તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
જો હોર્મુઝ જલ્દી ખોલવામાં નહીં આવે તો મોટી કટોકટી આવી શકે છે...
આંતરરાષ્ટ્રીય ઉર્જા એજન્સીના વડાએ દુનિયાને ગંભીર ચેતવણી આપી : જો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી તેલનો પ્રવાહ ટૂંક સમયમાં ફરી શરૂ નહીં થાય, તો દુનિયાને મોટી ઉર્જા કટોકટીનો સામનો કરવો પડશે
નવી દિલ્હી,તા.૧૬: યુએસ-ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા સંઘર્ષ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર વધતા દબાણને કારણે તેલના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થયો છે. લાલ સમુદ્ર અને અરબી સમુદ્ર વચ્ચેનો અવરોધક બાબ અલ-મંડેબ સ્ટ્રેટ હવે બંધ થવાની આરે છે. દરમિયાન, આંતરરાષ્ટ્રીય ઉર્જા એજન્સી (IEA) ના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર ફાતિહ બિરોલે ગંભીર ચેતવણી આપી છે.
તેમણે જણાવ્યું હતું કે જો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી તેલનો પ્રવાહ ટૂંક સમયમાં ફરી શરૂ નહીં થાય, તો દુનિયાને મોટી ઉર્જા કટોકટીનો સામનો કરવો પડશે. બિરોલે ગુરુવારે કાઉન્સિલ ઓન ફોરેન રિલેશન્સ ઇવેન્ટમાં જણાવ્યું હતું કે તેલ સુરક્ષા એક ગંભીર મુદ્દો છે. જો આગામી થોડા અઠવાડિયામાં પરિસ્થિતિમાં સુધારો નહીં થાય, તો આપણે ચિતિત થવું જોઈએ, અને હું ચિતિત છું, બિરોલે કહ્યું.
બિરોલનું નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે વ્હાઇટ હાઉસે કહ્યું હતું કે ઈરાન અમેરિકા સાથે વાતચીત ચાલુ રાખી રહ્યું છે અને એક કરાર પર પહોંચવાનો લક્ષ્ય રાખે છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ, ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચેનો એક સાંકડો જળમાર્ગ જે સામાન્ય રીતે વિશ્વના ઉર્જા પુરવઠાનો પાંચમો ભાગ વહન કરે છે, ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ અમેરિકા અને ઇઝરાયલી દ્વારા ઈરાન પર હુમલા પછી લાંબા સમયથી પ્રભાવિત અને બંધ છે.
ઊર્જાના ભાવમાં તીવ્ર વધારો હોવા છતાં, ઘણા પરિબળોએ વધારાને ઘટાડવામાં મદદ કરી છે. આમાં ચીનનો ૧ અબજ બેરલથી વધુનો તેલ ભંડાર, ઇલેક્ટ્રિક વાહનો અને જાહેર પરિવહનના વધતા ઉપયોગ દ્વારા તેલ સંરક્ષણ પ્રયાસો અને IEA દ્વારા ૪૦૦ મિલિયન બેરલ સુધી તેલ પુરવઠો છોડવાનો સમાવેશ થાય છે.
જોકે, બિરોલે કહ્યું કે આ પગલાં અનિﾍતિ સમય માટે ચાલુ રાખી શકાય નહીં. તેમણે ઈરાન સંઘર્ષને ઇતિહાસનો સૌથી ખરાબ ઉર્જા સંકટ ગણાવ્યો અને કહ્યું કે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ દ્વારા તેલ અને ગેસના ઉત્પાદનમાં વધારો થવાથી દબાણ ઓછું કરવામાં મદદ મળી છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે દરરોજ ૧ થી ૨ મિલિયન બેરલ ઉત્પાદન વધાર્યું છે, પરંતુ ઉત્પાદન ૧૦ મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ સુધી વધારી શકતું નથી.
બિરોલે જણાવ્યું હતું કે તેલ અને ગેસ પુરવઠા સંકટથી વિશ્વભરના અર્થતંત્રો, ખાસ કરીને એશિયામાં, જે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી ઉર્જા પર ભારે નિર્ભર છે, પ્રભાવિત થયા છે. જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયા પ્રભાવિત થયા છે, પરંતુ પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ અને ભારત સહિતના વિકાસશીલ દેશોને સૌથી વધુ નુકસાન થયું છે.
તેમણે વિકાસશીલ દેશોમાં, ખાસ કરીને મહિલાઓ માટે સંભવિત સ્વાસ્થ્ય જોખમો તરફ પણ ધ્યાન દોર્યું, કારણ કે ઘણા લોકો ગોબર અને લાકડા જેવા વૈકલ્પિક રસોઈ ઇંધણ તરફ વળ્યા છે. પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો વધુ મોંઘા થતાં આ ઇંધણ વધુ જોખમી ઉત્સર્જન ઉત્પન્ન કરે છે.
માર્ચમાં IEA દ્વારા સંયુક્ત રીતે તેલ અનામત જાહેર કર્યા પછી તેલના ભાવમાં પ્રતિ બેરલ લગભગ ઼૨૦નો ઘટાડો થયો હતો. બિરોલે કહ્યું કે આ પગલાથી બજારોને સંકેત મળે છે કે જો પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ થાય તો ૩૦ થી વધુ દેશોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી સંસ્થા ફરીથી અનામત મુક્ત કરી શકે છે. તેમણે સમજાવ્યું કે છોડવામાં આવેલ ૪૦૦ મિલિયન બેરલ IEA ના અનામતના માત્ર ૨૦% પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જ્યારે ૮૦% અનામત હજુ પણ ઉપલબ્ધ છે.
વ્હાઇટ હાઉસના પ્રવક્તા કેરોલિન લીવિટે જણાવ્યું હતું કે તાજેતરના હુમલાઓ ઇરાન દ્વારા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથેના કરારના ઉલ્લંઘનના જવાબમાં હતા. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી કે ઇરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા જહાજો પર ગોળીબાર ન કરવો જોઈતો હતો, પરંતુ તેમ કરવાનો નિર્ણય લીધો. લીવિટે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ઇરાની બંદરોમાંથી પસાર ન થતા જહાજો માટે ખુલ્લું છે, અને સલામત માર્ગ સુનિﾍતિ કરવા માટે યુએસ નેવી ત્યાં હાજર છે.
(3:25 PM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
