​નવી દિલ્હી:વૈશ્વિક સ્તરે મુસાફરીની સ્વતંત્રતા અને પાસપોર્ટની તાકાત માપતા ‘ગ્લોબલ પાસપોર્ટ ઈન્ડેક્સ ૨૦૨૬’ના તાજેતરના રિપોર્ટે ભારતીય પ્રવાસીઓ માટે ચિંતાજનક આંકડા રજૂ કર્યા છે. આ વર્ષના લેટેસ્ટ ઈન્ડેક્સમાં ભારત ૧૨૫મા ક્રમે ધકેલાયું છે, જે દર્શાવે છે કે વૈશ્વિક સ્તરે ભારતીય પાસપોર્ટની તાકાતમાં હજુ પણ નોંધપાત્ર સુધારાની જરૂર છે. રિપોર્ટ અનુસાર, ભારતીય પાસપોર્ટ ધારકો હાલમાં વિશ્વના માત્ર ૨૬ દેશોમાં વિઝા-મુક્ત અથવા વિઝા-ઓન-અરાઈવલ સુવિધા મેળવી શકે છે.

​પાસપોર્ટની તાકાત માત્ર વિઝા-મુક્ત મુસાફરી પર આધારિત નથી

નિષ્ણાતોના મતે, આ ઈન્ડેક્સ માત્ર વિઝા-મુક્ત મુસાફરીના આધારે તૈયાર કરવામાં આવ્યો નથી. ગ્લોબલ સિટિઝન સોલ્યુશન્સ દ્વારા પ્રકાશિત આ ઈન્ડેક્સમાં ગ્લોબલ મોબિલિટી (મુસાફરીની સ્વતંત્રતા), ઈન્વેસ્ટમેન્ટ પોટેન્શિયલ (રોકાણની તકો) અને ક્વોલિટી ઓફ લાઈફ (જીવનની ગુણવત્તા) જેવા ત્રણ મુખ્ય પરિમાણોને ધ્યાનમાં લેવામાં આવ્યા છે. ભારતનો એકંદર સ્કોર ૪૫.૧ રહ્યો છે, જે પાછલા પાંચ વર્ષોમાં ભારતનો સર્વોચ્ચ સ્કોર છે, પરંતુ વૈશ્વિક ક્રમાંકમાં ભારત હજુ પણ ટોચના ૧૦૦ દેશોમાં સ્થાન મેળવી શક્યું નથી.

​મુખ્ય મુદ્દાઓ:

​વૈશ્વિક સ્થાન: ભારત ૧૯૭ દેશોની યાદીમાં ૧૨૫મા સ્થાને છે. પાછલા વર્ષે ભારત ૧૨૪મા સ્થાને હતું, આમ એક ક્રમનો ઘટાડો નોંધાયો છે.
​વિઝા-મુક્ત સુવિધા: ભારતીયો ભૂતાન, નેપાળ, જમૈકા, મકાઉ, પેલેસ્ટાઈન, ટ્યુનિશિયા, અંગોલા અને બાર્બાડોસ જેવા દેશોમાં વિના વિઝા કે વિઝા-ઓન-અરાઈવલ પ્રવાસ કરી શકે છે.
​મર્યાદાઓ: યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ (US), યુનાઈટેડ કિંગડમ (UK), જર્મની, ફ્રાન્સ, ચીન અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) જેવા અગ્રણી દેશોમાં પ્રવેશવા માટે ભારતીય નાગરિકોએ હજુ પણ અગાઉથી વિઝા લેવાની જરૂર પડે છે.
​અન્ય પરિમાણો: ઈન્ડેક્સમાં ભારત ક્વોલિટી ઓફ લાઈફમાં ૧૧૮મા સ્થાને અને ઈન્વેસ્ટમેન્ટ ઈન્ડેક્સમાં ૯૪મા સ્થાને રહ્યું છે.
​ટોપ ૧૦ શક્તિશાળી પાસપોર્ટ ધરાવતા દેશો:

આ વર્ષના ઈન્ડેક્સમાં યુરોપિયન દેશોનો દબદબો જોવા મળ્યો છે. સ્વીડનનું પાસપોર્ટ વિશ્વનું સૌથી શક્તિશાળી પાસપોર્ટ જાહેર થયું છે. ટોચના ૧૦ દેશોની યાદી નીચે મુજબ છે:

​૧. સ્વીડન

૨. સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ

૩. ફિનલેન્ડ

૪. જર્મની

૫. ડેનમાર્ક (સંયુક્ત)

૬. નેધરલેન્ડ (સંયુક્ત)

૭. આયર્લેન્ડ

૮. યુનાઈટેડ કિંગડમ

૯. નોર્વે

૧૦. સિંગાપોર

​ગ્લોબલ પાસપોર્ટ ઈન્ડેક્સ ૨૦૨૬ના આ આંકડાઓ ભારતની રાજદ્વારી પહોંચ અને વૈશ્વિક સ્તરે આર્થિક તથા જીવનશૈલી સંબંધિત પરિમાણો પર ભારતના પ્રભાવનું પ્રતિબિંબ પાડે છે. જોકે આ ઈન્ડેક્સ અન્ય અભ્યાસો (જેમ કે હેનલી પાસપોર્ટ ઈન્ડેક્સ) કરતા અલગ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરે છે, તેમ છતાં તે ભારતીય પાસપોર્ટ ધારકો માટે પ્રવાસની મર્યાદિત સુલભતા તરફ નિર્દેશ કરે છે.