નવી દિલ્હી : આજના આધુનિક યુગમાં કરવા ચોથના પવિત્ર તહેવાર પર માત્ર પત્નીઓ જ નહીં પરંતુ પતિઓ દ્વારા પણ પોતાની પત્નીના દીર્ઘાયુષ્ય માટે ઉપવાસ રાખવાની પ્રથા અત્યંત સામાન્ય બની ગઈ છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે આ સુંદર અને સમાનતા દર્શાવતો ટ્રેન્ડ ક્યાંથી અને કેવી રીતે શરૂ થયો હતો? ભારતીય સંસ્કૃતિ અને તહેવારોને પ્રભાવિત કરવામાં સિનેમા જગતની ભૂમિકા હંમેશાં મહત્વપૂર્ણ રહી છે, અને આ પતિઓના ઉપવાસની પરંપરા પાછળ પણ એક પ્રખ્યાત બોલિવૂડ ફિલ્મનો મોટો ઇતિહાસ રહેલો છે.

પ્રાપ્ત વિગતો અનુસાર, આજથી બરાબર ૩૦ વર્ષ પહેલાં એટલે કે ૧૯૫૫માં રિલીઝ થયેલી આદિત્ય ચોપરા દ્વારા દિગ્દર્શિત બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'દિલવાલે દુલ્હનિયા લે જાયેંગે' (DDLJ) ના પ્રસારણ બાદ ભારતીય સમાજમાં કરવા ચોથની પરંપરાગત વ્યાખ્યા હંમેશાં માટે બદલાઈ ગઈ હતી. આ ફિલ્મમાં શાહરુખ ખાન (રાજ) અને કાજોલ (સિમરન) દ્વારા ભજવાયેલા પાત્રોએ તહેવાર ઉજવવાની રૂઢિચુસ્ત રીતોને નવો જ ઓપ આપ્યો હતો.

ફિલ્મની વાર્તા અનુસાર, પંજાબમાં લગ્નની ઉજવણી વચ્ચે આવતા કરવા ચોથના દિવસે સિમરન પોતાના પ્રિય પાત્ર રાજ માટે નિર્જળા ઉપવાસ રાખે છે. તે સગાઈ મુજબ અન્ય વ્યક્તિના હાથથી પાણી પીને ઉપવાસ તોડવાની હોય છે, પરંતુ અચાનક બેહોશ થવાનો ડોળ કરીને રાજના હાથેથી પાણી પીને પોતાનો ઉપવાસ પૂરો કરે છે, જે આખી કથાનો સૌથી રોમાંચક અને નાટકીય વળાંક સાબિત થાય છે.

આ કથાનો મુખ્ય વળાંક રાત્રિના સમયે આવે છે, જ્યારે ઘરની છત પર મળતી સિમરનની નાની બહેન ખુલાસો કરે છે કે રાજે પણ સિમરન માટે આખો દિવસ ભૂખ્યા રહીને ગુપ્ત રીતે ઉપવાસ રાખ્યો હતો. આ એક જ દ્રશ્યએ ભારતીય મધ્યમવર્ગીય માનસિકતા પર ઊંડી છાપ છોડી હતી, જ્યાં સુધી પત્નીઓ માત્ર પતિ માટે જ ઉપવાસ કરતી હતી ત્યાંથી બદલાઈને આ તહેવાર પરસ્પર પ્રેમ અને સમાનતાનું પ્રતીક બન્યો.

આ અગાઉ હિન્દી સિનેમા અને વાસ્તવિક સમાજમાં પણ પત્નીઓને માત્ર પતિના ચરણોમાં શ્રદ્ધા ધરાવતી અથવા તેમની પૂજા કરતી દેવીઓ તરીકે દર્શાવવાની જૂની પરંપરા પ્રચલિત હતી. પરંતુ ફિલ્મના આ દ્રશ્યએ સમાજને નવો દ્રષ્ટિકોણ આપ્યો અને ધીમે ધીમે આ ફિલ્મી ટ્રેન્ડ વાસ્તવિક જીવનમાં પણ અપનાવવામાં આવ્યો, જેનાથી પતિ-પત્નીના સંબંધોમાં સમાન ભાગીદારીની નવી શરૂઆત થઈ.

આજે આ ફિલ્મી પરિવર્તનને દાયકાઓ વીતી ગયા હોવા છતાં, આધુનિક યુગના યુગલોમાં એકબીજા પ્રત્યેના સમર્પણ અને પ્રેમનું પ્રદર્શન કરવા માટે આ પ્રથા એટલી વ્યાપક બની ગઈ છે કે તે હવે ભારતીય સંસ્કૃતિના આધુનિક તહેવારનું અભિન્ન અંગ બની ચૂકી છે.