પટણા : સામાન્ય રીતે કોઈપણ રાજ્યમાં એકાદ વિધાનસભા બેઠક માટે યોજાતી પેટાચૂંટણી સ્થાનિક સ્તરની અને શાંત બાબત ગણાતી હોય છે. પરંતુ બિહારની રાજધાની પટણાની હાઇ-પ્રોફાઇલ ગણાતી ‘બાંકીપુર’ બેઠક પર વર્તમાન રાજકીય ગરમાવો કંઈક અલગ જ વાર્તા કહી રહ્યો છે. દેશના જાણીતા પૂર્વ ચૂંટણી વ્યૂહરચનાકાર અને 'જન સુરાજ પાર્ટી'ના સ્થાપક પ્રશાંત કિશોરે (PK) આ બેઠક પરથી ચૂંટણી મેદાનમાં ઝંપલાવતા આ આખી જંગ રાષ્ટ્રીય સ્તરે આકર્ષણનું કેન્દ્ર બની છે. પ્રશાંત કિશોરનો આ પ્રવેશ માત્ર એક બેઠક જીતવા માટે નથી, પરંતુ બિહારના દાયકાઓ જૂના પરંપરાગત જાતિગત રાજકારણના મૂળિયા હચમચાવવાનો એક સીધો પ્રયાસ છે.
બાંકીપુર વિધાનસભા બેઠક એ સામાન્ય બેઠક નથી, તે વર્ષ ૧૯૯૫ થી એટલે કે છેલ્લા ત્રણ દાયકાથી ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) નો સૌથી મજબૂત ગઢ માનવામાં આવે છે. ભાજપે અહીં સતત અને રેકોર્ડબ્રેક માર્જિનથી જીત મેળવી છે. આ ગઢની શરૂઆત ભાજપના કદાવર નેતા નવીન કિશોર પ્રસાદ સિંહાએ કરી હતી, જેઓ અહીંથી સતત ચાર વખત ચૂંટણી જીત્યા હતા. વર્ષ ૨૦૦૬ માં તેમના અવસાન બાદ, તેમના પુત્ર નીતિન નવીને પેટાચૂંટણી લડીને પ્રથમ વખત બિહાર વિધાનસભામાં પ્રવેશ કર્યો હતો અને પિતાનો વારસો જાળવી રાખ્યો હતો.
પટના પશ્ચિમથી બાંકીપુર સુધીનું ભાજપી સામ્રાજ્ય
ઇતિહાસ પર નજર કરીએ તો, વર્ષ ૨૦૦૮ માં નવા સીમાંકન (Delimitation) પહેલા આ મતવિસ્તારનું નામ ‘પટના પશ્ચિમ’ હતું. સીમાંકન પ્રક્રિયા બાદ પટના પશ્ચિમ બેઠક નાબૂદ થઈ અને તેના સ્થાને નવો ‘બાંકીપુર વિધાનસભા મતવિસ્તાર’ અસ્તિત્વમાં આવ્યો હતો. નામ બદલાયું પણ જનતાનો ભાજપ તરફનો ઝુકાવ ન બદલાયો અને નીતિન નવીન અહીંથી સતત ચૂંટાતા આવ્યા છે.
પરંતુ, આ વખતે સ્થિતિ તદ્દન જુદી છે. પ્રશાંત કિશોરની જન સુરાજ પાર્ટીએ સ્થાનિક નાગરિક મુદ્દાઓ, બેરોજગારી, અને વિકાસની ધીમી ગતિને હથિયાર બનાવીને ભાજપના ગઢમાં ગાબડું પાડવા માટે પૂરી શક્તિ લગાવી દીધી છે.
શું પ્રશાંત કિશોર બદલી શકશે બિહારનું નસીબ?
રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે, બાંકીપુરની આ લડાઈ પ્રશાંત કિશોર માટે એક એસિડ ટેસ્ટ સમાન છે. તેઓ બિહારમાં ત્રીજો વિકલ્પ ઊભો કરવાનો દાવો કરી રહ્યા છે. આ બેઠક પર પરંપરાગત જાતિગત સમીકરણો ખૂબ જ મજબૂત છે, પણ સ્થાનિક જનતામાં નાગરિક સુવિધાઓના અભાવને કારણે અસંતોષ પણ જોવા મળી રહ્યો છે. જો પ્રશાંત કિશોર આ કિલ્લાને નુકસાન પહોંચાડવામાં સફળ રહેશે, તો ૨૦૨૫/૨૦૨૬ ની આગામી બિહાર વિધાનસભાની મુખ્ય ચૂંટણીઓ પહેલાં ભાજપ અને મહાગઠબંધન બંને માટે ખતરાની ઘંટડી વાગી જશે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે બાંકીપુરની જનતા ભાજપના ૩૦ વર્ષ જૂના ભરોસા પર મહોર મારે છે કે પીકેના 'જન સુરાજ' સ્વીકારે છે.