નવી દિલ્‍હી,તા.૯: ઘર ખરીદવું પહેલા કરતાં વધુ મોંઘું થઈ ગયું છે, અને આ ફક્‍ત એક કારણને કારણે નથી, પરંતુ અનેક પરિબળોને કારણે છે. એનારોક રિસર્ચના એક નવા અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે દેશના ટોચના ૭ શહેરોમાં છેલ્‍લા પાંચ વર્ષમાં ઘરોના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્‍યો છે. આ અહેવાલમાં જમીનના ભાવથી લઈને બાંધકામ સામગ્રી સુધીના ભાવમાં વધારો થવામાં ફાળો આપનારા દરેક પાસાની વિગતો આપવામાં આવી છે.છેલ્‍લા ૫  વર્ષમાં ભારતીય રિયલ એસ્‍ટેટ બજારમાં ઐતિહાસિક વૃદ્ધિ જોવા મળી છે. માહિતી અનુસાર, મોટા શહેરોમાં મિલકતના સરેરાશ ભાવમાં લગભગ ૫૯%નો વધારો થયો છે. ૨૦૨૧-૨૨માં રૂ.૧ કરોડની કિમતના ફલેટની કિમત હવે રૂ.૧.૬૦ કરોડ થઈ ગઈ છે. આ ઉછાળા માટે ત્રણ મુખ્‍ય કારણો દર્શાવવામાં આવી રહ્યા છેઃ રોગચાળા પછી મોટા અને સારી કિમતના ઘરોની માંગમાં વધારો, સિમેન્‍ટ અને સ્‍ટીલ જેવા બાંધકામ ખર્ચમાં વધારો, તેમજ જમીનની અછત, અને RERA પછી ખરીદદારોનું વિશ્વસનીય મોટા વિકાસકર્તાઓ તરફ વલણ.

અહેવાલ મુજબ, ટોચના સાત શહેરોમાં ૨૦૨૧ થી ૨૦૨૫ દરમિયાન ઘરોના ભાવમાં ૫૯ ટકાનો વધારો થયો છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, બાંધકામ ખર્ચમાં પણ આશરે ૩૪ ટકાનો વધારો થયો છે. આ આંકડા સ્‍પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે મકાનોના ભાવ માત્ર બાંધકામ ખર્ચમાં વધારો થવાને કારણે જ નહીં, પરંતુ અન્‍ય, વધુ નોંધપાત્ર પરિબળોને કારણે પણ વધી રહ્યા છે.

અહેવાલ મુજબ, ૨૦૨૧ માં બાંધકામ ખર્ચ રૂ.૨,૬૮૧ પ્રતિ ચોરસ ફૂટ હતો, જે હવે વધીને રૂ.૩,૬૦૪ પ્રતિ ચોરસ ફૂટ થયો છે. આ વાર્ષિક ધોરણે ૬.૯ ટકાના CAGR વૃદ્ધિ દર્શાવે છે.

બીજી બાજુ, રહેણાંક મૂડી મૂલ્‍યો રૂ.૫,૮૨૬ પ્રતિ ચોરસ ફૂટથી વધીને રૂ.૯,૨૬૦ પ્રતિ ચોરસ ફૂટ થયા છે, જે ૧૨ ટકાનો ઘ્‍ખ્‍ઞ્‍ય્‍ વૃદ્ધિ દર્શાવે છે. આ આંકડા સ્‍પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે રહેણાંક મૂડી મૂલ્‍યોનો વિકાસ દર બાંધકામ ખર્ચના વિકાસ દર કરતા લગભગ બમણો રહ્યો છે. આનો અર્થ એ છે કે બાંધકામ ખર્ચ ઉપરાંત અન્‍ય પરિબળો ઘરના ભાવમાં વધારો કરી રહ્યા છે.

રિપોર્ટમાં સ્‍પષ્ટપણે જણાવાયું છે કે મકાનોના ભાવમાં વધારામાં જમીનના ભાવ સૌથી મોટો ફાળો આપતા રહ્યા છે. ૨૦૨૧ થી ૨૦૨૬ ના પહેલા છ મહિનામાં, મુખ્‍ય શહેરોમાં જમીનના ભાવમાં ૫૦ થી ૧૨૦ ટકાનો વધારો થયો છે. આ વધારો શહેરોમાં એકસરખો રહ્યો નથી. દિલ્‍હી-એનસીઆર, અથવા એનસીઆરમાં જમીનના ભાવમાં સૌથી વધુ વધારો જોવા મળ્‍યો, જે ૭૦ થી ૧૩૦ ટકા સુધીનો હતો. બેંગલુરુમાં, આ વધારો ૬૦ થી ૧૨૦ ટકાની વચ્‍ચે હતો. આ સ્‍પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે મકાનોના ભાવમાં જમીનના ભાવ સૌથી મોટા પ્રેરક પરિબળો રહ્યા છે.

ઘરના ભાવમાં વધારામાં માત્ર જમીન જ નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક પરિસ્‍થિતિઓએ પણ ભૂમિકા ભજવી છે. રિપોર્ટ અનુસાર, પﾍમિ એશિયામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધની સીધી અસર બાંધકામ ખર્ચ પર પડી છે. આ તણાવને કારણે વિવિધ કાચા માલ અને પુરવઠાના ભાવમાં વધારો થયો છે, જે આખરે ઘર ખરીદનારાઓ દ્વારા ભોગવવામાં આવે છે.

આ સમયગાળા દરમિયાન બાંધકામ સંબંધિત વિવિધ ઘટકોના ખર્ચમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્‍યો છે. સ્‍ટીલના ભાવમાં આશરે ૨૦ ટકાનો વધારો થયો છે, જ્‍યારે ઇંધણ અને લોજાિસ્‍ટિક્‍સ ખર્ચમાં ૧૫ થી ૨૦ ટકાનો વધારો થયો છે. ટાઇલ્‍સ, કાચ અને હાર્ડવેર જેવા ફિનિશિગ મટિરિયલ્‍સ પણ ૮ થી ૧૨ ટકા મોંઘા થયા છે.

વધુમાં, મિકેનિકલ, ઇલેક્‍ટ્રિકલ અને પ્‍લમ્‍બિંગ ખર્ચમાં ૯ થી ૧૩ ટકાનો વધારો થયો છે. જોકે, સિમેન્‍ટ અને મજૂરી ખર્ચમાં વધારો પ્રમાણમાં ઓછો રહ્યો છે, જે ૪ થી ૫ ટકાની વચ્‍ચે છે. આ આંકડા સ્‍પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે સ્‍ટીલના ભાવમાં સૌથી મોટો ઉછાળો જોવા મળ્‍યો છે, જ્‍યારે ઇંધણ અને લોજાિસ્‍ટિક્‍સ ખર્ચમાં વધારાથી બાંધકામના એકંદર ખર્ચ પર પણ સીધી અસર પડી છે, કારણ કે સાઇટ પર સામગ્રી પરિવહનનો ખર્ચ પણ વધ્‍યો છે.

ઘરના ભાવ અને બાંધકામ ખર્ચ અંગેના આ અહેવાલ વચ્‍ચે, રિયલ્‍ટી સેક્‍ટરના શેર્સમાં આજે નબળાઈ જોવા મળી. કીસ્‍ટોન રિયલ્‍ટર્સના શેર ૨.૪૪ ટકા ઘટ્‍યા, જ્‍યારે પૂર્વાંકરાના શેર ૨.૩૭ ટકા ઘટ્‍યા. શ્રી લોટસના શેરમાં ૧.૮૬ ટકાનો ઘટાડો જોવા મળ્‍યો, જ્‍યારે લોધા ડેવલપર્સના શેરમાં ૧.૫૩ ટકાનો ઘટાડો થયો. ગોદરેજ પ્રોપર્ટીઝના શેરમાં પણ ૧.૩૧ ટકાનો ઘટાડો થયો હતો.