નવી દિલ્હી, ૨ જુલાઈ: ભારત સરકારના પૃથ્વી વિજ્ઞાન મંત્રાલય હેઠળ કાર્યરત ભારત મોસમ વિજ્ઞાન વિભાગના રાષ્ટ્રીય મોસમ પૂર્વાનુમાન કેન્દ્ર દ્વારા જાહેર કરાયેલા મિડ-ડે બુલેટિન અનુસાર, દેશમાં નૈઋત્યનું ચોમાસું ખૂબ જ તીવ્ર ગતિથી આગળ વધી રહ્યું છે. આજે ૨ જુલાઈ, ૨૦૨૬ના રોજ ચોમાસું ગુજરાતના વધુ કેટલાક ભાગો, ઉત્તર પ્રદેશના બાકીના વિસ્તારો, સમગ્ર દિલ્હી, મધ્યપ્રદેશના મોટાભાગના વિસ્તારો તેમજ હરિયાણા, પંજાબ અને રાજસ્થાનના કેટલાક ભાગોમાં સત્તાવાર રીતે પ્રવેશી ચૂક્યું છે. ચોમાસાની ઉત્તરીય સરહદ (NLM) હાલમાં પોરબંદર, વલ્લભ વિદ્યાનગર, નીમચ, ટોંક, ભિવાની અને ભટિંડા પરથી પસાર થઈ રહી છે. આગામી ૨ થી ૩ દિવસમાં ઉત્તર અરબી સમુદ્ર અને ગુજરાતના બાકીના ભાગોમાં ચોમાસું વધુ આગળ વધવા માટે સાનુકૂળ સંજોગો સર્જાયા છે.

 

વાવાઝોડા અને ભારે પવન સાથે વરસાદની સ્થિતિ:

હવામાન વિશ્લેષણ અનુસાર, ઉત્તર-પશ્ચિમ બંગાળની ખાડી અને ઓડિશાના દરિયાકાંઠે સર્જાયેલા ચક્રવાતી સિસ્ટમને કારણે લો પ્રેશર એરિયા સક્રિય થયો છે, જે આગામી દિવસોમાં વધુ મજબૂત બનશે. આ ઉપરાંત, દક્ષિણ ગુજરાતથી લઈને કર્ણાટક કિનારા સુધી ઓફ-શોર ટ્રફ પણ સક્રિય છે. આ સિસ્ટમોના કારણે આગામી સમયમાં ગુજરાત, કોંકણ, ગોવા અને મધ્ય મહારાષ્ટ્રમાં અત્યંત ભારે વરસાદ પડવાની સંભાવના છે. પશ્ચિમ રાજસ્થાનમાં ધૂળની ડમરીઓ ઉડવાની અને ૫૦ થી ૬૦ કિલોમીટરની ઝડપે તોફાની પવન ફૂંકાવાની શક્યતા પણ દર્શાવવામાં આવી છે.

 

રાજ્યવાર વરસાદની વિગતવાર આગાહી (૨ થી ૮ જુલાઈ):

 

    પશ્ચિમ ભારત (ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર):  ગુજરાત ક્ષેત્ર, કોંકણ અને ગોવામાં ૨ થી ૮ જુલાઈ દરમિયાન વ્યાપક વરસાદની સંભાવના છે. સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છમાં ૨ થી ૬ જુલાઈ દરમિયાન સાર્વત્રિક વરસાદ રહેશે, જ્યારે ૭ અને ૮ જુલાઈએ છૂટોછવાયો વરસાદ પડી શકે છે. ગુજરાત અને કોંકણ વિસ્તારમાં ૨ થી ૫ જુલાઈ દરમિયાન, અને સૌરાષ્ટ્ર-કચ્છમાં ૨ થી ૪ જુલાઈ દરમિયાન કેટલાક સ્થળોએ અતિભારેથી અત્યંત ભારે વરસાદની તીવ્ર ચેતવણી આપવામાં આવી છે. મધ્ય મહારાષ્ટ્રમાં ૩ થી ૫ જુલાઈ દરમિયાન આકાશી આફત જેવો વરસાદ વરસી શકે છે.

 

    ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારત:  જમ્મુ-કાશ્મીર, લદ્દાખ, ગિલગિટ, બાલટિસ્તાન, મુઝફ્ફરાબાદ, હિમાચલ પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડમાં ૨ થી ૩ જુલાઈ અને ત્યારબાદ ૫ થી ૮ જુલાઈ દરમિયાન ભારેથી અતિભારે વરસાદની ચેતવણી છે. હરિયાણા, ચંદીગઢ, દિલ્હી અને પંજાબમાં પણ આ જ સમયગાળામાં મેઘરાજા તોફાની ઇનિંગ રમે તેવી સંભાવના છે.

 

    મધ્ય અને પૂર્વ ભારત:  પૂર્વ અને પશ્ચિમ મધ્યપ્રદેશ તેમજ છત્તીસગઢમાં ૨ થી ૮ જુલાઈ દરમિયાન સતત વરસાદી માહોલ રહેશે. પશ્ચિમ મધ્યપ્રદેશમાં ૩ અને ૪ જુલાઈએ અત્યંત ભારે વરસાદની આશંકા છે. ઓડિશામાં ૩ અને ૪ જુલાઈએ ધોધમાર વરસાદ પડી શકે છે. બિહાર અને ઝારખંડમાં પણ ૪ થી ૮ જુલાઈ વચ્ચે ચોમાસું જોર પકડશે.

 

    દક્ષિણ દ્વીપકલ્પ:  દરિયાકાંઠાના કર્ણાટક, કેરળ અને લક્ષદ્વીપમાં ૮ જુલાઈ સુધી વ્યાપક વરસાદની સંભાવના છે. તેલંગાણા અને આંધ્રપ્રદેશમાં પણ વાવાઝોડા અને વીજળીના કડાકા સાથે વરસાદી ઝાપટાં ચાલુ રહેશે.

 

વિતેલા ૨૪ કલાકમાં નોંધાયેલો મહત્વનો વરસાદ:

દેશના વિવિધ સ્ટેશનો પર નોંધાયેલા આંકડા મુજબ, મહારાષ્ટ્રના થાણે અને માથેરાનમાં ૨૧ સેન્ટીમીટર, મુંબઈના સેન્ટાક્રુઝમાં ૨૦ સેન્ટીમીટર વરસાદ નોંધાયો છે. ગુજરાતના સુરત જિલ્લાના મહુવા, બારડોલી અને પલસાણામાં ૧૯ સેન્ટીમીટર જેટલો ભારે વરસાદ ખાબક્યો છે. વલસાડના ઉમરગામમાં ૧૭ સેન્ટીમીટર, દમણમાં ૧૪ સેન્ટીમીટર અને વાપીમાં ૧૩ સેન્ટીમીટર વરસાદ નોંધાયો છે. સૌરાષ્ટ્રના ગીર સોમનાથના સુત્રાપાડામાં ૧૯ સેન્ટીમીટર, જૂનાગઢના માળિયામાં ૧૮ સેન્ટીમીટર અને કેશોદમાં ૧૬ સેન્ટીમીટર વરસાદ નોંધાયો છે. આ ઉપરાંત રાજકોટના લોધિકા અને ગોંડલમાં પણ ૮ અને ૭ સેન્ટીમીટર વરસાદ નોંધાયો છે.

 

તાપમાનના ચિત્ર અને હવામાન વિભાગની એડવાઈઝરી

દેશમાં સૌથી ઓછું લઘુત્તમ તાપમાન હરિયાણાના નારનોલમાં ૧૮.૦ ડિગ્રી સેલ્સિયસ નોંધાયું હતું, જ્યારે સૌથી વધુ મહત્તમ તાપમાન રાજસ્થાનના શ્રીગંગાનગરમાં ૪૪.૨ ડિગ્રી સેલ્સિયસ નોંધાયું છે. અરુણાચલ પ્રદેશ અને આસામના મેદાની વિસ્તારોમાં આગામી ૬ જુલાઈ સુધી અતિશય ગરમ અને ભેજવાળું વાતાવરણ રહેવાની શક્યતા છે.

 

દક્ષિણ ગુજરાતના દાદરા અને નગર હવેલી, દમણ, નવસારી અને વલસાડ જિલ્લાઓમાં તેમજ મુંબઈ અને થાણે સહિતના કોંકણ વિસ્તારમાં આગામી ૨૪ કલાકમાં નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં પાણી ભરાવાની અને ફ્લેશ ફ્લડ (આકસ્મિક પૂર) આવવાની મધ્યમ આશંકા હોવાથી તંત્ર દ્વારા ખાસ એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે.

 

ખેડૂતો અને માછીમારો માટે ખાસ સૂચનાઓ

હવામાન વિભાગે માછીમારોને આગામી ૭ જુલાઈ સુધી ગુજરાત, કોંકણ, ગોવા અને કર્ણાટક નજીકના અરબી સમુદ્રમાં તેમજ ઓડિશા અને પશ્ચિમ બંગાળ નજીકની બંગાળની ખાડીના વિસ્તારોમાં ન જવા માટે કડક આદેશ આપ્યા છે, કારણ કે આ વિસ્તારોમાં ૪૦ થી ૫૦ કિલોમીટર અને ઓમાન-સોમાલિયાના દરિયાકાંઠે ૬૫ કિલોમીટરની ઝડપે પવન ફૂંકાવાની આશંકા છે.

ખેતીવાડી સલાહ અંતર્ગત ગુજરાતના ખેડૂતોને ડાંગરના ધરૂવાડિયામાંથી તેમજ શેરડી, ભીંડા, રતાળુ અને ચીકુની વાડીઓમાંથી વધારાના પાણીનો તાત્કાલિક નિકાલ કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. બિહાર અને ઉત્તર પ્રદેશના ખેડૂતોને પાકેલા પાકની લણણી વહેલી તકે પૂર્ણ કરી સુરક્ષિત સ્થળે ખસેડવા જણાવાયું છે. પશુપાલકોને ભારે વરસાદ દરમિયાન પશુઓને શેડની અંદર રાખવા અને મરઘા ઉછેર કેન્દ્રોમાં તાપમાન જાળવી રાખવા માટે જરૂરી વ્યવસ્થા કરવા સૂચના અપાઈ છે. વીજળીના કડાકા-ભડાકા વખતે લોકોને સિમેન્ટના ફ્લોર પર ન સૂવા અને ઈલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણો પ્લગમાંથી કાઢી નાખવા વિનંતી કરવામાં આવી છે. શ્રમજીવીઓ અને નાગરિકોને મુસાફરી કરતા પહેલા રૂટની વિગતો તપાસી લેવા અને જર્જરિત મકાનોથી દૂર રહેવા જણાવાયું છે.