભરી શકાશે.

 ITR-1 (સહજ): કોણ ભરી શકે અને કોણ નહીં?

ITR-1 અથવા 'સહજ' ફોર્મ એવા નિવાસી વ્યક્તિગત કરદાતાઓ માટે છે જેમની કુલ વાર્ષિક આવક ૫૦ લાખ રૂપિયા સુધીની હોય. જેમાં પગાર, એક મકાન મિલકત, ફેમિલી પેન્શન, બેંક વ્યાજ અને ખેતીની આવક ૫,૦૦૦ રૂપિયા સુધી હોય તેવા લોકોનો સમાવેશ થાય છે. આ વખતે વિભાગે ITR-1 માં કલમ 112A હેઠળ ૧.૨૫ લાખ રૂપિયા સુધીના લોન્ગ ટર્મ કેપિટલ ગેઇન રિપોર્ટ કરવાની મંજૂરી આપી છે. જોકે, જે કરદાતાઓની આવક ૫૦ લાખથી વધુ હોય, જેઓ કંપનીમાં ડાયરેક્ટર હોય અથવા બિન-નિવાસી ભારતીય (NRI) હોય, તેઓ આ ફોર્મનો ઉપયોગ કરી શકશે નહીં.

 ITR-4 (સુગમ) - વ્યવસાયિકો માટેની જોગવાઈ:

ITR-4 અથવા 'સુગમ' ફોર્મ નિવાસી વ્યક્તિઓ, હિન્દુ અવિભાજ્ય પરિવારો (HUFs) અને ભાગીદારી પેઢીઓ (LLP સિવાય) માટે છે. આ ફોર્મ મુખ્યત્વે કલમ 44AD, 44AE અને 44ADA હેઠળ પ્રિઝમ્પટિવ ટેક્સેશન સ્કીમ પસંદ કરનારા કરદાતાઓ માટે બનાવવામાં આવ્યું છે. આ ફોર્મનો ઉપયોગ જૂની અને નવી બંને ટેક્સ સિસ્ટમ હેઠળ રિટર્ન ફાઇલ કરવા માટે કરી શકાય છે.

 રિટર્ન ફાઇલ કરતા પહેલાની પૂર્વશરતો:

વિભાગે કરદાતાઓ માટે કેટલીક મહત્વની સૂચનાઓ જારી કરી છે. રિટર્ન ભરતા પહેલા કરદાતાનું પાન (PAN) સ્ટેટસ એક્ટિવ હોવું જોઈએ અને તે ઇ-ફાઇલિંગ પોર્ટલ પર રજિસ્ટર્ડ હોવો જોઈએ. સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે પાન અને આધાર કાર્ડ એકબીજા સાથે લિંક હોવા અનિવાર્ય છે, નહીંતર પાન નિષ્ક્રિય થઈ શકે છે અને રિફંડ જેવી સુવિધાઓમાં મુશ્કેલી આવી શકે છે. વધુમાં, ટેક્સ રિફંડ મેળવવા માટે ઓછામાં ઓછું એક બેંક ખાતું પ્રી-વેલિડેટ હોવું જરૂરી છે.

 ઓનલાઇન અને ઓફલાઇન સુવિધા:

કરદાતાઓની સુવિધા માટે ઇન્કમ ટેક્સ વિભાગે ઇ-ફાઇલિંગ પોર્ટલ પર સીધું ઓનલાઇન ફાઇલિંગ તેમજ ઓફલાઇન એક્સેલ અને HTML યુટિલિટી બંને વિકલ્પો આપ્યા છે. ઓફલાઇન ફાઇલિંગ માટે યુઝર્સ પોર્ટલ પરથી યુટિલિટી ડાઉનલોડ કરી શકે છે અથવા માન્ય થર્ડ પાર્ટી સોફ્ટવેરનો ઉપયોગ કરી શકે છે. આ યુટિલિટીઝના લોન્ચિંગ સાથે જ આકારણી વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ માટે રિટર્ન ભરવાની સિઝનનો વિધિવત પ્રારંભ થઈ ચૂક્યો છે. તમામ કરદાતાઓને સમયમર્યાદામાં અને સાચી વિગતો સાથે રિટર્ન ભરવા વિનંતી કરવામાં આવી છે.