મુંબઈ : ભારતીય અર્થતંત્ર માટે રાહત અને ઉત્સાહના સમાચાર સામે આવ્યા છે. ગત ચોથી સપ્ટેમ્બરના રોજ પૂરા થયેલા સપ્તાહ દરમિયાન દેશની વિદેશી હૂંડિયામણની અનામત (Foreign Exchange Reserves) માં અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. રિઝર્વ બૅન્ક ઑફ ઈન્ડિયા (RBI) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા સાપ્તાહિક આંકડાઓ મુજબ, ફોરેક્સ રિઝર્વમાં ૪૪.૯૦૩ અબજ ડૉલરનો જબરદસ્ત વધારો નોંધાયો છે, જેના પગલે કુલ અનામત વધીને નવી ૭૮૫.૭૦૬ અબજ ડૉલરની ઐતિહાસિક અને અદભુત ઊંચી સપાટીએ પહોંચી ગઈ છે. અગાઉના સપ્તાહમાં પણ અનામતમાં ૧૧.૪૭૫ અબજ ડૉલરનો વધારો થયો હતો.

અગાઉ ફેબ્રુઆરી મહિનાના અંતિમ દિવસોમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધેલા ભૂરાજકીય તણાવના કારણે ક્રૂડતેલના ભાવોમાં ભડકો થયો હતો. સ્થાનિક ફોરેક્સ માર્કેટમાં અમેરિકી ડૉલર સામે રૂપિયાના સતત થઈ રહેલા મૂલ્યહ્રાસને રોકવા માટે રિઝર્વ બૅન્કને અવારનવાર બજારમાં હસ્તક્ષેપ કરવો પડતો હતો, જેના કારણે વિદેશી હૂંડિયામણની અનામતમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. જોકે, સ્થિતિને સંભાળવા માટે ગત જૂન મહિનામાં આરબીઆઈ દ્વારા રૂપિયાના ધોવાણને અટકાવવા અને અનામત ભંડોળને મજબૂત કરવા ખાસ 'કન્સેસ્નલ સ્વેપ ફેસિલિટી' શરૂ કરવામાં આવી હતી. આ યોજનાના સકારાત્મક પરિણામે દેશમાં ૧૩૬ અબજ ડૉલરનો મોટો નવો આંતરપ્રવાહ આવ્યો છે, જેણે રિઝર્વને રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચાડવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી છે.

આ સમીક્ષા હેઠળના સપ્તાહમાં દેશની કુલ વિદેશી હૂંડિયામણની અનામતમાં મોટો હિસ્સો ધરાવતી વિદેશી ચલણી અસ્ક્યામતો (Foreign Currency Assets) માં ૪૭.૪૯૮ અબજ ડૉલરનો ઉછાળો આવ્યો છે અને તે વધીને ૬૪૮.૧૬૮ અબજ ડૉલરના સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. ઉલ્લેખનીય છે કે આ અસ્ક્યામતોની ગણતરી કરતી વખતે ડૉલર ઉપરાંત યુરો, પાઉન્ડ અને યેન જેવા અન્ય પ્રમુખ વૈશ્વિક ચલણો સામે રૂપિયામાં થતી વધઘટને પણ ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે.

બીજી બાજુ, આંકડાકીય વિગતો મુજબ આંતરરાષ્ટ્રીય મોનેટરી ફંડ (IMF) સાથેની દેશની અનામત ૨૦ લાખ ડૉલર વધીને ૪.૯૧૬ અબજ ડૉલર રહી છે. જોકે, આ સપ્તાહ દરમિયાન સોનાની અનામતમાં ૨.૫૯૪ અબજ ડૉલરનો ઘટાડો થતાં તે ૧૧૩.૮૧૬ અબજ ડૉલર રહી હતી, જ્યારે આઈએમએફ સાથેના સ્પેશિયલ ડ્રોઈંગ રાઈટ્સ (SDR) પણ ૪૦ લાખ ડૉલર ઘટીને ૧૮.૮૦૬ અબજ ડૉલરના સ્તરે રહ્યા હોવાનું આરબીઆઈએ જણાવ્યું છે. આ મજબૂત વિદેશી હૂંડિયામણ અનામત દેશના આર્થિક સ્થાયીત્વ અને વિદેશી વેપાર માટે અત્યંત સાનુકૂળ સાબિત થઈ રહી છે.