નવી દિલ્હી: કેન્દ્ર સરકારે વિદેશી ફંડ મેળવનારી બિનસરકારી સંસ્થાઓ માટેના નિયમોને વધુ કડક બનાવવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ ફેરફારો હાથ ધર્યા છે. સરકારી આંકડા મુજબ વર્ષ ૨૦૧૨માં વિદેશી ભંડોળ માટે નોંધાયેલી સંસ્થાઓની સંખ્યા આશરે બાવન હજાર એકસો ઓગણસાઠ હતી, જ્યારે હાલમાં વિદેશી યોગદાન નિયમન કાયદા હેઠળ લાઇસન્સ ધરાવતી સંસ્થાઓની સંખ્યા ઘટીને ચૌદ હજાર ચારસો પંચાવન રહી છે. આ સંસ્થાઓને દર વર્ષે અંદાજે બાવીસ હજાર કરોડ રૂપિયાનું વિદેશી ભંડોળ પ્રાપ્ત થાય છે.

સરકારનું કહેવું છે કે નવા નિયમોનો હેતુ વિદેશી ભંડોળના ઉપયોગ પર વધુ અસરકારક દેખરેખ રાખવાનો અને નાણાકીય પારદર્શિતા મજબૂત બનાવવાનો છે. આ માટે વિદેશી દાન નિયત બેન્ક ખાતામાં જમા કરાવવાની વ્યવસ્થા સહિતની જોગવાઈઓ વધુ કડક બનાવવામાં આવી છે જેથી વાસ્તવિક સમયની દેખરેખ શક્ય બને.

બીજી તરફ અનેક બિનસરકારી સંસ્થાઓએ આ ફેરફારોનો વિરોધ શરૂ કર્યો છે. તેમનું કહેવું છે કે નવા નિયમોના કારણે ફંડિંગ બંધ થઈ જાય અથવા નોંધણીનું નવીનીકરણ ન થાય તો સંસ્થાઓને પોતાની સંપત્તિ ગુમાવવાનો પણ વારો આવી શકે છે. ઉપરાંત નોંધણી રદ અથવા નવીનીકરણ ન મળ્યાની સ્થિતિમાં અલગ અપીલીય વ્યવસ્થાનો વિકલ્પ ઉપલબ્ધ ન હોવાનો મુદ્દો પણ સંસ્થાઓએ ઉઠાવ્યો છે.

સરકાર આ સુધારાઓને વિદેશી ભંડોળ વ્યવસ્થામાં પારદર્શિતા અને જવાબદારી વધારવા માટે જરૂરી ગણાવી રહી છે, જ્યારે બિનસરકારી સંસ્થાઓ તેને કાર્યક્ષમતા અને સ્વતંત્રતા પર અસરકારક નિયંત્રણ તરીકે જોઈ રહી છે.

વિદેશી ભંડોળ વ્યવસ્થામાં મોટા ફેરફારોની તૈયારી; પારદર્શિતા વધારવાનો સરકારનો દાવો, જ્યારે સંસ્થાઓએ કામગીરી અને સંપત્તિ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી.