નવી દિલ્‍હી તા.૭: સુપ્રીમ કોર્ટમાં એક અરજીનો વિરોધ કરતા, કેન્‍દ્ર સરકારે જણાવ્‍યું હતું કે અનુસૂચિત જાતિ (SC), અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) અને અન્‍ય પછાત વર્ગો (OBC) માટે અનામત ફક્‍ત આર્થિક સ્‍થિતિ પર નહીં, પરંતુ ઐતિહાસિક અને સામાજિક પછાતપણાના આધારે છે. સરકારે અનામત શ્રેણીઓમાં આવક-આધારિત પેટા-ક્‍વોટા રજૂ કરવાના નિર્દેશોની માંગ કરતી અરજીનો પણ વિરોધ કર્યો હતો.

સામાજિક ન્‍યાય અને અધિકારીતા વિભાગે સુપ્રીમ કોર્ટમાં પ્રતિ-એફિડેવિટ દાખલ કરી હતી.

અરજદારે કેન્‍દ્ર સરકારને SC, ST, OBC અને EWS જૂથોના આર્થિક રીતે નબળા ઉમેદવારોમાં લાભોનું સમાન વિતરણ સુનિﾍતિ કરવા માટે દરેક અનામત શ્રેણીમાં આવક-આધારિત પ્રાથમિકતાઓ લાગુ કરવા અથવા અપનાવવા માટે નિર્દેશ આપવાની માંગ કરી છે.

આર્થિક રીતે સધ્‍ધર વ્‍યક્‍તિઓને OBCમાંથી બાકાત રાખવા માટે વપરાતો ક્રીમી લેયર નિયમ SC અને ST પર પણ લાગુ પડી શકે છે કે કેમ તે પ્રશ્ન પર, સરકારે આ વિચારને નકારી કાઢવા માટે ઇન્‍દ્રા સાહની કેસમાં નવ ન્‍યાયાધીશોના નિર્ણયનો ઉલ્‍લેખ કર્યો.

એમ. નાગરાજ કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયને ટાંકીને, સોગંદનામામાં જણાવાયું છે કે તે ક્‍યાંય પણ ખાસ જણાવતું નથી કે ક્રીમી લેયર સિદ્ધાંત SC અને ST પર લાગુ પડે છે. તે જણાવે છે કે ચુકાદાના એક ફકરામાં ક્રીમી લેયરની વિભાવનાનો ઉલ્‍લેખ OBC/SEBC માટે અનામત અંગે સામાન્‍યીકરણ હોય તેવું લાગે છે.

સોગંદનામામાં જણાવાયું છે કે ૧૦ એપ્રિલ, ૨૦૦૮ ના રોજ નક્કી કરાયેલા અશોક કુમાર ઠાકુર વિરુદ્ધ ભારત સંઘના કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટની બંધારણીય બેન્‍ચ દ્વારા આ મુદ્દાને પહેલાથી જ સ્‍પષ્ટ કરવામાં આવ્‍યો છે, જેમાં કહેવામાં આવ્‍યું હતું કે ક્રીમી લેયર સિદ્ધાંત SC અને ST ને અનામત હેતુઓ માટે લાગુ પડતો નથી.

સોગંદનામામાં જણાવાયું છે કે અનુસૂચિત જાતિ, અનુસૂચિત જનજાતિ અને સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે પછાત વર્ગોની યાદીમાં સમાવેશ માટેના માપદંડો ઐતિહાસિક, સામાજિક અને આર્થિક પછાતપણાના આધારે છે.

તેમાં જણાવાયું છે કે અનુસૂચિત જાતિઓએ અસ્‍પૃશ્‍યતાને કારણે ઐતિહાસિક ગેરલાભ સહન કર્યા છે, જ્‍યારે અનુસૂચિત જનજાતિઓની એક અલગ સંસ્‍કૃતિ છે, તેઓ ભૌગોલિક રીતે અલગ છે અને પછાત છે.

સોગંદનામામાં જણાવાયું છે કે, સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે પછાત વર્ગો (SEBCs) ને સામાજિક, શૈક્ષણિક અને આર્થિક ગેરલાભ, તેમજ સેવાઓમાં પ્રતિનિધિત્‍વના અભાવ દ્વારા ઓળખવામાં આવે છે. આ માપદંડો બંધારણમાં ઉલ્‍લેખિત નથી, પરંતુ સારી રીતે સ્‍થાપિત છે.

સોગંદનામામાં જણાવાયું છે કે SC, ST, અને સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે પછાત વર્ગો (SEBCs)/અન્‍ય પછાત વર્ગો (OBCs) ની ઓળખ ઐતિહાસિક અને સામાજિક માપદંડો જેમ કે જાતિ, જનજાતિ અને સામાજિક પછાતપણાના આધારે કરવામાં આવે છે, અને ફક્‍ત આર્થિક સ્‍થિતિ પર નહીં. તેમાં વધુમાં જણાવાયું છે કે, આરક્ષણ નીતિમાં કોઈપણ ફેરફાર કરતા પહેલા, ખાસ કરીને અનામત શ્રેણીઓ માટે આવક-આધારિત પસંદગીઓ રજૂ કરતા પહેલા, અનામત શ્રેણીના લાભાર્થીઓના સામાજિક-આર્થિક ડેટા સહિત એક વ્‍યાપક સમીક્ષા અને ઊંડાણપૂર્વકનો અનુભવપૂર્ણ અભ્‍યાસ હાથ ધરવો જોઈએ.

સોગંદનામામાં રામાશંકર પ્રજાપતિ નામના વ્‍યક્‍તિ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીને ભ્રામક ગણાવવામાં આવી હતી. કેન્‍દ્ર સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટને અરજીને યોગ્‍યતાના આધારે રદ કરવા વિનંતી કરી હતી.