તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
હાઇવે પર ઢોર દેખાશે તો માલિકને થશે દંડ
આવારા પશુઓ - રખડતા જાનવારો મામલે સરકાર આકરાપાણીએઃ SOP જારી : હાઇવે - એકસપ્રેસવે પર અકસ્માતો ઘટાડવા વિવિધ પગલાઃ દર ૧૦૦ કિમી પર બનશે એક ‘‘પશુ આશ્રય સ્થળ''
નવી દિલ્હી તા.૧૮: દેશભરમાં રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો અને હાઇ-સ્પીડ એક્સપ્રેસવે પર વાહનચાલકો ઘણીવાર મોટી સમસ્યાનો સામનો કરે છે. રખડતા પ્રાણીઓ અચાનક ઝડપથી દોડતા વાહનોની સામે દેખાય છે, જેના કારણે માર્ગ અકસ્માતોનું જોખમ વધે છે. જો કે, હવે રખડતા પ્રાણીઓ દ્વારા થતા જીવલેણ અકસ્માતોને રોકવા માટે પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે.રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો પર રખડતા પ્રાણીઓની સમસ્યા દેશના ઘણા રાજ્યોમાં છે. તેમના કારણે થતા અકસ્માતોનું સ્વતઃ ધ્યાન લેતા અને સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશને અનુસરીને, કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને ધોરીમાર્ગ મંત્રાલયે રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો પરથી રખડતા પ્રાણીઓને દૂર કરવા, તેમને આશ્રયસ્થાનોમાં લઈ જવા અને તેમની સંભાળની જવાબદારી સોંપવા માટે એક માનક સંચાલન પ્રક્રિયા (SOP) વિકસાવી છે.દર સો કિલોમીટરે એક પ્રાણી આશ્રય બનાવવામાં આવશે
માર્ગ પરિવહન મંત્રાલયે આ પરિસ્થિતિને ગંભીરતાથી લીધી છે અને આ સમસ્યાને ઉકેલવા માટે કડક પગલાં લીધા છે. સરકારે એક વિગતવાર માનક સંચાલન પ્રક્રિયા (SOP) જારી કરી છે, જેમાં જણાવાયું છે કે જે કોઈ પણ વ્યક્તિ હાઇવે અથવા એક્સપ્રેસવે પર તેમના પ્રાણીઓને ત્યજી દેતો જોવા મળશે તેને ઓળખી કાઢવામાં આવશે અને ભારે દંડ ફટકારવામાં આવશે.
રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો પરથી રખડતા પ્રાણીઓને દૂર કરવા માટે એક મજબૂત પદ્ધતિ વિકસાવવા માટે સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્દેશને પગલે કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને હાઇવે મંત્રાલયે આ આદેશ જારી કર્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે રસ્તાઓ પર રખડતા પ્રાણીઓ સાથે સંકળાયેલી ઘટનાઓની સ્વતઃ નોંધ લીધી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશને અનુસરીને, સરકારે આ SOP જારી કર્યો છે, જેનો હેતુ હાઇ-સ્પીડ રસ્તાઓને વધુ સુરક્ષિત બનાવવાનો છે.
નવા આદેશ હેઠળ, હાઇવે એજન્સીઓ અને રાજ્ય સરકારોને આ અઠવાડિયે રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો અને એક્સપ્રેસવે પરથી રખડતા ઢોર અને અન્ય પ્રાણીઓને સુરક્ષિત રીતે દૂર કરવા માટે SOP જારી કરવામાં આવ્યા હતા. નવા નિયમો હેઠળ, NHAI, NHIDCL અને જાહેર બાંધકામ વિભાગને પ્રાથમિક નોડલ એજન્સીઓ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવશે. આ એજન્સીઓ પહેલા હાઇવેના ચોક્કસ માર્ગો અથવા ભાગો ઓળખશે જ્યાં રખડતા પ્રાણીઓ અકસ્માતો સર્જે તેવી શક્યતા સૌથી વધુ હોય છે.
ત્યારબાદ એજન્સીઓ આ પ્રાણીઓને સુરક્ષિત રીતે દૂર કરશે અને તેમને સ્થાનિક વહીવટીતંત્ર દ્વારા નિયુક્ત પશુ આશ્રયસ્થાનોમાં પરિવહન કરશે. એ નોંધનીય છે કે પ્રાણીઓને સલામત સ્થળોએ લઈ જવાનો સમગ્ર ખર્ચ પણ હાઇવે એજન્સીઓ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવશે.
આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પશુ માલિકોની જવાબદારી સુનિﾍતિ કરવાનો હોવાનું માનવામાં આવે છે. નવા નિયમો અનુસાર, રાજ્ય સરકારો અને સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ પશુ આશ્રયસ્થાનોનો સંપૂર્ણ રેકોર્ડ રાખશે. જપ્ત કરાયેલા પ્રાણીઓના માલિકોને ઓળખવા માટે એક ખાસ પ્રક્રિયા સ્થાપિત કરવામાં આવશે.
નવા નિયમો પશુ અતિક્રમણ અધિનિયમ, ૧૮૭૧ હેઠળ કાર્યવાહીને અધિકૃત કરે છે. આ કાયદાની કલમ ૨૫ હેઠળ, વહીવટીતંત્ર પશુ માલિકો પર ભારે દંડ લાદી શકે છે, પરંતુ જો તેઓ ચૂકવણી કરવામાં નિષ્ફળ જાય તો જપ્ત કરાયેલા પ્રાણીઓને વેચીને દંડ પણ વસૂલ કરી શકે છે.
સરકારી માહિતી અનુસાર, હાલમાં એવો કોઈ ડેટા ઉપલબ્ધ નથી જે ફક્ત પ્રાણીઓ દ્વારા થતા અકસ્માતોની સંખ્યા જાહેર કરી શકે. જો કે, માર્ગ પરિવહન મંત્રાલયના ડેટા અનુસાર, ૨૦૨૪ માં રસ્તા પરથી દોડીને થતા અકસ્માતોની સંખ્યા આશરે ૧૯,૦૮૨ હતી.
આ અકસ્માતોમાં આશરે ૮,૯૧૭ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા. મંત્રાલયે સ્વીકાર્યું કે આવા અકસ્માતો ઘણીવાર ઝડપ, ડ્રાઇવરનું ધ્યાન ભંગ, વળતી વખતે નિયંત્રણ ગુમાવવા અથવા વાહનની સામે અચાનક કોઈ પ્રાણી દેખાવાને કારણે થાય છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે સરકારની આ પહેલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય હાઇવે મુસાફરોની સલામતી સુનિﾍતિ કરવાનો અને નિર્દોષ પ્રાણીઓના જીવ બચાવવાનો છે. વધુમાં, તેનો ઉદ્દેશ્ય પશુપાલકોમાં જાગૃતિ અને ભય પેદા કરવાનો છે કે તેઓ તેમના પ્રાણીઓને રસ્તા પર અડ્યા વિના ન છોડે
(2:54 PM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
