ચંદીગઢ : પંજાબમાં આગામી દિવસોમાં યોજાનારી સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણીઓને લઈને એક બહુ મોટો ન્યાયિક નિર્ણય સામે આવ્યો છે. પંજાબ અને હરિયાણા હાઇકોર્ટે રાજ્યમાં ઇલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીન (EVM) ને બદલે પરંપરાગત બેલેટ પેપર (મતપત્ર) દ્વારા ચૂંટણી કરાવવાના પંજાબ રાજ્ય ચૂંટણી પંચના નિર્ણયને લીલી ઝંડી આપી દીધી છે. હાઇકોર્ટે EVM અને વીવીપેટ (VVPAT) નો ઉપયોગ કરવાની માંગ કરતી જાહેર હિતની અરજી (PIL) ને સંપૂર્ણપણે ફગાવી દઈને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આગામી મ્યુનિસિપલ ચૂંટણીઓ બેલેટ પેપરથી જ યોજાશે.
મુખ્ય ન્યાયાધીશની ડિવિઝન બેન્ચે આપ્યો ચુકાદો
પંજાબમાં ૨૬ મેના રોજ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન, મ્યુનિસિપલ કાઉન્સિલ અને નગર પંચાયતોની ચૂંટણીઓ માટે મતદાન થવાનું છે, જ્યારે ૨૯ મેના રોજ તેના પરિણામો જાહેર કરવામાં આવશે. આ મહા-ચૂંટણીના બરાબર થોડા દિવસો પહેલા મુખ્ય ન્યાયાધીશ શીલ નાગુ અને ન્યાયાધીશ સંજીવ બેરીની ડિવિઝન બેન્ચે આ મામલે સુનાવણી હાથ ધરી હતી. કોર્ટે વહીવટી પ્રક્રિયામાં દખલ કરવાનો ઇનકાર કરીને ચૂંટણી પંચના આદેશને યથાવત રાખ્યો છે.
અરજીમાં બંધારણીય અધિકારોના ઉલ્લંઘનની દેવાઈ હતી દલીલ
કોર્ટમાં દાખલ કરાયેલી અરજીમાં આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો હતો કે રાજ્ય ચૂંટણી પંચે કોઈપણ કાયદાકીય સુધારા, કાયદાકીય મંજૂરી કે જાહેર પરામર્શ વિના માત્ર એક સામાન્ય વહીવટી આદેશ દ્વારા અચાનક EVM ના બદલે બેલેટ પેપરનો ઉપયોગ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. અરજદારે દલીલ કરી હતી કે આ મનસ્વી પગલું મુક્ત, ન્યાયી, પારદર્શક અને વિશ્વસનીય ચૂંટણી પ્રક્રિયાના બંધારણીય આદેશને નબળો પાડે છે. આ નિર્ણય ભારતીય બંધારણની કલમ ૧૪, ૧૯(૧)(a), ૨૧ અને ૨૪૩ZA નું સીધું ઉલ્લંઘન કરે છે તેવી રજૂઆત પણ કરવામાં આવી હતી.
સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદાઓ ટાંકીને બેલેટ પેપરનો કરાયો વિરોધ
અરજદારે પોતાની દલીલોના સમર્થનમાં ભારતીય સર્વોચ્ચ અદાલત (સુપ્રીમ કોર્ટ) ના અગાઉના અનેક મહત્વના ચુકાદાઓ ટાંક્યા હતા. આ ચુકાદાઓના આધારે એવી રજૂઆત કરાઈ હતી કે ભૂતકાળમાં થતા બૂથ કેપ્ચરિંગ, બેલેટ સ્ટફિંગ (પેટીઓમાં નકલી મતો ભરવા) અને પરિણામોમાં હેરાફેરી જેવી ગંભીર ચૂંટણી ગેરરીતિઓને રોકવા માટે જ EVM-VVPAT ને એક મજબૂત સુરક્ષા કવચ તરીકે સ્વીકારવામાં આવ્યું છે. અરજીમાં આશંકા વ્યક્ત કરાઈ હતી કે ટેકનોલોજી છોડીને ફરી જૂની પેપર બેલેટ પદ્ધતિ પર પાછા ફરવાથી ચૂંટણીમાં છેતરપિંડી અને અનિયમિતતાની સંભાવનાઓ ખૂબ વધી જશે. જો કે, હાઇકોર્ટે આ તમામ આશંકાઓ અને દલીલોને ફગાવી દઈને પંજાબ સરકાર અને ચૂંટણી પંચના નિર્ણયને માન્ય રાખ્યો છે.