નવી દિલ્‍હી તા.૨: માથા પર તેલ લગાવવું એ ભારતીય જીવનશૈલીમાં લાંબા સમયથી ચાલતી વિધિ છે. આ જ કારણ છે કે ભારતમાં વાળના તેલનું બજાર હંમેશા ખૂબ ઊંચું રહે છે. સંશોધન મુજબ, ભારતીયો દર વર્ષે તેમના વાળમાં ૧૫,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાથી વધુનું તેલ લગાવે છે. આ બજાર ફક્‍ત પરંપરાગત તેલ પૂરતું મર્યાદિત નથી પરંતુ હવે તેમાં ઘણા નવા વિકલ્‍પોનો સમાવેશ થયો છે. ભારતમાં લોકો વાળને મજબૂત બનાવવા, અકાળે સફેદ થવાથી બચાવવા અને ખોડો જેવી સમસ્‍યાઓનો સામનો કરવા માટે મોટી માત્રામાં વાળનું તેલ ખરીદી રહ્યા છે. આ પ્રશ્ન ઉભો કરે છેઃ ભારતીયો કયા તેલનો સૌથી વધુ ઉપયોગ કરે છે? તો ચાલો શોધી કાઢીએ.

મોર્ડોર ઇન્‍ટેલિજન્‍સના ૨૦૨૫ના ડેટા દર્શાવે છે કે ભારતીય વાળના તેલનું બજાર રૂા. ૧૪,૫૦૦ કરોડ (઼૧.૭૬ બિલિયન) અને રૂા. ૧૬,૧૦૦ કરોડ (ડોલર ૧.૯૪ બિલિયન) ની વચ્‍ચે હોવાનો અંદાજ છે. સરળ શબ્‍દોમાં કહીએ તો, ભારતમાં વાળના તેલનું બજાર વાર્ષિક આશરે રૂા. ૧૫,૦૦૦ કરોડ (આશરે ઼૧૫,૦૦૦ કરોડ) સુધી પહોંચી ગયું છે. આનો અર્થ એ છે કે ભારતીયો હવે દર વર્ષે સરેરાશ રૂા. ૧૫,૦૦૦ કરોડ (આશરે ઼૧૫,૦૦૦ કરોડ) નું તેલ ખરીદી અને ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. આવનારા વર્ષોમાં બજાર વધતાં આ વાર્ષિક ખર્ચમાં વધુ વધારો થશે.

વાળના તેલનું બજાર હાલમાં વાર્ષિક આશરે ૫ થી ૬ ટકાના દરે વધી રહ્યું છે. આનો અર્થ એ છે કે આગામી વર્ષોમાં ભારતીયોનો તેલ પરનો ખર્ચ વધુ વધવાની ધારણા છે.

ડેટા દર્શાવે છે કે નાળિયેર તેલ વાળના તેલ બજારમાં સૌથી વધુ માંગવામાં આવતું તેલ છે, જે ભારતના કુલ વાળના તેલ બજારમાં ૪૬ ટકાથી વધુ હિસ્‍સો ધરાવે છે. ગ્રામીણ વિસ્‍તારોથી લઈને મોટા શહેરો સુધી, જીવનના તમામ ક્ષેત્રોના લોકો તેમના વાળને પોષણ અને હાઇડ્રેટ કરવા માટે નાળિયેર તેલને તેમની ટોચની પસંદગી માને છે.

આ સૂચવે છે કે નાળિયેર તેલ ભારતમાં સૌથી વધુ માંગવામાં આવતું વાળનું તેલ રહે છે, પરંતુ ભવિષ્‍યમાં, આયુર્વેદિક, ઓર્ગેનિક અને હળવા વજનના વાળના તેલમાં વધારો જોવા મળી શકે છે કારણ કે ગ્રાહકો ફક્‍ત તેલ જ નહીં, પરંતુ વધુ સારા પરિણામો અને ઉપયોગમાં સરળતા ધરાવતા તેલની શોધમાં વધુને વધુ છે.

બજાર સંશોધન મુજબ, નાળિયેર તેલ ભારતમાં વાળના તેલ શ્રેણીમાં સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતું તેલ છે, ખાસ કરીને દક્ષિણ ભારતમાં તેની મજબૂત હાજરી છે. કારણ સ્‍પષ્ટ છેઃ તે સસ્‍તું, સરળતાથી ઉપલબ્‍ધ અને પરંપરાગત ઘરે બનાવેલ ઉત્‍પાદન છે. કેટલાક નિષ્‍ણાતો એવું પણ સૂચવે છે કે યુવાનોમાં, હળવા વજનના અને નોન-સ્‍ટીકી તેલનો ક્રેઝ વધી રહ્યો છે, જે ચીકણા તેલને બદલે છે.

બદલતી જીવનશૈલી અને રાસાયણિક આધારિત ઉત્‍પાદનોની હાનિકારક અસરોને કારણે, ભારતીય ગ્રાહકો કુદરતી અને આયુર્વેદિક તેલ તરફ વધુને વધુ વળ્‍યા છે. રિસર્ચ એન્‍ડ માર્કેટ્‍સ દ્વારા કરવામાં આવેલા એક અભ્‍યાસમાં આમળા, ભૃંગરાજ, બદામ અને એરંડા તેલ જેવા હર્બલ તેલની માંગમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્‍યો છે. લોકો હવે એવા તેલ પર વધુ ખર્ચ કરવા તૈયાર છે જે વાળ ખરવાનું ઓછું કરે છે અને ખોપરી ઉપરની ચામડીના સ્‍વાસ્‍થ્‍યને પ્રોત્‍સાહન આપે છે.