નવી દિલ્હી, તા.૦૨: હિંદુ ઉત્તરાધિકાર કાયદા (Hindu Succession Act) હેઠળ વારસાગત મિલકતના ભાગલાને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક ચુકાદો આપ્યો છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે મિલકતના વિભાજન સંબંધિત દાવવામાં (Partition Suit) જો તમામ કાયદેસરના વારસદારોને પક્ષકાર તરીકે સામેલ કરવામાં ન આવ્યા હોય, તો તેમની ગેરહાજરીમાં કરવામાં આવેલો કોઈપણ 'સમજુતી કરાર' કે કોર્ટ દ્વારા આપવામાં આવેલો 'સમજુતી હુકમનામું' (Compromise Decree) કાયદાની દ્રષ્ટિએ સંપૂર્ણપણે રદબાતલ (Nullity) ગણાશે.

તમામ વારસદારોની હાજરી અને સંમતિ અનિવાર્ય

સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાના નિર્ણયમાં ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે કૌટુંબિક મિલકતના વિભાજન વખતે દરેક કાયદેસરના વારસદારનો અધિકાર સાર્વભૌમ છે. જો પરિવારના કેટલાક સભ્યો મળીને અન્ય કોઈ હકદાર વારસદારને અંધારામાં રાખીને અથવા દાવવામાં પક્ષકાર બનાવ્યા વગર જ અંદરોઅંદર સમજુતી કરી લે, તો તેવા કરારને કાયદાકીય માન્યતા આપી શકાય નહીં. આવા કિસ્સામાં વંચિત રહી ગયેલા વારસદારને ન્યાય અપાવવા માટે અગાઉનો આદેશ રદ કરવો જરૂરી બની જાય છે.

જમીન અને મિલકતના વિવાદો પર પડશે વ્યાપક અસર

આ ઐતિહાસિક ચુકાદાથી દેશભરમાં ચાલતા હજારો વારસાગત મિલકત વિવાદો અને જમીન-મકાનના કેસો પર ઊંડી અસર પડશે. અગાઉ ઘણીવાર એવું જોવા મળતું હતું કે પરિવારના અમુક સભ્યો કોર્ટમાં પોતાની રીતે સમજુતી રજૂ કરીને હુકમનામું મેળવી લેતા હતા, જેનાથી અન્ય વારસદારો (વિશેષ કરીને મહિલાઓ કે દૂર રહેતા સભ્યો) પોતાના હકથી વંચિત રહી જતા હતા. સુપ્રીમ કોર્ટના આ આદેશ બાદ હવે આવા તમામ કરારો કાયદાકીય પડકારનો સામનો કરશે.

ન્યાયિક પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા અને સમાન અધિકાર

સર્વોચ્ચ અદાલતના આ ફેંસલાથી હિંદુ ઉત્તરાધિકાર કાયદા હેઠળ દરેક વારસદારના સમાન અધિકારોનું રક્ષણ થશે. અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ન્યાયિક પ્રક્રિયાની નિષ્પક્ષતા જાળવવા માટે મિલકતમાં હિસ્સો ધરાવતા પ્રત્યેક વ્યક્તિની ભાગીદારી અને સંમતિ હોવી અનિવાર્ય છે.