નવી દિલ્હી : દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં જંતર-મંતર, સંસદ ભવન અને કિસાન ઘાટ આસપાસ થઈ રહેલા વિરોધ પ્રદર્શનો અને હંગામા વચ્ચે એક અત્યંત ચોંકાવનારો ઘટસ્ફોટ થયો છે. નવી દિલ્હી સ્થિત યુએસ એમ્બેસી દ્વારા વિરોધ પ્રદર્શન શરૂ થાય તેના દિવસો પહેલાં, એટલે કે ૧૭ જુલાઈ ૨૦૨૬ ના રોજ જ એક 'પ્રદર્શન ચેતવણી' (Demonstration Alert) જારી કરવામાં આવી હતી. આ એડવાઇઝરીમાં ૨૦ અને ૨૧ જુલાઈના રોજ મધ્ય દિલ્હીમાં ભારે ભીડ અને ટ્રાફિક જામ થવાની ચોક્કસ આગાહી કરવામાં આવી હતી, જેને લઈને હવે રાજકીય અને વિદેશી બાબતોના નિષ્ણાતોમાં ભારે ચર્ચા જાગી છે.

અમેરિકી દૂતાવાસે પોતાના નાગરિકોને જંતર-મંતર અને સંસદ આસપાસના વિસ્તારો ટાળવા, લો પ્રોફાઇલ જાળવવા અને સાવચેત રહેવા સલાહ આપી હતી. આ એડવાઇઝરીમાં સંસદના ચોમાસુ સત્ર સાથે ૨૫૦ થી વધુ ખેડૂત સંગઠનોના પ્રદર્શનનો સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ હતો.

યુએસની ભૂમિકા કે અગાઉથી ઘડાયેલું કાવતરું?

આટલી સચોટ માહિતી અગાઉથી જ હોવાને કારણે દેશના ઘણા રાજકીય વિશ્લેષકો અને ટીકાકારો એ પ્રશ્ન ઉઠાવી રહ્યા છે કે શું આ વિરોધ પ્રદર્શનો પાછળ કોઈ અમેરિકી પૂર્વ-આયોજન કે પરદા પાછળની ભૂમિકા હતી? દૂતાવાસની એડવાઇઝરીમાં "મોટી ભીડ", "મોટા પાયે આંદોલન" અને "કડક સુરક્ષા પગલાં" જેવા શબ્દપ્રયોગોએ આ આશંકાઓને વધુ બળ આપ્યું છે.

નિષ્ણાતોનો મત: રાજદ્વારી પ્રક્રિયા કે ષડયંત્ર?

જોકે, આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતોના નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે કોઈ સીધા પુરાવા વિના યુએસ પર ઓર્કેસ્ટ્રેશનનો આરોપ મૂકવો યોગ્ય નથી. વિશ્વભરમાં રાજદ્વારી મિશનો પોતાના દેશના નાગરિકોની સુરક્ષા માટે સ્થાનિક સમાચાર, પોલીસ જાહેરાતો અને જાહેર તારીખોના આધારે આવી ચેતવણીઓ નિયમિતપણે જારી કરતા હોય છે. તેમ છતાં, આટલી ચોક્કસ સમયસીમા અને વિગતોએ ભારતીય રાજકીય વર્તુળોમાં અનેક તર્ક-વિતર્કો સર્જ્યા છે.