નવી દિલ્હી: ભારતીય ન્યાયતંત્રના ઇતિહાસમાં એક અભૂતપૂર્વ અને યુગાંતરકારી પ્રકરણ ઉમેરતા દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત (સુપ્રીમ કોર્ટ) માં લાખો નાગરિકોને ઝડપી ન્યાય અપાવવા માટે અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો વહીવટી નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. દેશના રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ રવિવારે કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળ દ્વારા મોકલવામાં આવેલા પ્રસ્તાવ પર હસ્તાક્ષર કરીને સુપ્રીમ કોર્ટમાં ન્યાયાધીશોની સ્વીકૃત સંખ્યા ૩૩ થી વધારીને ૩૮ (ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ સહિત) કરવાના ક્રાંતિકારી વટહુકમને લીલી ઝંડી આપી દીધી છે. રાષ્ટ્રપતિ ભવનની આ મંજૂરી બાદ હવે સુપ્રીમ કોર્ટની બંધારણીય બેંચો અને અન્ય અદાલતો વધુ મજબૂતાઈથી કેસોની સુનાવણી હાથ ધરી શકશે.

કેન્દ્રીય કાયદા અને ન્યાય મંત્રી અર્જુન રામ મેઘવાલે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X (અગાઉનું ટ્વિટર) પર આ ઐતિહાસિક કાયદાકીય પરિવર્તનની વિગતો દેશવાસીઓ સાથે ગૌરવભેર શેર કરી હતી. તેમણે સત્તાવાર માહિતી આપતા જણાવ્યું હતું કે, આ નવા ઓર્ડિનન્સ દ્વારા વર્ષો જૂના 'સુપ્રીમ કોર્ટ એક્ટ, ૧૯૫૬' ના મૂળ માળખામાં સમયાનુકૂળ મોટો સુધારો કરવામાં આવ્યો છે. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં મળેલી કેન્દ્રીય કેબિનેટની ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકમાં ગત ૫ મેના રોજ જ આ પ્રસ્તાવને વહીવટી મંજૂરી આપી દેવામાં આવી હતી, જેના પર હવે રાષ્ટ્રપતિની આખરી મહોર વાગી જતાં કાનૂની જગતમાં હર્ષની લાગણી ફેલાઈ ગઈ છે.

આ આક્રમક કાનૂની વિસ્તરણ પાછળનું મુખ્ય કારણ સુપ્રીમ કોર્ટમાં સતત વધી રહેલો કેસોનો અસાધારણ બોજ છે, જેને હળવો કરવો વર્તમાન સમયની સૌથી મોટી કાનૂની જરૂરિયાત બની ગઈ હતી. સરકારી નિવેદન અનુસાર, આ ઐતિહાસિક વધારો એવા નિર્ણાયક સમયે કરવામાં આવ્યો છે જ્યારે દેશની ટોચની અદાલતમાં પેન્ડિંગ કેસોનો આંકડો ૯૨,૦૦૦ ની ચિંતાજનક સપાટીને પણ પાર કરી ચૂક્યો છે, જેના લીધે સામાન્ય નાગરિકોને ન્યાય મેળવવામાં વર્ષો સુધી પ્રતીક્ષા કરવી પડતી હતી. આ વહીવટી પ્રક્રિયાને કાયમી કાનૂની ઓપ આપવા માટે આગામી સમયમાં સંસદના સત્રમાં 'સુપ્રીમ કોર્ટ (ન્યાયાધીશોની સંખ્યા) સુધારા બિલ, ૨૦૨૬' સત્તાવાર રીતે રજૂ કરવામાં આવશે.

ભારતીય બંધારણની પવિત્ર કલમ ૧૨૪(૧) દેશની સંસદને કાયદો ઘડીને સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશોની સંખ્યા નક્કી કરવાની અને તેમાં જરૂરિયાત મુજબ ફેરફાર કરવાની સર્વોચ્ચ સત્તા પ્રદાન કરે છે. ભૂતકાળ પર નજર કરીએ તો, ૧૯૫૬ ના મૂળ કાયદામાં મુખ્ય ન્યાયાધીશ સહિત માત્ર ૧૦ જજોની સંખ્યા મંજૂર કરાઈ હતી, જે બાદમાં કામના ભારણને જોતાં ૧૯૬૦ માં ૧૩, ૧૯૭૭ માં ૧૭ અને ૧૯૮૬ માં ૨૫ કરવામાં આવી હતી. ૨૧મી સદીના પ્રારંભે આ આંકડો વર્ષ ૨૦૦૮ માં ૩૦ થયો હતો અને છેલ્લે વર્ષ ૨૦૧૯ માં સુધારો કરીને ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) ની સાથે કુલ સંખ્યા ૩૪ ની કરવામાં આવી હતી.

હવે ચાલુ વર્ષ ૨૦ blank૨૬ માં, બદલાતા સમય અને ટેકનોલોજીની સાથે કેસોના ઝડપી નિકાલ માટે દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતની કાર્યક્ષમતાને વૈશ્વિક સ્તરે ઉત્કૃષ્ટ બનાવવા માટે ન્યાયાધીશોની સંખ્યામાં ફરી એકવાર ધરખમ વધારો કરાયો છે. આ ઐતિહાસિક વટહુકમ લાગુ થતાંની સાથે જ હવે સુપ્રીમ કોર્ટમાં મુખ્ય ન્યાયાધીશ સિવાયના અન્ય જજોની સંખ્યા વધીને ૩૭ થશે, જેનાથી મોટી બંધારણીય બેંચોનું ગઠન સરળ બનશે. દેશના અગ્રણી કાયદાકીય નિષ્ણાતો અને બાર એસોસિએશનોએ આ નિર્ણયને મુક્તમને આવકાર્યો છે અને આશા વ્યક્ત કરી છે કે આનાથી વર્ષોથી વિલંબમાં પડેલા જટિલ કેસોનો ઝડપી ચુકાદો આવશે અને દેશની સામાન્ય જનતાનો ન્યાયતંત્ર પરનો ભરોસો વધુ દ્રઢ બનશે.