કાઠમંડુ : નેપાળમાં તાજેતરમાં આવેલા અચાનક વિનાશક પૂર અને ભૂસ્ખલનની ઘટના બાદ રાહત તથા બચાવ કામગીરી દરમિયાન સુરક્ષાદળો દ્વારા અત્યાર સુધીમાં ૫૭૯થી વધુ મૃતદેહો બહાર કાઢવામાં આવ્યા છે, પરંતુ મોટાભાગના મૃતદેહોની ઓળખ ન થવાને કારણે અને હોસ્પિટલોમાં કોલ્ડ સ્ટોરેજ કે સંગ્રહ સ્થાન ખૂટી પડવાને કારણે વહીવટી તંત્ર સામે ગંભીર કટોકટી સર્જાઈ છે. ચિત્વન, રસુવા, નુવાકોટ, ધાડિંગ, ગોરખા અને નવલપરાસી જેવા અસરગ્રસ્ત જિલ્લાઓમાં મૃતદેહો ઝડપથી વિઘટિત થવા લાગ્યા છે અને સરકારી કાર્યાલયો કે રૂમોમાં રાખવામાં આવેલા આ શબોમાંથી તીવ્ર દુર્ગંધ છૂટતા સ્થાનિક વિસ્તારોમાં ઘાતક રોગચાળો ફેલાવવાનું જોખમ તોળાઈ રહ્યું છે.

ઘટનાની વિગતવાર વિશ્લેષણાત્મક માહિતી આપતા ચિત્વનના મુખ્ય જિલ્લા અધિકારી ગણેશ આર્યલે જણાવ્યું હતું કે ચાલુ શોધખોળ વચ્ચે મૃતદેહોનું સલામત સંચાલન અને જાળવણી વહીવટી તંત્ર માટે સૌથી મોટો પડકાર બની ગયો છે, કારણ કે સ્થાનિક હોસ્પિટલોમાં જગ્યાના અભાવે શબોને સરકારી કાર્યાલયોમાં રાખવાની ફરજ પડી છે. પરિસ્થિતિની ગંભીરતાને પારખીને નેપાળ ગૃહ મંત્રાલયના નાયબ પ્રવક્તા રામા આચાર્ય સુબેદીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સરકાર અજાણ્યા મૃતદેહોના અગ્નિસંસ્કાર કરવાની પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવી રહી છે, પરંતુ ભવિષ્યની ઓળખ માટે દરેક અજાણ્યા મૃતદેહના ડીએનએ નમૂનાઓ સુરક્ષિત રીતે સાચવવામાં આવી રહ્યા છે જેથી વારસદારોને માહિતી મળી શકે.

આ સંકટને પહોંચી વહેલા રોગશાસ્ત્ર અને રોગ નિયંત્રણ વિભાગના ડિરેક્ટર ડૉ. અનુજ ભટ્ટાચાર્યજીએ મર્યાદિત સંસાધનો અને અપૂરતી રેફ્રિજરેશન ક્ષમતા સામે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે, કારણ કે નિયમ મુજબ ઓળખ ન થાય ત્યાં સુધી મૃતદેહોને કોલ્ડ સ્ટોરેજમાં રાખવા અત્યંત આવશ્યક છે. આ જ ગંભીર જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને વહીવટી તંત્ર દ્વારા તાત્કાલિક પગલાં લેવામાં આવ્યા છે, જેના ભાગરૂપે ધાડિંગ જિલ્લામાંથી મળી આવેલા મૃતદેહોને યોગ્ય જાળવણી અને રોગચાળો અટકાવવા માટે ખાસ વાહનો દ્વારા કાઠમંડુ અને પોખરા ખાતે ખસેડવામાં આવ્યા છે, તેમજ કેન્દ્ર સરકાર સાથે સંકલન સાધીને સ્થાનિક સ્તરે કે કાઠમંડુ ખાતે શબોના સામૂહિક વ્યવસ્થાપન માટેની નવી રણનીતિઓ ઘડવામાં આવી રહી છે.

આ કુદરતી આપત્તિની પૃષ્ઠભૂમિ પર નેપાળ સરકારે આગામી દિવસોમાં રોગચાળાના ફેલાવાને રોકવા માટે તબીબી ટીમો અને સેનેટાઇઝેશન અભિયાનને યુદ્ધના ધોરણે વેગ આપ્યો છે, જ્યારે ગુમ થયેલા લોકોની શોધખોળ હજુ પણ ચાલુ છે. ભૂતકાળની આપત્તિઓમાંથી બોધપાઠ લઈને પ્રશાસન દ્વારા મૃતદેહોના નિકાલ અને વિજ્ઞાનસંમત સંચાલન માટે કેન્દ્રીય સ્તરેથી વિશેષ ગાઈડલાઈન્સ જારી કરવામાં આવી છે, જેથી રોગચાળાના પ્રકોપથી પ્રભાવિત વિસ્તારોના નાગરિકોના સ્વાસ્થ્ય અને સુરક્ષાને સુરક્ષિત રાખી શકાય.